III SA/Wa 3910/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Trelka (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Beata Sobocha, sędzia WSA Waldemar Śledzik, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 5 października 2018 r. sprawy ze skargi O. S.A. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] września 2017 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.

Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w W. ("Naczelnik", "NUS") prowadził postępowanie egzekucyjne wobec O. S.A. z siedzibą w W. ("Skarżąca", "Spółka"), na podstawie tytułu wykonawczego z [...] stycznia 2017 r., wystawionego przez Burmistrza B. ("Wierzyciel"), którym objęto należności z tytułu podatku od nieruchomości za okres od czerwca do grudnia 2016 r. w łącznej kwocie 9 727 zł należności głównej. Celem wyegzekwowania przedmiotowych należności Naczelnik dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w Banku [...] w W. S.A. Skarżąca zgłosiła zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne. Sformułowała je na podstawie art. 33 § 1 pkt 1, 2, 8 i 10 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2017 r., poz. 1201, dalej "upea" lub "ustawa"). Postanowieniem z [...] kwietnia 2017 r. Wierzyciel uznał zgłoszone zarzuty za nieuzasadnione. Na ww. postanowienie Spółka wniosła zażalenie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L., postanowieniem z [...] czerwca 2017 r., stwierdziło, iż ww. zażalenie wniesione zostało z uchybieniem terminu przewidzianego w art. 141 § 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257, dalej "Kpa"). Wobec powyższego, postanowieniem z [...] czerwca 2017 r., NUS uznał zarzuty za nieuzasadnione. Pismem z 27 lipca 2017 r. Spółka złożyła zażalenie na ww. postanowienie Naczelnika. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. ("DIAS", Dyrektor"), postanowieniem z dnia [...] września 2017 r., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie NUS. W uzasadnieniu Dyrektor stwierdził, że Naczelnik słusznie postanowił uznać zarzuty Spółki zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 i 2 upea, dotyczące wykonania, nieistnienia oraz braku wymagalności obowiązku, za nieuzasadnione. Organ egzekucyjny nie był uprawniony do prowadzenia postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia istnienia podstaw do uwzględnienia zarzutu i do obalenia w ten sposób stanowiska Wierzyciela. Ponadto DIAS podkreślił, że zajęcie rachunku bankowego jest środkiem najmniej uciążliwym dla zobowiązanego. W przypadku zastosowania takiego środka strona zostaje ograniczona w prawie udzielania zleceń rozliczeń pieniężnych jedynie do wysokości należności podlegających egzekucji. W ocenie DIAS tytuł wykonawczy z [...] stycznia 2017 r. spełnia wszelkie wymogi formalne zawarte w art. 27 upea. Wobec tego zarzut oparty na przesłance z art. 33 § 1 pkt 10 upea jest bezzasadny. DIAS zauważył ponadto, że zgodnie z art. 29 § 1 upea organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej, organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. DIAS stwierdził, iż Naczelnik nie był uprawniony do samodzielnego rozpatrzenia wniesionych zarzutów i przedstawienia własnej oceny w wydanym postanowieniu odnośnie zarzutu wniesionego w trybie art. 33 § 1 pkt 1 upea. Dyrektor zauważył także, że ustawa w art. 34 § 4 mówi o ostatecznym, a nie o prawomocnym stanowisku wierzyciela. Przymiot ostateczności, w myśl art. 16 Kpa, mają te rozstrzygnięcia, od których nie służy odwołanie (zażalenie) w administracyjnym toku instancji. Zatem zmiana art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej "Ppsa") nie ma wpływu na procedurę wydawania przez organ egzekucyjny rozstrzygnięcia w sprawie zarzutów. Dodatkowo DIAS zauważył, iż kwestie związane z ustaleniem daty doręczenia Spółce postanowienia Wierzyciela z [...] kwietnia 2017 r. oraz z terminem do wniesienia zażalenia na to postanowienie nie leżą w zakresie kompetencji Dyrektora. Skarżąca wniosła skargę na postanowienie Dyrektora. W uzasadnieniu skargi wskazała, że Dyrektor naruszył art. 34 § 1 w zw. z art. 33 § 1 pkt 1 i 2 ustawy. Zdaniem Skarżącej DIAS błędnie przyjął, że w zakresie zarzutu podniesionego na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 i 2 upea był związany stanowiskiem Wierzyciela wyrażonym w postanowieniu Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z [...] czerwca 2017 r. oraz postanowieniu Wierzyciela z [...] kwietnia 2017 r. Skarżąca uznała, że DIAS nie uwzględnił, iż z dniem 15 sierpnia 2015 r. postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela wobec egzekucji zostały wyłączone z kognicji sądów administracyjnych, co wynika z nowego brzmienia artykułu 3 § 2 pkt 3 Ppsa. Pozostające obecnie poza kontrolą sądową postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela nie może zatem wiązać organu egzekucyjnego, gdyż w tym zakresie oznaczałoby to pozbawienie zobowiązanego prawa do sądu. Skoro zatem w niniejszej sprawie znajdował zastosowanie nowy stan prawny, to przy rozpatrywaniu zarzutu podniesionego