III SA/Wa 2876/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dariusz Czarkowski, Sędziowie sędzia WSA Ewa Izabela Fiedorowicz, sędzia WSA Jacek Kaute (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 sierpnia 2022 r. sprawy ze skargi O. S.A. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] września 2021 r., nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia ostatecznego postanowienia w sprawie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.

Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w W. (Naczelnik, Organ pierwszej instancji) prowadził postępowanie egzekucyjne wobec O. S.A. z siedzibą w W. (Skarżąca, Strona, Spółka) na podstawie tytułów wykonawczych o nr [...] z dnia 15 grudnia 2014 r. wystawionych przez Wójta Gminy N., którymi wierzyciel objął należności z tytułu podatku od nieruchomości za okres od stycznia do grudnia 2009 r. w łącznej kwocie 11 672 zł należności głównej. Postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte poprzez doręczenie O. S.A. w dniu 18 grudnia 2014 r. odpisów wyżej wymienionych tytułów wykonawczych wraz z zawiadomieniem o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w [...]. Do prowadzonego postępowania egzekucyjnego Pan A.L. - pełnomocnik O. S.A., pismem z dnia 29 grudnia 2014 r. zgłosił zarzuty na podstawie art. 33 § 1 pkt 1, 2, 6 i 10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2020 r., poz. 1427 ze zm., dalej także "u.p.e.a."). Postępowanie w sprawie zarzutów zostało zakończone ostatecznym postanowieniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. (Dyrektor, Organ drugiej instancji) nr [...] z dnia [...] czerwca 2017 r. Powyższym postanowieniem Organ drugiej instancji utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W. nr [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r. jako organu egzekucyjnego w sprawie odmowy uznania zarzutów, wydane zgodnie z art. 34 § 4 u.p.e.a., w oparciu o ostateczne stanowisko wierzyciela, t.j. postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] marca 2017 r. nr [...]. Pismem z dnia 11 stycznia 2021 r. pełnomocnik Strony złożył do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W. wniosek o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. nr [...] z dnia [...] czerwca 2017 r. o uznaniu zarzutów za nieuzasadnione. Jako podstawę złożonego wniosku Strona wskazała wyrok z dnia 24 lipca 2020 r., sygn. akt III SA/Wa 1827/19, którym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] czerwca 2019 r., nr [...] a także poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy N. z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] oraz umorzył postępowanie w sprawie podatku od nieruchomości za rok 2009. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. postanowieniem nr [...] z dnia [...] marca 2021 r. wznowił postępowanie w sprawie odmowy uznania zarzutów, zakończonej ostatecznym postanowieniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. [...] z dnia [...] czerwca 2017 r. Następnie postanowieniem z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. odmówił uchylenia ostatecznego postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...]. W uzasadnieniu Organ wskazał, że w niniejszej sprawie nie wystąpiła, wynikająca z art 145 § 1 pkt 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., dalej także "K.p.a."), okoliczność powołana przez pełnomocnika spółki O. S.A. we wniosku z dnia 11 stycznia 2021 r. o wznowienie postępowania, bowiem nie zostało uchylone ani zmienione postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] marca 2017 r. będące stanowiskiem wierzyciela w sprawie zarzutów, w oparciu o które Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w W. wydał postanowienie z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie uznania za nieuzasadnione zarzutów złożonych do postępowania egzekucyjnego. Pismem datowanym na dzień 12 lipca 2021 r. pełnomocnik O. S.A. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy w przedmiocie odmowy uchylenia ostatecznego postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] czerwca 2017r. nr [...]. