III SA/Wa 2962/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Sędzia WSA Alojzy Skrodzki po rozpoznaniu w dniu 5 września 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 21 czerwca 2017 r. odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2008 r. postanawia utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie

Skarżąca A. sp. z o.o. w W. wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych, wskazując, iż toczy się wobec niej szereg postępowań podatkowych i egzekucyjnych. Z uwagi na zajęcie konta bankowego i utratę płynności finansowej Skarżąca nie osiąga dochodów. Skarżąca podała stan konta (-19.480,75 zł), wartość kapitału zakładowego (50.000 zł) oraz wysokość straty za ostatni rok obrotowy (38.559,82 zł). Oświadczyła, że pozostaje w stosunku prawnym z radcą prawnym. Pismem z 24 marca 2017 r. wezwano Skarżącą do nadesłania dodatkowych informacji o stanie majątkowym, na które jednak nie odpowiedziała. Postanowieniem z 21 czerwca 2017 r. referendarz sądowy odmówił Skarżącej przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Stwierdził, że wobec niezastosowania się do wezwania z 24 marca 2017 r. niemożliwa jest rzetelna analiza jej zdolności płatniczych, a w konsekwencji ustalenie czy sytuacja, w której się znalazła wypełnia przesłanki przyznania prawa pomocy. Od postanowienia tego Skarżąca wniosła sprzeciw, do którego dołączyła dokumenty źródłowe, zaznaczając przy tym, że nie przedstawiła ich wcześniej z uwagi na okres świąteczny. Dodała, iż nie posiada udziałów w innych podmiotach, nie posiada też nieruchomości, ani tytułów do nich. Skarżąca przedłożyła wyciągi bankowe, sprawozdania finansowe, zestawienie należności i zobowiązań, deklaracje VAT-7, zeznania podatkowe, zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, dalej: "P.p.s.a.") strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie podkreślano, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie środków na koszty postępowania jest rzeczywiście niemożliwe. Opłaty sądowe należy zaliczyć do danin publicznych, a zatem zwolnienie z nich stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, co wynika z art. 84 Konstytucji. Dlatego też zastosowanie tego wyjątku odnosi się do szczególnych sytuacji, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru tych wydatków na współobywateli. Z tych bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania w razie zwolnienia strony z obowiązku ich ponoszenia. Strona występująca na drogę postępowania sądowego powinna więc mieć świadomość obowiązku ponoszenia tych kosztów i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku (zob. postanowienie NSA z 26 lutego 2013 r., I FZ 27/13). W niniejszej sprawie Skarżąca ubiega się o zwolnienie od kosztów sądowych, tj. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Dla pozytywnego w tej kwestii rozstrzygnięcia konieczne jest spełnienie przesłanki, o jakiej mowa w art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem osobie prawnej może być przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zdaniem Sądu przesłanki tej Skarżąca nie spełnia. Jej argumentacja zasadza się na takich okolicznościach jak nieosiąganie dochodów, zajęcie rachunku bankowego, czy prowadzenie wobec niej szeregu postępowań podatkowych i egzekucyjnych. Jakkolwiek istotnie sytuacja Skarżącej nie należy do łatwych (w minionych latach wykazała stratę, sprzedaż w tym okresie wyniosła 0 zł, nie posiada ona własnych składników rzeczowego majątku trwałego), jednak nadal pozostaje w obrocie prawnym jako przedsiębiorca. To z kolei wiąże się z koniecznością podejmowania wszelkich działań niezbędnych do efektywnego prowadzenia działalności gospodarczej i regulowania wszelkich związanych z nią należności tak prywatnoprawnych, jak i tych o charakterze publicznym. Stanowisko to jest ugruntowane w orzecznictwie (por. postanowienia NSA z: 19 lipca 2016 r., I FZ 160/16; 12 października 2015 r., I FZ 375/15). Tym bardziej, że Skarżąca nie wskazała na jakiekolwiek przeszkody uniemożliwiające jej podjęcie należytej aktywności w celu samodzielnego sfinansowania kosztów swojego udziału w niniejszym postępowaniu. Przeciwnie w sprawozdaniu finansowym za 2016 r. czytamy, iż nie stwierdza się "istnienia żadnych faktów i okoliczności, które wskazywałyby na zagrożenia dla możliwości kontynuacji działalności w okresie 12 miesięcy po dniu bilansowym na skutek zamierzonego lub przymusowego zaniechania bądź istotnego ograniczenia przez nią działalności". W sprawozdaniu tym znalazła się również wzmianka o tym, iż Skarżąca nie planuje zakończenia działalności w 2017 r. W tej sytuacji nie ma – zdaniem Sądu - podstaw do traktowania Skarżącej w szczególny sposób w stosunku do innych podmiotów prowadzących działalność gospodarczą. Skoro zatem założeniem Skarżącej jest kontynuacja tej działalności, a mimo to pozostaje ona bierna, nie uzyskuje przychodów i nie podejmuje konkretnych starań ukierunkowanych na ich uzyskiwanie, to oznacza, że brak środków na ponoszenie kosztów sądowych jest powodowany jej postawą, nie zaś czynnikami od niej niezależnymi, obiektywnymi. Z tych wszystkich względów nie może mieć decydującego znaczenia argumentacja Skarżącej skupiająca się wokół takich okoliczności jak nieosiąganie dochodów czy prowadzenie wobec niej postępowań podatkowych i egzekucyjnych. Przyjęcie takiej argumentacji prowadziłoby bowiem do wniosku, że w zasadzie każdy podmiot, który zrezygnował z aktywności oraz względem którego prowadzona jest egzekucja administracyjna, powinien być zwolniony z ponoszenia kosztów sądowych. Zwłaszcza, że – jak wynika z bilansu - na koniec 2016 r. (tj. w czasie gdy doszło do zainicjowania postępowania w niniejszej sprawie) Skarżąca dysponowała środkami pieniężnymi (w kasie i na rachunkach) w wysokości przewyższającej kwotę należnego w tej sprawie wpisu od skargi (1.500 zł). Powyższe pozwala na wniosek, że miała ona możliwość zabezpieczyć sobie w stosownym czasie środki finansowe na pokrycie tego wpisu. Jakkolwiek nie jest rzeczą Sądu ocena sposobu, w jaki środki te wykorzystała (wyłącznie jej decyzją jest na jaki cel środki te przeznaczyła), niemniej nie może ona obecnie skutecznie domagać się zwolnienia od kosztów sądowych, a zatem ich przerzucenia na ogół społeczeństwa, w sytuacji gdy mogła przygotować się na ich poniesienie. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 260 § 1-3 P.p.s.a., Sąd postanowił utrzymać zaskarżone postanowienie w mocy.