III SA/Wa 4015/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Trelka, Sędziowie sędzia del. SO Agnieszka Baran (sprawozdawca), asesor WSA Agnieszka Wąsikowska, Protokolant specjalista Robert Powojski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 września 2018 r. sprawy ze skargi N. S. i M. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego na 2016 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. solidarnie na rzecz N. S. i M. C. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Decyzją z dnia [...] września 2017 roku Burmistrz O. ustalił M. C. i N. S. (zwanym w dalszej części uzasadnienia Skarżącymi) łączne zobowiązanie pieniężne na rok 2016 w kwocie 863 zł w odniesieniu do nieruchomości położonej w miejscowości P., ul. N. [...], nr obrębu [...], nr działki [...], będącej współwłasnością Skarżących w częściach po ½. Na ustaloną łączną kwotę zobowiązania pieniężnego składał się podatek rolny oraz podatek od nieruchomości. W odniesieniu do podatku rolnego za okres od stycznia do lipca przyjęto powierzchnię 0,50 ha zaś za okres od sierpnia do grudnia przyjęto powierzchnię 0,72 ha stawka 140 zł. W odniesieniu do podatku od nieruchomości 3 300 m2 za okres od stycznia do lipca i 1100 za okres od sierpnia do grudnia przy zastosowaniu stawki 0,34 zł. W uzasadnieniu przedmiotowej decyzji burmistrz powołał się na art. 254 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa i wskazał, że ze zgromadzonego w postępowaniu materiału dowodowego wynika, iż w dniu [...] lipca 2016 roku zgodnie z decyzją Nr [...] nastąpiła zmiana klasyfikacji gruntów. Od powyższej decyzji Skarżący wnieśli odwołanie Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej jako: SKO). Wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i naliczenie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego w zakresie podatku rolnego i podatku od nieruchomości w oparciu o prawidłowe dane z ewidencji gruntów i budynków czyli dane po ich sprostowaniu oraz w oparciu o formularze IN-1 oraz IR-1 za rok 2016 (zgodnie ze stanem faktycznym oraz ewidencją gruntów i budynków). Skarżący wskazali, że decyzja podatkowa została wydana w oparciu o błędną ewidencję gruntów i budynków (dalej jako: EGiB). Podnieśli, że błędne dane zostały zmienione decyzją Starosty W. z [...] lipca 2016 roku, a w samej treści decyzji zostało wskazane, że ustalenia stanu prawnego i faktycznego nieruchomości były podstawą do stwierdzenia błędu danych ewidencyjnych w zakresie statusu budynku oraz zasięgu rodzaju użytku gruntów zabudowanych i zurbanizowanych wskazanych w ewidencji na podstawie przeprowadzonej modernizacji w latach 2014 – 2015. Decyzją z [...] października 2016 roku SKO utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu SKO wskazało, że zgodnie z przepisami ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają grunty, budynki i budowle, które nie są użytkami rolnymi lub lasami, z wyjątkiem zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej. Z kolei ustawa o podatku rolnym stanowi, iż opodatkowaniu podatkiem rolnym podlegają grunty sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne, z wyjątkiem gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż działalność rolnicza. Wymiar podatku odbywa się na podstawie danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków. Przy czym – jak w wskazano w dalszej treści uzasadnienia omawianej decyzji - organy podatkowe nie są kompetentne do określania rodzaju gruntów, zwłaszcza gdy klasyfikacja ta wzbudza wątpliwości podatnika. SKO wskazało, powołując orzeczenia sądów administracyjnych, że dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków mają charakter wiążący dla organów podatkowych. Mając na uwadze powyższe okoliczności organ podatkowy II instancji wskazał, że nie ulega wątpliwości iż przez pierwszych sześć miesięcy roku 2016 działka nr 83 była sklasyfikowana jako: tereny mieszkaniowe B - 0,33 ha, grunty orne Rlllb — 0,17 ha, grunty orne RIVa - 0,03 ha, grunty orne R1Vb - 0,09 ha, grunty orne RV - 0,21 ha. Zatem Burmistrz O. nie mógł pominąć tej klasyfikacji ani przyjąć innej na potrzeby ustalania wysokości łącznego zobowiązania pieniężnego. Z kolei decyzją z dn. [...] lipca 2016 r. Starosta W. zmienił klasyfikacje działki nr 83 na: zurbanizowane tereny niezabudowane lub w trakcie zabudowy Bp - 0,11 ha, grunty orne Rlllb - 0,39 ha, grunty oma RIVa — 0,03 ha, grunty orne RlVb — 0,09 ha, grunty orne RV - 0,21 ha. W dalszej części uzasadnienia decyzji, SKO wskazało, że nie wiadomo kiedy zmiany te zostały wprowadzone do treści ewidencji oraz, że w aktach sprawy brak jest zawiadomienia Starosty skierowanego do Burmistrza O. a dotyczącego wskazanej zmiany. Wobec tego przyjęcie, że zmiana została ujawniona w ewidencji w lipcu 2016 r,. (tj. w miesiącu podjęcia decyzji przez Starostę) stanowi interpretację na korzyść podatnika. Nie można bowiem przyjąć miesiąca wcześniejszego, skoro zgodnie z art. 6 ust. 