III SA/Wa 31/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Agnieszka Grzelak po rozpoznaniu w dniu 25 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi D. K. na postanowienie Ministra Rozwoju i Finansów z dnia [...] października 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi na czynności zabezpieczające postanawia 1. ustanowić na rzecz skarżącej adwokata 2. umorzyć postępowanie wszczęte wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych

Skarżąca – D. K. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżąca wskazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych oraz kosztów usług adwokata w celu sporządzenia skargi kasacyjnej. Podniosła, że w listopadzie 2010 r. urząd skarbowy "ogołocił" jej rachunek bankowy z emerytury, pożyczki, oszczędności oraz świadczenia otrzymanego na "Dzień Seniora". Zajęto także mieszkanie o powierzchni 48,75 m², w którym mieszkała od [...] lat. Pozbawiono ją dorobku całego życia. Skarżąca podkreśliła, że utrzymuje się jedynie z emerytury wynoszącej [...] zł netto. Miesięczne koszty utrzymania wyliczyła na kwotę 1.300 zł, na co składają się czynsz, gaz energia elektryczna, telefon, PZU. Na jedzenie, leki, środki czystości i inne pozostaje jej 600 zł. Na dzień 15 lutego 2018 r. urząd skarbowy wyegzekwował od Skarżącej ponad 72.822 zł. Do formularza PPF Skarżąca załączyła dokumentację medyczną, wyciąg z rachunku bankowego oraz zestawienie rozliczenia uzyskanych kwot. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie podkreślano, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie środków na koszty postępowania jest rzeczywiście niemożliwe. Opłaty sądowe należy zaliczyć do danin publicznych, a zatem zwolnienie z tego rodzaju opłat stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, co wynika z art. 84 Konstytucji. Dlatego też zastosowanie tego wyjątku odnosi się do szczególnych sytuacji, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru tych wydatków na współobywateli. Z tych bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania w razie zwolnienia strony z obowiązku ich ponoszenia. Strona występująca na drogę postępowania sądowego powinna więc mieć świadomość obowiązku ponoszenia tych kosztów i wnosząc o zwolnienie z nich uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku (zob. postanowienie NSA z 26 lutego 2013 r., I FZ 27/13). W niniejszej sprawie Skarżąca ubiega się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, tj. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Dla pozytywnego w tej kwestii rozstrzygnięcia konieczne jest spełnienie przesłanki, o jakiej mowa w art. 246 § 2 pkt 1 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem osobie prawnej może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie ma jakichkolwiek środków na poniesienie kosztów postępowania. Zdaniem referendarza sądowego Skarżąca powyższą przesłankę spełnia. Jej argumentacja koncentruje się wokół takich okoliczności jak brak środków, stan zdrowia, wydatki na leki, niska emerytura oraz zajęcia praw majątkowych przez organ egzekucyjny (świadczenie emerytalne, rachunek bankowy, pożyczka, mieszkanie, świadczenie przyznane na "Dzień Seniora"). Wskazać przy tym należy, że prawo do sądu nie może być prawem iluzorycznym, co oznacza, że w każdym uzasadnionym przypadku, jeżeli koszty sądowe (koszty usług pełnomocnika) miałyby stanowić barierę dla sądowego rozpatrzenia sprawy, referendarz sądowy jest obowiązany do takiego rozstrzygnięcia, które umożliwi stronie wniesienie skargi (skargi kasacyjnej). W ocenie referendarza sądowego, w kontekście przedstawionej argumentacji i złożonych dokumentów, żądanie Skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata uznać należy za uzasadnione, Natomiast postępowanie o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych należało umorzyć jako bezprzedmiotowe, bowiem postanowieniem z 9 lutego 2017 r. starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zwolnił Skarżącą od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. Z tej przyczyny, na podstawie art. 246 § 2 pkt 1, art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 oraz art. 249a P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.