III SA/Wa 2938/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Lucyna Kaligowska po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi R. K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia do listopada 2014 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie

Skarżący R. K. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych, wskazując, iż jest osobą bezrobotną, nie posiada majątku, nie prowadzi działalności gospodarczej, jest zadłużony (zobowiązania wobec ZUS, urzędu skarbowego). Miesięczny koszt utrzymania wyliczył na kwotę 700 zł i wyjaśnił, że składa się na nią wyżywienie, ubranie, zakup środków czystości i leków. Dodał, że korzysta z pomocy matki. To ona najczęściej dokonuje zakupu tych rzeczy oraz ponosi koszt utrzymania mieszkania. Skarżący zastrzegł, iż nie pozostaje z nikim we wspólnym gospodarstwie domowym. Wynagrodzenie pełnomocnika ustalono na kwotę 100 zł i wynika ono z aktualnej sytuacji materialnej Skarżącego oraz relacji pełnomocnika z rodziną. Skarżący przedłożył m. in. zeznania podatkowe, potwierdzenie zaprzestania wykonywania działalności gospodarczej, zaświadczenie o terminie wizyty, wyciągi bankowe, zarządzenie o wpisie do rejestru dłużników niewypłacalnych. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od wyrażonej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369), dalej jako: "P.p.s.a.", zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania związanych z jej udziałem w sprawie. Odstępstwo od tej zasady ma na celu zagwarantowanie prawa do Sądu osobom, których obiektywnie nie stać na poniesienie kosztów tego postępowania. Stosownie do art. 252 § 1 P.p.s.a., osoba wnioskująca o przyznanie prawa pomocy jest obowiązana podać we wniosku "dokładne dane" obrazujące jej sytuację rodzinną i majątkową. Jeżeli oświadczenie zawarte w tym wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 P.p.s.a.). Jak to już wskazano przedstawione przez stronę informacje powinny być dokładne, a zatem od strony wymagana jest w tym względzie należyta staranność. Informacje te powinny więc być konkretne i na tyle szczegółowe, by w sposób wyczerpujący obrazowały sytuację majątkową i rodzinną strony. W ocenie referendarza sądowego Skarżący warunku tego nie spełnił. W szczególności niemożliwa jest weryfikacja jego twierdzeń o utrzymywaniu się obecnie dzięki pomocy matki. Twierdzenie to nie zostało poparte jakimkolwiek dowodem. Na temat tej pomocy wiadomo jedynie, że sprowadza się do "zakupu podstawowych rzeczy służących do utrzymania: wyżywienie, ubranie, zakup środków czystości i higieny, lekarstwa". Skarżący zastrzegł przy tym, iż zakupów tych dokonuje "najczęściej" matka. Ona również ponosi koszt utrzymania mieszkania. Poza oświadczeniem Skarżącego nie ma dowodu, który potwierdzałby lub uprawdopodabniał ten fakt. Z powyższego nie wynika także, że matka pomocy takiej rzeczywiście jest w stanie udzielić i to – jak należy przypuszczać – od dłuższego już czasu (Skarżący zaprzestał wykonywania działalności gospodarczej w sierpniu 2016 r.). Nic bowiem nie wiadomo na temat jej sytuacji majątkowej, tj. jaki osiąga dochód, jakie ponosi wydatki i czy istotnie z dochodu tego jest ona w stanie pokryć miesięczne koszty utrzymania syna na zadeklarowanym przezeń poziomie 700 zł. W rezultacie oświadczenie Skarżącego o pomocy finansowej matki jawi się jako gołosłowne W tej sytuacji nie sposób – opierając się na samym tylko jego oświadczeniu - stwierdzić, że istotnie koszt zainicjowanego przez niego postępowania jest obciążeniem przekraczającym jego możliwości finansowe. W ślad za Naczelnym Sądem Administracyjnym podkreślić bowiem należy, że nie jest możliwe przyznanie prawa pomocy wyłącznie w oparciu o przekonanie strony, iż nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania. Sąd dysponuje środkami z budżetu państwa i nie może ich przyznawać stronom postępowań pochopnie, na podstawie niepełnego opisu sytuacji materialnej strony i jej rodziny oraz bez stosownej dokumentacji uzasadniającej pomoc państwa (por. postanowienie NSA z 26 kwietnia 2016 r., II FZ 199/16). W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.