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, jeżeli w trakcie roku podatkowego zaistniało zdarzenie mające wpływ na wysokość opodatkowania w tym roku, a w szczególności zmiana sposobu wykorzystywania przedmiotu opodatkowania lub jego części, podatek ulega obniżeniu lub podwyższeniu, poczynając od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiło to zdarzenie. W ocenie SKO, argumenty podatników dotyczące konieczności uwzględnienia zmian w ewidencji gruntów "wstecznie" nie mogą zatem zostać uwzględnione. Na powyższą decyzję SKO Skarżący wnieśli skargę do tutejszego Sądu. Zaskarżonej decyzji zarzucili: 1) naruszenie przepisów art. 121, art. 122, art, 180, art, 187, art, 191, art. 194 Ordynacji podatkowej, a także art. 2 ust. 2 Ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych: a) niewszechstronne rozpatrzenie materiału dowodowego. niewłaściwa jego ocenę wyrażającą się w pominięciu kontekstu prawnego i faktycznego sprawy oraz niewyciągnięciu logicznych wniosków z niebudzącej wątpliwości sekwencji zdarzeń poprzez pominięcie w sprawie znanych organowi z urzędu przyczyn błędnych zmian w ewidencji gruntów (błędna modernizacja ewidencji), następnie dokonanej z urzędu aktualizacji polegającej na usunięciu błędnego zapisu, a w konsekwencji naliczenie przez Organ podatku na postawie stwierdzonych oczywistych błędów ewidencji gruntów i budynków i zawyżenie zobowiązania podatkowego; b) naruszenie zasady zaufania do organów państwa wskutek rozstrzygnięcia sprawy podatkowej na niekorzyść podatnika na podstawie nieprawidłowego działania innego organu administracji publicznej, tj. błędu dokonanego w ewidencji gruntów i budynków (w sytuacji gdy nieprawidłowość ta nie budzi wątpliwości i potwierdzona została późniejszym usunięciem błędnych zapisów w ewidencji), 2) naruszenie norm prawa powszechnie obowiązującego, w szczególności: a) art. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej przez przyjęcie, że ustalenie obowiązania podatkowego ustala się jedynie w oparciu o ewidencje, a nie w sposób odpowiadający faktycznemu i prawnemu charakterowi nieruchomości co prowadziłoby do sytuacji jaskrawo sprzecznej z zasadą państwa prawnego, b) art. 41 ust.1 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej podpisanej 7 grudnia 2000 r. w Nicei, przez niewykonywanie "dobrej administracji", uchybienie art. 4, art. 9, art. 10, art. 19 Europejskiego Kodeksu Dobrej Administracji. Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji, stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji w całości, stwierdzenie, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości oraz o zasądzenie kosztów wstępowania. W uzasadnieniu skargi zostało podniesione, że w literaturze przedmiotu i orzecznictwie odnaleźć można tezę, że dane zawarte w EGiB są podstawą wymiaru podatku, jednak tylko w przypadku, gdy są one zgodne z rzeczywistym stanem faktycznym i prawnym. Skarżący powołali się tytułem przykładu na wyrok NSA z 5 czerwca 2014 roku (sygn. akt II FSK 1647/12). Skarżący podkreślili, że podstawą zmian w EGiB było stwierdzenie oczywistych wad tej ewidencji. W konsekwencji rzeczywisty stan faktyczny i prawny odzwierciedla dopiero ewidencja po sprostowaniu błędnego wpisu na podstawie decyzji nr [...] i dotyczy całego roku 2016, a nie tylko okresu sierpień – grudzień 2016 roku. W dalszej części uzasadnienia swojego stanowiska Skarżący wskazali, że organy podatkowe przyjęły, że zmiana w EGiB została ujawniona w lipcu 2016 roku. Zarzucili, że organ podatkowy nie podjął działań mających na celu ustalenie faktycznej daty obowiązywania zamiany. Zdaniem Skarżących zmiany wprowadzone decyzją z [...] lipca 2016 roku stanowiły usunięcie błędnego wpisu dokonanego w związku z