III SA/Wa 4082/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Lucyna Kaligowska po rozpoznaniu w dniu 7 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi S. sp. z o.o. w W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe od stycznia do grudnia 2012 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie

Skarżąca – S. sp. z o.o. wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek powołała się na takie okoliczności jak: zajęcie rachunków bankowych, utrata płynności finansowej, spadek obrotów z tytułu sprzedaży hurtowej. Wskazała, że jej kapitał zakładowy wynosi [...] zł, zaś wartość środków trwałych ponad [...] zł. Skarżąca podała stan środków na rachunkach bankowych i w kasie. Wskazała, że zysk za ostatni rok obrotowy wyniósł [...] zł. Przedstawiła m. in. bilans, tytuły wykonawcze, potwierdzenia wykonania operacji. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżąca wyjaśniła, że nie posiada udziałów w innych podmiotach, pełnomocnik nie otrzymał wynagrodzenia, zaś jedyny wspólnik nie ma możliwości pokrycia kosztów sądowych. Skarżąca przedłożyła m. in. zeznania podatkowe, deklaracje VAT-7, wyciągi bankowe, sprawozdanie tymczasowego nadzorcy sądowego, zawiadomienia o zajęciu. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Przyznanie prawa pomocy stanowi odstępstwo od wynikającej z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. – dalej: "P.p.s.a.") zasady ponoszenia przez stronę kosztów związanych z prowadzeniem postępowania sądowoadministracyjnego, które są dochodami budżetu państwa (art. 212 § 2 P.p.s.a.). Jest to zatem swoista forma dotowania strony przez państwo, poprzez zapewnienie jej bezpłatnego udziału w tym postępowaniu. Stosownie do art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. osoba prawna, a także inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (tak w niniejszej sprawie) – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Brzmienie powołanego przepisu wskazuje, że przyznanie prawa pomocy osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej zostało pozostawione uznaniu Sądu. To oznacza, że nawet jeżeli zostałaby spełniona przesłanka braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, Sąd nie musi przychylić się do żądania strony, a jedynie może przyznać prawo pomocy, jeżeli w oparciu o powyższy przepis uzna, że zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji prawa do Sądu. Rozpatrując wniosek Skarżącej referendarz sądowy miał przede wszystkim na uwadze, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie środków na koszty postępowania jest rzeczywiście niemożliwe. Opłaty sądowe należy zaliczyć do danin publicznych, a zatem zwolnienie z tego rodzaju opłat stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, co wynika z art. 84 Konstytucji. Dlatego też zastosowanie tego wyjątku odnosi się do szczególnych sytuacji, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru tych wydatków na współobywateli. Z tych bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania w razie zwolnienia strony z obowiązku ich ponoszenia. Strona występująca na drogę postępowania sądowego powinna więc mieć świadomość obowiązku ponoszenia tych kosztów i wnosząc o zwolnienie z nich uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku (zob. postanowienie NSA z 26 lutego 2013 r., I FZ 27/13). W niniejszej sprawie Skarżąca wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. Jedynym takim kosztem, do którego uiszczenia jest ona zobowiązana na obecnym etapie postępowania jest wpis od skargi w kwocie 47.901 zł. Zdaniem referendarza sądowego zwolnienie Skarżącej z tego obowiązku nie jest zasadne. W szczególności udzielenia pomocy z budżetu państwa nie implikuje podnoszony przezeń fakt zajęcia rachunków bankowych czy wszczęcia postępowania o otwarcie postępowania układowego. Nie można bowiem tracić z pola widzenia tego, że Skarżąca w dalszym ciągu prowadzi działalność gospodarczą. Dokonuje sprzedaży opodatkowanej. Przykładowo w lutym 2018 r. sprzedaż ta wyniosła [...] zł (dane na podstawie deklaracji VAT-7), zaś w dwóch pierwszych miesiącach 2018 r. odnotowała przychód ze sprzedaży na poziomie [...] zł. Skalę tej działalności obrazują nadesłane dokumenty finansowe. I tak w 2016 r. Skarżąca osiągnęła przychód w wysokości [...] zł (dane na podstawie CIT-8), koszty jego uzyskania wyniosły [...] zł. W 2017 r. wielkości te wyniosły odpowiednio [...] zł i [...] zł (dane na podstawie rachunku zysków i strat). Powyższe dane świadczą o prowadzeniu działalności gospodarczej na znaczną skalę. Skarżąca odnotowuje znaczące obroty, generując jednocześnie wysokie koszty prowadzonej działalności. Tylko z porównania tych kwot wynika, że posiadała ona nie tylko znaczny potencjał finansowy przejawiający się w uzyskiwaniu przychodów, ale również znaczne zasoby finansowe przejawiające się w kwocie poniesionych kosztów prowadzonej działalności gospodarczej. Co więcej – jak czytamy w sprawozdaniu tymczasowego nadzorcy sądowego – Skarżąca "bieżące zobowiązania z tytułu prowadzonej działalności handlowo-usługowej generalnie reguluje w terminie". To wszystko doprowadziło referendarza sądowego do wniosku, że Skarżąca jest w stanie zgromadzić środki na pokrycie wpisu. Jak już wskazano nadal prowadzi działalność gospodarczą, a koszty związane z postępowaniem sądowoadministracyjnym stanowią część jej bieżących wydatków, na pokrycie których posiada ona wystarczające środki. Podkreślić również należy, że nie ma podstaw do przyjęcia, iż wierzytelności o charakterze cywilnoprawnym korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia przed wierzytelnościami Skarbu Państwa wynikającymi z obowiązku finansowania przez stronę kosztów zainicjowanego przezeń postępowania sądowego. Koszty sądowe nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu za wszystkimi pozostałymi kosztami prowadzenia działalności gospodarczej. Ich wystąpienie wchodzi bowiem w zakres ryzyka tej działalności. Tym samym koszty związane z uczestnictwem w niniejszym postępowaniu są kosztami, które należy zrównać z innymi ponoszonymi przez Skarżącą wydatkami. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.