III SA/Wa 3714/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Lucyna Kaligowska po rozpoznaniu w dniu 19 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika w sprawie ze skargi M.S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] września 2016 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie

Skarżący M.S. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika w celu wniesienia skargi kasacyjnej. Podał, iż prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną i dwoma synami. Do majątku zaliczył dom, mieszkanie, dwie nieruchomości rolne o powierzchni 1,24 ha i 1,7 ha. Skarżący utrzymuje się z renty wypadkowej w wysokości 2.061 zł, zaś jego żona z wynagrodzenia za pracę wynoszącego 2.543 zł. Wśród wydatków wymienił czynsz (1.350 zł), energię elektryczną (175 zł), gaz (100 zł), opał (85 zł), opłaty telekomunikacyjne (150 zł), leki (250-400 zł), leczenie i rehabilitację (200 zł), ubezpieczenia (170 zł), użytkowanie wieczyste (40 zł), podatki lokalne (167 zł), korespondencję (100 zł). W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżący wyjaśnił, że pozostałe środki wydawane są na jedzenie, a tworzone skromne rezerwy są wydawane okresowo na uzupełnienie odzieży, obuwia i niezbędne naprawy w gospodarstwie domowym. Skarżący oświadczył, że nie ma żadnych oszczędności. Przeciwnie ciąży nad nim widmo długów, gdyż jest w sporze z gminą. Nie otrzymuje też żadnych dopłat. Wymienił kwoty jakie on i żona otrzymali w latach 2015-2016 tytułem renty i wynagrodzenia. Dodał, iż w 2015 r. otrzymał ponad 60.000 zł jako wyrównanie z ZUS. Kwota ta została zużyta na opłacenie zobowiązań i na utrzymanie, w tym naprawę majątku. Nadto Skarżący powołał się na awarię komputera (i wiążące się z nią koszty) oraz spory sądowe z ZUS. Wskazał, iż saldo uwidocznione na załączonym wyciągu z rachunku bankowego jego żony, uległo znacznemu uszczupleniu. Skarżący opisał także swój stan zdrowia, podnosząc, iż jest inwalidą po wypadku przy pracy, nadal się leczy i trudno mu w takich okolicznościach znaleźć pracę w zawodzie. Skarżący przedłożył zeznania podatkowe, decyzję o waloryzacji renty, odcinek płacowy, wyciągi bankowe. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Skarżący ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie oraz ustanowienie pełnomocnika. Dla pozytywnego w tej kwestii rozstrzygnięcia konieczne jest spełnienie przesłanki, o jakiej mowa w art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej jako: "P.p.s.a.". Zgodnie z tym przepisem Sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z brzmienia tego przepisu jednoznacznie wynika, że ciężar dowodu w zakresie powyższej przesłanki spoczywa na stronie. To strona zatem ma przekonać Sąd, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia jej poniesienie kosztów postępowania. W orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że udzielenie stronie prawa pomocy powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe (por. postanowienia NSA z: 5 sierpnia 2013 r., II FZ 616/13; 23 stycznia 2013 r. I FZ 2/13 oraz II FZ 1017/12; 10 stycznia 2013 r. II FZ 1005/12). Dotyczy to przede wszystkim osób o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych (osoby bezrobotne, samotne, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku), które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z tym postępowaniem. Zdaniem referendarza sądowego Skarżący powyższej przesłanki nie spełnia. Jego sytuacja życiowa nie wyklucza bowiem możliwości wygospodarowania przez niego jakichkolwiek środków na poczet kosztów postępowania. Z nadesłanych materiałów wynika, że Skarżący i jego żona dysponują stałym dochodem w wysokości 4.604 zł. Kwota ta przy zadeklarowanej strukturze i wysokości wydatków nie uniemożliwia partycypowania w kosztach sądowych, w szczególności kosztach wpisu od ewentualnej skargi kasacyjnej (100 zł) czy kosztach działania pełnomocnika. Poza tym nie można zapominać, iż Skarżący dysponuje majątkiem w postaci domu, mieszkania, nieruchomości rolnych. W orzecznictwie przyjmuje się natomiast, iż posiadanie majątku w zasadzie wyklucza możliwość zwolnienia od kosztów sądowych. Istotne jest bowiem, że majątek ten może przynosić potencjalne pożytki (zob. postanowienie NSA z 16 lutego 2015 r., II FZ 53/15 i przywołane tam orzeczenia). Reasumując majątek zgromadzony przez Skarżącego oraz ujawnione dochody wykluczają go z grona osób uprawnionych do uzyskania wsparcia w formie prawa pomocy. Niezależnie od powyższego należy wskazać, iż Skarżący nie przedłożył dokumentów potwierdzających wydatki. W tej sytuacji nie można zweryfikować czy istotnie wydatki te wynoszą – jak sam zadeklarował – 2.937 zł miesięcznie. Nie sposób też nie zauważyć, iż przedłożony przez Skarżącego wyciąg z konta jego żony nie daje rzeczywistego obrazu dokonywanych na nim operacji, co poniekąd sam przyznał wskazując, iż były z niego robione opłaty. Tymczasem przedstawiony wyciąg opłat tych nie uwidacznia. Przeciwnie uwzględnia jedynie przelewy otrzymane przez żonę tytułem wynagrodzenia. Tym samym trudno jest ocenić jakiego rzędu wpływy pieniężne osiąga i w jakich wysokościach następuje ich dystrybucja, a w efekcie jaka jest zdolność do dysponowania zgromadzonymi na tym rachunku środkami finansowymi. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.