modernizacją z 2015 roku, a nowy, poprawny wpis obowiązuje od dnia przeprowadzenia tej modernizacji. Dla wzmocnienia argumentacji tej części uzasadnienia skargi został powołany wyrok WSA z 23 października 2013 roku (sygn. akt: I SA/Sz 355/13). Skarżący wskazali również, że przyjęcie iż zmiany w ewidencji zostały dokonane w lipcu 2016 roku, oznacza zawyżenie zobowiązania podatkowego w miesiącach styczeń-lipiec 2016r. Podnieśli, że wskutek błędnego wpisu do EGiB obciążeni zostali obowiązkiem podatkowym nie mającym podstaw w rzeczywistym charakterze nieruchomości, lecz opierającym się na błędnym zapisie w EGiB, następnie zapisie wyeliminowanym, usuniętym. Zdaniem Skarżących nie jest również zasadne stanowisko SKO w myśl którego nie mogą zostać uwzględnione argumenty dotyczące uwzględnienia zmian w ewidencji z datą wsteczną. Powołując się na przytoczony wcześniej wyrok z 23 października 2013r., Skarżący podnieśli, że niewątpliwie nie ma możliwości dokonywania wpisów do ewidencji z mocą wsteczną. Jednakże pogląd ten nie wyklucza możliwości usunięcia z EGiB wpisu obciążonego wadą od początku, Na usunięcie, wyeliminowanie błędnych danych zezwala w ramach aktualizacji operatu ewidencyjnego Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dn. 29.03.2001r. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Z przepisów art. 122 i art. 187 § 1 i § 3 Ordynacji podatkowej wynika, że organy podatkowe mają obowiązek podejmowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym (art. 122), a w szczególności zobowiązane są zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 187 § 1), zaś fakty powszechnie znane oraz fakty znane organowi podatkowemu z urzędu nie wymagają dowodu (art. 187 § 3 zdanie pierwsze). Zgodnie z art. 121 Ordynacji organy podatkowe mają obowiązek działania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych. Nadto, w myśl art. 210 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej, prawidłowe rozstrzygnięcie powinno zawierać wyczerpujące uzasadnienie prawne i faktyczne z odniesieniem się do podnoszonych przez podatnika okoliczności. Zdaniem Skarżących podstawą ustalenia zobowiązania pieniężnego za rok 2016 winny być te dane z EGiB, które zostały w niej ujawnione zgodnie z decyzją Starosty W. z [...] lipca 2016 roku. Przy czym winny one stanowić podstawę ustalenia zobowiązania pieniężnego za cały rok 2016, gdyż mocą przedmiotowej decyzji Starosty zostały wyeliminowane błędne dane ujawnione w EGiB, po jej modernizacji dokonanej w latach 2014-2015. Natomiast zdaniem organów podatkowych dane z EGiB wynikające z decyzji Starosty mogą być podstawą ustalenia zobowiązania pieniężnego jedynie od daty ujawnienia ich (przy czym z uwagi na brak zawiadomienia o zmianach) organy podatkowe przyjęły datę wydania decyzji Starosty. W ocenie Sądu stanowisko wyrażone z zaskarżonej decyzji SKO utrzymującej w mocy decyzję Burmistrza O. jest niezasadne. Ma rację organ podatkowy drugiej instancji, że organy podatkowe są związane danymi ujawnionymi w ewidencji gruntów i budynków. Wynika to z treści art. 21 ust. 1 Ustawy prawo geodezyjne i kartograficzne. Zgodnie z jego treścią podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Słusznie jednak podnoszą Skarżący, że dane takie mogą stanowić podstawę wymiaru podatku jedynie w sytuacji, gdy ewidencja jest prowadzona w sposób prawidłowy, a dane w niej ujawnione odpowiadają rzeczywistości. W odniesieniu do tego zagadnienia Sąd podziela w pełni stanowisko wyrażone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w uzasadnieniu wyroku z 25 kwietnia 2018 roku (sygn.. akt: I SA/Sz 18/18, cbois.nsa.gov.pl), w myśl którego w powołanym przepisie Ustawy prawo geodezyjne i kartograficzne nie chodzi o jakiekolwiek dane (...) co zmienia zasadniczo optykę tego zagadnienia i wpływa istotnie na prawo strony nie tylko prawidłowego, zgodnego ze stanem faktycznym odzwierciedlenia danych ewidencyjnych, ale co więcej, otwiera jej możliwość dochodzenia swoich prawa w zakresie prawidłowości ustalenia jej obowiązków o charakterze publicznoprawnym, w tym obowiązków prawno – podatkowych ustalanych w oparciu o dane ewidencyjne. Bezrefleksyjne oparcie się przez organy podatkowe na ewidentnie błędnych danych ujawnionych w EGiB i potraktowanie ich jako odpowiadających faktycznemu i prawnemu charakterowi nieruchomości prowadziłoby