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie: - art. 145 § 1 pkt 8 K.p.a. w zw. z art. 151 § 1 pkt 1 K.p.a. w zw. z art. 126 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. przez odmowę uchylenia ostatecznego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w W. nr [...] z dnia [...] czerwca 2017 r., w sytuacji gdy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...], a także poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy N. z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] oraz umorzył postępowanie w sprawie podatku od nieruchomości za rok 2009, co w konsekwencji oznacza, iż egzekucja nie miała uzasadnionych podstaw prawnych. W uzasadnieniu pełnomocnik Skarżącej podniósł, że przedmiotowe postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte w oparciu o decyzję Wójta Gminy N. z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...], której nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Natomiast, wbrew twierdzeniom Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W., uchylenie ww. decyzji i umorzenie postępowania w sprawie stanowi przesłankę do wznowienia postępowania oraz następnie do uchylenia ostatecznego postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. nr [...] z dnia [...] czerwca 2017 r. Co więcej, bez znaczenia jest przy tym to, że w obrocie pozostaje ostateczne stanowisko wierzyciela w sprawie zarzutów. Postanowieniem z dnia [...] września 2021 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu Dyrektor wskazał, że postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] marca 2017 r. będące stanowiskiem wierzyciela w sprawie zarzutów, w oparciu o które Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w W. wydał postanowienie z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] (w przedmiocie uznania zarzutów złożonych do postępowania egzekucyjnego za nieuzasadnione) nie zostało uchylone (wyeliminowane z obrotu prawnego). Dyrektor podkreślił, że organ egzekucyjny, będąc związany stanowiskiem wierzyciela wyrażonym w ostatecznym postanowieniu w sprawie zarzutów wniesionych na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7 u.p.e.a., nie jest uprawniony do prowadzenia postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia istnienia podstaw do uwzględnienia zarzutu i do obalenia w tym trybie stanowiska wierzyciela. Związanie organu egzekucyjnego stanowiskiem wierzyciela w kwestii zasadności zarzutów zgłoszonych w postępowaniu oznacza, że przed organem egzekucyjnym nie bada się ponownie zasadności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, co nie budzi jakichkolwiek wątpliwości zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie sądów administracyjnych (por. np. wyrok NSA z dnia 21 maja 2013 r., sygn. akt II FSK 359/12; wyroki WSA w Gliwicach z dnia 18 marca 2015 r., sygn. akt I SA/GI 545/14, z dnia 28 listopada 2017 r. sygn. akt I SA/GI 1510/19 oraz z dnia 23 stycznia 2020 r., sygn. akt I SA/GI 153/17, CBOSA). Słusznie zatem Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. w postanowieniu z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] (sprostowanym postanowieniem nr [...]) zauważył, że dopóki w obrocie prawnym pozostaje ostateczne stanowisko wierzyciela w sprawie zarzutów, nie ziści się przesłanka, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 8 K.p.a. Wykładnia przesłanek wznowieniowych musi mieć charakter zawężający. Skoro w art. 145 § 1 pkt 8 K.p.a. (mającym zastosowanie także do postanowień zgodnie z art. 126 K.p.a.) jednoznacznie mowa jest o uchyleniu lub zmianie postanowienia czy orzeczenia sądu, w oparciu o które zostało wydane ostateczne postanowienie, zaś inne sytuacje w tym zakresie nie mogą być brane pod uwagę, to argumentacja pełnomocnika Strony zawarta we wniosku z dnia 11 stycznia 2021 r. nie może stanowić o zasadności żądania, tj. uchylenia ostatecznego postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] utrzymującego w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W. z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] w sprawie odmowy uznania zarzutów. Pismem z dnia 8 listopada 2021 r. Strona złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Dyrektora z dnia [...] września 2021 r. nr [...], zaskarżając je w całości. