III SA/Wa 3091/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aneta Trochim - Tuchorska, po rozpoznaniu w dniu 30 stycznia 2017r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 25 listopada 2016 r. w sprawie ze skargi J.M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia o żądanej treści postanawia zmienić zaskarżone orzeczenie referendarza sądowego z 25 listopada 2016r. i przyznać Skarżącemu prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata.

Skarżący – J.M. – pismem z dnia 15 września 2016r. wniósł skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] lipca 2016r. w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia o żądanej treści. W skardze zawarł wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że jest właścicielem domu o pow. 120 m², współwłaścicielem mieszkania o pow. 73 m² oraz że posiada (bezspornie) nieruchomość rolną o pow. około 1.8 ha. Ponadto wskazał, że nie posiada papierów wartościowych i innych praw majątkowych oraz rachunku bankowego. Samotnie prowadzi gospodarstwo domowe. Pozostająca z nim we wspólnym gospodarstwie domowym B.M. osiąga 2 300 zł netto tytułem miesięcznego dochodu. Dodatkowo wyjaśnił, że jest inwalidą, nie wykonuje prac zarobkowych i pozostaje na utrzymaniu rodziny. Skarżący dodał, że nie uzyskuje dochodu z nieruchomości rolnej. Do formularza załączył orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, umowę o przekształcenie spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego we własnościowe prawo, zaświadczenie z US o wysokości dochodu, kserokopie postanowień o przyznaniu prawa pomocy. Starszy Referendarz Sądowy postanowieniem z dnia 25 listopada 2016r. zwolnił Skarżącego od wpisu od skargi i odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. W uzasadnieniu odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata Starszy Referendarz Sądowy stwierdził, że Skarżący na etapie postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym jest w stanie działać samodzielnie. Skarżący pismem z dnia 7 grudnia 2016r. wniósł sprzeciw na powyższe postanowienie w zakresie odmowy przyznania Skarżącemu adwokata. Skarżący podniósł, że Sąd błędnie ocenił jego umiejętności. Skarżący dodał, że dotychczas dokładał wszelkiej staranności w samodzielnej obronie swoich praw z czego nie można czynić zarzutu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 260 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm.) dalej "P.p.s.a." rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6 – 8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu do zarządzenia lub postanowienie referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. W myśl art. 243 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Zgodnie zaś z art. 245 § 1 - 3 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a.). Instytucja przyznania prawa pomocy jest zatem rozwiązaniem szczególnym i powinna być stosowana przede wszystkim wobec osób bez źródeł stałego dochodu i bez majątku tj. takich, które pozbawione są zupełnie środków do życia lub posiadają środki tak niewielkie, że nie starczają one na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Mając na uwadze złożone wyjaśnienia stwierdzić należy, że w sprawie zachodzą przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Jak wynika z akt sprawy Skarżący jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, ma orzeczony umiarkowany stopień niepełnosprawności. Ponadto w nieodległych czasowo postępowaniach o przyznanie prawa pomocy stwierdzono, że Skarżący nie posiada żadnych innych źródeł przychodów, nie pobiera zasiłku z Ośrodka Pomocy Społecznej, nie otrzymuje renty i nie wykonuje prac zarobkowych. Nieruchomość rolna należąca do Skarżącego również nie przynosi obecnie dochodu. Skarżący nie osiąga także dochodu z najmu domu i mieszkania stanowiącego jego współwłasność. Oświadczenia Skarżącego potwierdzają przedłożone dokumenty (zaświadczenie z US, orzeczenie o stopniu niepełnosprawności). Skarżący wykazał łączny osobisty dochód w kwocie 0 zł (zaświadczenia na dzień 15 kwietnia 2016 r.). Ponadto bieżące koszty utrzymania i opłaty uiszcza małżonka Skarżącego. Opisana sytuacja uzasadnia wniosek, że Skarżący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Opłacenie kosztów związanych z zapewnieniem profesjonalnej pomocy prawnej wykraczałoby bowiem poza możliwości płatnicze strony pozbawionej źródła dochodu. Z tych względów Sąd stwierdził, że na gruncie niniejszej sprawy zachodzi przesłanka przyznania prawa pomocy określona w art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 243 § 1 P.p.s.a. oraz 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. w związku z art. 245 § 2 oraz art. 260 P.p.s.a., Sąd postanowił jak w sentencji.