do sytuacji jaskrawo sprzecznej z zasadą państwa prawnego wynikającej z art. 2 Konstytucji RP że (por. uzasadnienie powołanego w skardze wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z 23 października 2013 roku, sygn. akt: I SA/Sz 355/13). W niniejszej sprawie kluczowe znaczenie ma przyczyna dla której dokonana została zamiana danych w EGiB w odniesieniu do nieruchomości Skarżących, decyzją Starosty z [...] lipca 2016 roku. Należy zauważyć, że – z treści uzasadnienia decyzji Starosty W. – wynika, że w latach 2014 -2015 została z urzędu przeprowadzona modernizacja EGiB dla całego powiatu w., w tym dla obrębów ewidencyjnych gminy O., operat [...]. Następnie, po zakwestionowaniu danych ujawnionych w ewidencji po jej modernizacji oraz po przeprowadzonych ustaleniach stanu prawnego i faktycznego nieruchomości Skarżących (w tym po jej oględzinach) – jak czytamy w decyzji Z [...] lipca 2016 roku – Starosta stwierdził błąd danych ewidencyjnych w zakresie statusu budynku oraz zasięgu i rodzaju użytku gruntów zabudowanych i zurbanizowanych wykazanych na podstawie operatu modernizacji ewidencji gruntów i budynków o wskazanym wyżej numerze. W dalszej kolejności – w ramach rękojmi – został sporządzony prze wykonawcę modernizacji operat stanowiący korektę danych ewidencyjnych. Operat ten został przyjęty do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego za nr [...]. Z dokumentem tym i zapoznały się strony postępowania (Skarżący w niniejszej sprawie). Ja wynika z treści decyzji Starosty nr [...] z [...] lipca 2016 roku aktualizacja danych w EGiB została dokonana w oparciu o powyżej powołany operat – "Korektę danych ewidencyjnych budynków w ramach rękojmi modernizacji ewidencji gruntów i budynków". Powyższe oznacza, że zmiana danych w EGiB dokonana w oparciu o powołaną decyzję Starosty "przywróciła" prawidłową treść tej ewidencji, tj. taką jaka byłaby ujawniona po przeprowadzonej modernizacji w latach 2014 – 2015, gdyby modernizację przeprowadzono bezbłędnie. Słusznie zatem podnoszą Skarżący, że właśnie te dane winny być podstawą wymiaru podatku za cały rok 2016. Odnosząc się do stanowiska SKO wyrażonego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji niemożności "wstecznego" uwzględnienia zmian w EGiB należy wskazać - posiłkując się przytoczonym wyżej uzasadnieniem wyroku powołanego w skardze - niewątpliwie nie ma możliwości dokonywania wpisów do ewidencji z mocą wsteczną. Jednakże pogląd ten nie wyklucza możliwości usunięcia z ewidencji wpisu obciążonego wadą od początku. Nie sposób wykluczyć bowiem przecież sytuacji, jaka miała miejsce w rozpoznawanej sprawie (a także sprawie niniejszej), w której wskutek błędnego wpisu do ewidencji gruntów i budynków jednostka obciążona zostanie obowiązkiem podatkowym nie mającym podstaw w rzeczywistym charakterze nieruchomości – natomiast opierającym się na zapisie w ewidencji – decydującym o określeniu zobowiązania podatkowego. W ocenie Sądu – z uwagi na opisane wyżej okoliczności – nie może mieć również zastosowania w niniejszej sprawie powołany w uzasadnieniu decyzji SKO przepis art. 6 ust. 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Zgodnie z jego treścią jeżeli w trakcie roku podatkowego zaistniało zdarzenie mające wpływ na wysokość opodatkowania w tym roku, a w szczególności zmiana sposobu wykorzystywania przedmiotu opodatkowania lub jego części, podatek ulega obniżeniu lub podwyższeniu, poczynając od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiło to zdarzenie. Zgodnie natomiast z treścią art. 6 ust. 1 omawianej ustawy, obowiązek podatkowy powstaje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym powstały okoliczności uzasadniające powstanie tego obowiązku. W ocenie Sądu, z treści powołanych przepisów wynika, że zdarzenie, z którym związana jest zmiana wysokości opodatkowania musi odnosić się do zmiany w zakresie przedmiotu lub podmiotu opodatkowania. Z taką zmianą nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie. W niniejszej sprawie dokonano jedynie zmiany danych w EGiB mającej na celu nadanie jej prawidłowej (zgodnej ze stanem faktycznym i prawnym) treści. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1) lit.c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało uchylić zaskarżoną decyzję. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 tej ustawy.