na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 i 2 upea ani DIAS, ani NUS nie mogli ograniczyć się do przywołania brzmienia art. 34 § 1 upea i powołania się na ww. postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. oraz ww. postanowienie Wierzyciela, lecz powinny rozpatrzyć te zarzuty samodzielnie, a w postanowieniu wydanym w sprawie zarzutów egzekucyjnych przedstawić własną ocenę. Ponadto, według Spółki, zażalenie na postanowienie Wierzyciela z [...] kwietnia 2017 r. zostało wniesione w terminie. Ww. postanowienie zostało doręczone 10 maja 2017 r., zaś zażalenie wniesiono [...] maja 2017 r. Niezależnie od powyższego zasadne, zdaniem Spółki, były zarzuty nieistnienia obowiązku, wykonanego obowiązku, braku wymagalności, zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego oraz wadliwego tytułu wykonawczego. Spółce przysługiwała od Wierzyciela nadpłata w podatku od nieruchomości za rok 2009, która powinna zostać Spółce zwrócona (co wynika m.in. z ostatecznej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z [...] lipca 2015 r.). Do dnia wszczęcia przedmiotowej egzekucji nie dokonano na rzecz Spółki zwrotu nadpłaty w pełnej wysokości. W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o jej oddalenie i ponowił swoje stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie sądu podlega zgodność aktów, w tym kończących postępowanie lub podlegających zaskarżeniu zażaleniem postanowień wydanych w postępowaniu administracyjnym lub egzekucyjnym, z prawem procesowym i materialnym, obowiązującym w dacie wydania postanowienia. Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem nieistotnym dla sprawy). Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Zasadniczą okolicznością faktyczną sprawy jest to, że Spółka nie wniosła terminowego zażalenia na postanowienie Wierzyciela (Burmistrza B.) z dnia [...] kwietnia 2017 r. W wyniku tego SKO stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia zażalenia, co w efekcie oznaczało, że stanowisko Burmistrza stało się wiążące dla Naczelnika jako organu egzekucyjnego, a następnie dla Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. Zgodnie bowiem z art. 34 § 1 upea, stanowisko wierzyciela w zakresie zarzutów z punktów 1 – 5 oraz 7 art. 33 jest wiążące dla organu egzekucyjnego. Brak terminowego zażalenia oznacza, że Sąd także nie może zakwestionować tego stanowiska Wierzyciela. Odnośnie natomiast zarzutów z punktu 8 i 10 ww. przepisu, to wyjaśnić należy, że środek egzekucyjny z rachunku bankowego nie może być uznany za zbyt uciążliwy. Zmierzał on wprost do wyegzekwowania dochodzonej zaległości, był szybki, nie uniemożliwiał dalszego prowadzenia działalności przez Spółkę, zaś proponowany jako alternatywny sposób zaspokojenia wierzyciela w postaci zaliczenia nadpłaty za rok 2009 na poczet zaległości za rok 2016 musi być uznany za niemożliwy już dlatego, że Skarżąca nie podważyła skutecznie oceny Wierzyciela i Naczelnika, iż ta nadpłata za rok 2009 została zwrócona na rachunek bankowy. W kwestii zarzutu niespełnienia przez tytuł wykonawczy wymogów art. 27 upea, należy przypomnieć, że o ile tytuł zawiera wszystkie wymogi formalne, to zarzut z punktu 10 art. 33 § 1 nie może być skuteczny. Ewentualna wadliwość merytoryczna wymaganych elementów może być zwalczana przy pomocy innych zarzutów. Stanowisko Wierzyciela było ostateczne, skoro SKO stwierdziło wniesienie zażalenia z uchybieniem terminu. W tej sytuacji kwestionowanie takiej oceny mogło nastąpić tylko w postępowaniu ze skargi na postanowienie SKO, które zostało przecież wydane w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia, a nie w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów. Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie może więc dokonać oceny terminowości wniesionego zażalenia. Odnosząc się natomiast do ostatniej kwestii skargi, tj. znaczenia daty 15 sierpnia 2015 r. dla skuteczności ochrony sądowej zobowiązanych, to należy wskazać, że Sąd już wielokrotnie przypominał Spółce, iż wspomniana data nie zmieniła niczego w zakresie związania organu egzekucyjnego stanowiskiem wierzyciela. Od tej daty natomiast zmieniła się kognicja wojewódzkich sądów administracyjnych. Otóż obecnie sądy te nie są uprawnione do rozpoznawania odrębnych skarg na postanowienia wierzycieli (takie odrębne skargi są niedopuszczalne), ale nie oznacza to pozbawienia zobowiązanych ochrony sądowej. Kontrola tych postanowień odbywa się w ramach – jak ujęły to Sądy w wyrokach przywołanych w skardze – "sprawy głównej". Wówczas, w ramach art. 135 Ppsa, sądy wojewódzkie właściwe dla skarg na postanowienia wydane przez organy egzekucyjne, oceniają także legalność postanowień wydanych przez wierzycieli. Ponowić jednak należy uwagę, że postanowienie SKO z [...] czerwca 2017 r. zostało wydane w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia (art. 134 w zw. z art. 144 Kpa), i jako takie nie może być ocenione w niniejszej sprawie. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 Ppsa, Sąd oddalił skargę, orzekając w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 Ppsa.