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 8 K.p.a. w zw. z art. 151 § 1 pkt 1 K.p.a. w zw. z art. 126 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...], odmawiającego uchylenia ostatecznego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w W. nr [...] z dnia [...] czerwca 2017 r., w sytuacji gdy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...], a także poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy N. z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...], oraz umorzył postępowanie w sprawie podatku od nieruchomości za rok 2009, co w konsekwencji oznacza, iż egzekucja nie miała uzasadnionych podstaw prawnych. Mając na uwadze powyższe Strona wniosła o: 1) uchylenie zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] września 2021 r. nr [...]; 2) zwrot kosztów postępowania, w tym zwrot kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu Skarżąca wskazała, że postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte w oparciu o decyzję Wójta Gminy N. z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...], której nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Natomiast, wbrew twierdzeniom Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W., uchylenie ww. decyzji i umorzenie postępowania w sprawie, stanowi przesłankę do wznowienia postępowania oraz następnie do uchylenia ostatecznego postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. nr [...] z dnia [...] czerwca 2017 r. Co więcej, bez znaczenia jest przy tym to, że w obrocie pozostaje ostateczne stanowisko wierzyciela w sprawie zarzutów. W odpowiedzi na skargę Dyrektor wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna. Istota sporu w niniejszej sprawie dotyczy tego, czy uchylenie decyzji określającej Skarżącej wysokość zobowiązania podatkowego (w podatku od nieruchomości) stanowiącej podstawę prowadzenia postępowania egzekucyjnego wypełnia przesłankę z art. 145 §1 pkt 8 w zw. z art. 126 k.p.a. uzasadniającą wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem ostatecznym uznającym zarzuty złożone w ramach tego postępowania na podstawie art. 33 §1 pkt 1,2,6,10 u.p.e.a. za nieuzasadnione. Zdaniem Organu, skoro mimo uchylenia decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego, nie zostało uchylone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dn. 20 marca 2017 r. będące stanowiskiem wierzyciela w sprawie zarzutów, w oparciu o które Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w W. wydał postanowienie z dnia [...] kwietnia 2017 r. (w przedmiocie uznania zarzutów złożonych do postępowania egzekucyjnego za nieuzasadnione), które to rozstrzygnięcie aprobował Dyrektor utrzymując je w mocy postanowieniem z dn. [...] czerwca 2017 r., to skoro ww. postanowienie z dn. [...] marca 2017 r. nie zostało uchylone i jest ono (to postanowienie będące stanowiskiem wierzyciela) dla organu egzekucyjnego wiążące, to w sprawie nie wystąpiła przesłanka, o której mowa w art. 145 §1 pkt 8 k.p.a. Zdaniem natomiast Skarżącej z racji tego, że przedmiotowe postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte w oparciu o decyzję określającą Skarżącej wysokość zobowiązania, to uchylenie tej decyzji (i umorzenie postępowania w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego) stanowi podstawę do wznowienia postępowania. Bez znaczenia, w ocenie Skarżącej, jest przy tym to, że w obrocie pozostaje ostateczne stanowisko wierzyciela w sprawie zarzutów. Na tle tak zdefiniowanego sporu rację należy przyznać Organowi. Tytułem wstępu należy zauważyć, że wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą prawną możliwość weryfikacji decyzji ostatecznej kończącej sprawę administracyjną, jeżeli postępowanie w którym doszło do jej wydania było dotknięte jedną z kwalifikowanych wad procesowych przewidzianych w art. 145 § 1 i nast. k.p.a. Wznowienie postępowania stanowi odstępstwo od ustanowionej w art. 16 § 1 k.p.a. ogólnej zasady trwałości decyzji administracyjnych, co nakłada na organ administracji obowiązek wnikliwego zbadania, czy w sprawie faktycznie wystąpiła podstawa wznowieniowa i w przypadku pozytywnego ustalenia stwarza możliwość ponownego rozpatrzenia sprawy w celu sprawdzenia, czy stwierdzona wada nie wpłynęła na treść rozstrzygnięcia istoty sprawy będącej przedmiotem decyzji ostatecznej. Zgodnie z art. 147 k.p.a., wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. może nastąpić z urzędu lub na żądanie strony (w tym ostatnim przypadku wymaga to zachowania terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania; w myśl art. 148 § 1 k.p.a., jest to termin jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania). Wznowienie postępowania jak i odmowa wznowienia następuje w drodze postanowienia organu który wydał decyzję w ostatniej instancji (art. 149 § 1 i 3 w zw. z art. 150 § 1 k.p.a.). Stosownie do art. 149 § 2 k.p.a. postanowienie o wznowieniu stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy, co w myśl art. 151 § 1 k.p.a. może doprowadzić do wydania decyzji o odmowie uchylenia dotychczasowej decyzji (pkt 1), bądź o uchyleniu decyzji dotychczasowej i wydania decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy (pkt 2). W przypadku, gdy tak jak w niniejszej sprawie, przedmiotem postępowania jest wznowienie postanowienia ostatecznego, wówczas wydawane jest odpowiednio postanowienie o odmowie uchylenia dotychczasowego postanowienia (pkt 1), bądź o uchyleniu postanowienia dotychczasowego i wydania postanowienia rozstrzygającego o istocie sprawy (pkt 2). W sprawie niniejszej postanowieniem z dnia [...] marca 2021 r. Dyrektor wznowił na żądanie Strony postępowanie w sprawie zakończonej postanowieniem ostatecznym Dyrektora w W. z [...] czerwca 2017 r. Następnie, po przeprowadzeniu postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy, Dyrektor postanowieniem z dn. [...] czerwca 2021 r. odmówił uchylenia ww. postanowienia ostatecznego z [...] czerwca 2017r. i – po ponownym rozpoznaniu sprawy – postanowieniem z dn. [...] września 2021 r. utrzymał swoje postanowienie z [...] czerwca 2021 r. Zasadnie Dyrektor uznał, że w sprawie nie wystąpiła przesłanka, o której mowa w art. 145 §1 pkt 8 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione. Przepis art. 145 §1 pkt 8 k.p.a. stosuje się odpowiednio na mocy art. 126 k.p.a. do postanowień. Zawarty w art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. zwrot "w oparciu" wskazuje, że musi zachodzić związek przyczynowy pomiędzy decyzją organu, a inną decyzją lub orzeczeniem sądu. Chodzi tu zatem o sytuację, gdy jedna decyzja lub orzeczenie sądu stanowi podstawę innej decyzji, od nich zależnej (pochodnej). Taka jednak sekwencja prawna działań organu administracji nie wyczerpuje jeszcze omawianej przesłanki wznowieniowej. Musi bowiem ponadto dojść do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji lub orzeczenia sądu, w oparciu o które została wydana ostateczna decyzja zależna (wyrok NSA z 11 stycznia 2017 r. I OSK 511/15, LEX nr 2240946). Jak trafnie wskazywał Naczelny Sąd Administracyjny, w art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. chodzi o decyzje związane, czyli takie, które muszą ze sobą współistnieć w takim sensie, że jedna jest efektem drugiej, a jej brak w obrocie czyni drugą zbędną czy wręcz wadliwą. Chodzi o ścisły istotny związek przyczynowy, jakkolwiek obecnie pojmowany szeroko (wyrok NSA z 10 listopada 2017 r., I OSK 2393/15, LEX nr 2444426). Skoro mimo uchylenia decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego stanowiącej podstawę wystawienia tytułu wykonawczego i wszczęcia postępowania egzekucyjnego w obrocie prawnym pozostaje postanowienie z dn. 20 marca 2017 r. (będące stanowiskiem wierzyciela w sprawie zarzutów), to nie zostało wyeliminowane z obrotu prawnego postanowienie, w oparciu o które zostało wydane postanowienie Naczelnika Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w W. z dnia [...] kwietnia 2017 r. (w przedmiocie uznania zarzutów złożonych do postępowania egzekucyjnego za nieuzasadnione) i w konsekwencji postanowienie ostateczne Dyrektora z [...] czerwca 2017 r. utrzymujące postanowienie z dnia [...] kwietnia 2017 r. Skoro zatem nie zostało wyeliminowane z obrotu prawnego postanowienie z dn. [...] marca 2017 r., które to postanowienie stanowiło podstawę (związanie oceną wierzyciela zawartą w ww. postanowieniu z dn. [...] marca 2017 r.), w oparciu o którą zostało wydana postanowienie ostateczne Dyrektora z [...] czerwca 2017 r. będące przedmiotem wniosku Skarżącego, to stwierdzić należy, że nie wystąpiła przesłanka z art. 145 §1 pkt 8 w zw. z art. 126 k.p.a. Postanowienie Dyrektora z [...] czerwca 2017 r. (i je poprzedzające [...] kwietnia 2017 r.) zostały wydane w oparciu o postanowienie z dn. [...] marca 2017 r. i to postanowienie nie zostało uchylone ani nie zostało zmienione, jak tego wymaga art. 145 §1 pkt 8 w zw. z art. 126 k.p.a., a co za tym idzie w sprawie nie występuje podstawa wznowienia określona w tym przepisie. Tym samym, wobec niestwierdzenia występowania w sprawie podstawy wznowienia, o której mowa w art. 145 §1 pkt 8 w zw. z art. 126 k.p.a., zasadnie w postanowieniu z dn. [...] czerwca 2021 r. odmówiono uchylenia ostatecznego postanowienia Dyrektora z dn. [...] czerwca 2017 r., a następnie zaskarżonym postanowieniem z dn. [...] września 2021 r. utrzymano w mocy postanowienie z dn. [...] czerwca 2021 r. Postawiony w tym zakresie zarzut w skardze jest zatem niezasadny. Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił. Sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a., w ramach którego sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.