III SA/Wa 3035/13

Referendarz sądowy Lucyna Kaligowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 5 czerwca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku adwokata o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej w sprawie ze skargi Z.B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty zapłaty zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług za poszczególne okresy 2007 r., 2008 r., 2009 r. postanawia odmówić przyznania wynagrodzenia adwokatowi A.G.

Postanowieniem z 11 lutego 2014 r. przyznano Skarżącej Z. B. prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego, którym wyznaczony został K. N. . Udzielił on następnie pełnomocnictwa substytucyjnego adwokatowi A. G. . Ten z kolei upoważnił aplikanta adwokackiego K.W. , który na rozprawie w dniu 3 czerwca 2014 r. wniósł o zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Oświadczył jednocześnie, że pomoc ta nie została opłacona. Wyrokiem z 3 czerwca 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę Skarżącej. Zgodnie z art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") wyznaczony (...) radca prawny (...) otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności (...) radców prawnych (...) w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Wynagrodzenie pełnomocnika będącego radcą prawnym ustala się na podstawie rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 490). W myśl § 16 tego rozporządzenia wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej powinien zawierać oświadczenie, że opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części. Powołane przepisy jednoznacznie stanowią, że wynagrodzenie z tytułu pomocy prawnej udzielonej z urzędu otrzymuje wyznaczony pełnomocnik. Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 17 marca 2010 r. (sygn. akt I OZ 184/10) przez wyznaczonego adwokata, czy radcę prawnego rozumieć należy adwokata, radcę prawnego wskazanego przez właściwą Okręgową Radę Adwokacką, czy właściwą Okręgową Izbę Radców Prawnych. Takie też jest słownikowe znaczenie pojęcia "wyznaczyć-wyznaczać". Według Uniwersalnego Słownika Języka Polskiego (pod red. prof. S. Dubisza, Wyd. PWN 2003, tom 5, s. 389) zwrot ten oznacza bowiem tyle co: wybrać (wybierać), wskazać (wskazywać) osobę, której zostanie powierzona jakaś funkcja, jakieś stanowisko, zadanie wykonania czegoś. W niniejszej sprawie Okręgowa Izba Radców Prawnych w W. pełnomocnikiem z urzędu dla Skarżącej wyznaczyła radcę prawnego K.N. . To jemu zatem może być przyznane wynagrodzenie, po złożeniu wniosku i oświadczenia, że koszty te nie zostały zapłacone w całości lub w części. Tymczasem z wnioskiem tym wystąpił upoważniony przez pełnomocnika substytucyjnego aplikant adwokacki. Wniosek ten jest więc w istocie wnioskiem tegoż pełnomocnika substytucyjnego. Jak bowiem wyjaśnił Sąd Najwyższy w uchwale z 28 czerwca 2006 r. (III CZP 27/06) w wypadku zastępstwa przez aplikanta, tenże zastępuje adwokata, który udzielił mu upoważnienia i jakkolwiek jego czynności wywołują skutek wobec strony, to jednak nie dlatego, że jest jej pełnomocnikiem, lecz dlatego, że działa w imieniu pełnomocnika. Złożony w niniejszej sprawie wniosek pełnomocnika substytucyjnego (w imieniu którego działał aplikant adwokacki) o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu oraz jego oświadczenie, że pomoc ta nie została opłacona nie mogą zastąpić wymaganego w tym względzie zarówno wniosku pełnomocnika wyznaczonego z urzędu, jak i jego oświadczenia, o którym mowa w § 16 rozporządzenia. W orzecznictwie przyjmuje się, że udzielenie dalszego pełnomocnictwa nie zwalnia wyznaczonego pełnomocnika od świadczenia pomocy prawnej z urzędu. Nie oznacza też, że substytut może wystąpić o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej w imieniu wyznaczonego pełnomocnika. Udzielenie substytucji jest bowiem udzieleniem pełnomocnictwa substytutowi przez samą stronę, a nie przez jej pełnomocnika. Również wymagane oświadczenie, dotyczące opłacenia kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, powinno być złożone przez wyznaczonego pełnomocnika (postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 17 marca 2010 r., sygn. akt I OZ 184/10, z 22 grudnia 2010 r., sygn. akt II OZ 1288/10). Z tych względów, na podstawie powołanych wyżej przepisów oraz art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a. należało postanowić jak w sentencji.