III SA/Wa 2865/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Waldemar Śledzik po rozpoznaniu w dniu 9 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu K.K. od postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 23 listopada 2017 r. w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi K.K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] czerwca 2017 r., nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym postanawia: utrzymać zaskarżone postanowienie w mocy

W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 100 zł K.K. (dalej: "Skarżący") wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Na podstawie zarządzenia z 5 października 2017 r. wezwano Skarżącego do złożenia do złożenia w Sądzie wypełnionego i podpisanego wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu PPF, w terminie 7 dni, od dnia doręczenia niniejszego pisma, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Ponadto, wezwano Skarżącego do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych dotyczących jego stanu majątkowego, dochodów oraz stanu rodzinnego - w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania. W piśmie z 19 października 2017 r. Skarżący poinformował o złożeniu wniosku na urzędowym formularzu PPF i jednocześnie wniósł o przedłużenie, o co najmniej 14 dni, terminu na dostarczenie dokumentów źródłowych i złożenie dodatkowych oświadczeń. Do pisma załączył formularz PPF, w którym wypełnił jedynie pierwszą stronę i złożył podpis. Starszy referendarz sądowy postanowieniem z 23 listopada 2017 r. odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy. Starszy referendarz sądowy wskazał, że do dnia wydania postanowienia Skarżący nie nadesłał dokumentów i oświadczeń, o których złożenie był wzywany. Starszy referendarz sądowy powołując się na art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, ze zm.), dalej p.p.s.a. wskazał, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W ocenie starszego referendarza sądowego, z powyższego przepisu jednoznacznie wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że sytuacja finansowa, w której się znajduje uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy. Starszy referendarz sądowy zauważył, że Skarżący odebrał wezwanie do nadesłania wypełnionego i podpisanego formularza PPF oraz do nadesłania dokumentów źródłowych w dniu 17 października 2017 r. Mimo upływu od tej daty ponad miesiąca czasu, Skarżący nie złożył żądanych dokumentów ani wyjaśnień. Ponadto, Skarżący nie wypełnił w formularzu PPF żadnych rubryk, które odnoszą się do jego sytuacji finansowej. Skarżący wniósł sprzeciw od ww. postanowienia starszego referendarza sądowego zarzucając naruszenie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnej odmowie przyznania Skarżącemu prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżący stwierdził, że dostatecznie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania w żadnej części. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. Treść art. 260 § 1 p.p.s.a. wskazuje, że rozpoznając sprzeciw od zarządzeń i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka, jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (§ 2). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (§ 3). Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy osoba wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Co do zasady przyznawane jest osobom charakteryzującym się ubóstwem (przykładowo do takich osób zaliczyć można osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione zostały całkowicie środków do życia). Podstawą rozważania przyznania stronie prawa pomocy jest pełne wykazanie jej sytuacji finansowej i życiowej. Prawo pomocy w zakresie całkowitym może zostać przyznane, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Sąd rozpoznający sprawę podziela pogląd, że udzielenie stronie prawa pomocy powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe (por. postanowienia NSA z: 5 sierpnia 2013 r., II FZ 616/13; 23 stycznia 2013 r. I FZ 2/13 oraz II FZ 1017/12; 10 stycznia 2013 r. II FZ 1005/12, CBOSA). Dotyczy to przede wszystkim osób o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych (osoby bezrobotne, samotne, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku), które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z tym postępowaniem. Jak słusznie zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach z dnia 17 grudnia 2015 r. (II FZ 968 i 969/15), nieprzedstawienie części dokumentów przez podmiot wnioskujący o przyznanie prawa pomocy, nie przesądza automatycznie o braku możliwości dokonania oceny merytorycznej wniosku. Należy jej zatem dokonać w oparciu o złożone przez wnioskodawcę dokumenty. Dokonanie takiej oceny uzależnione jest od tego czy na podstawie złożonych dokumentów sąd jest w stanie zobrazować sytuację majątkową skarżącego. W odpowiedzi na zarzuty Skarżącego wskazać należy, że Skarżący nie przedstawił żadnych dokumentów (oprócz własnego oświadczenia) pozwalających na rzeczywiste zobrazowanie jego sytuacji majątkowej (pomimo uwzględnienia wniosku Skarżącego o przedłużenie terminu do ich przedłożenia o 14 dni). W związku z powyższym, stwierdzić należy, że Skarżący uniemożliwił dokonania oceny jego sytuacji materialnej. Z tych powodów Sąd uznał, że Skarżący nie wykazał, by zachodziły w sprawie przesłanki uzasadniające przyznanie mu prawa pomocy. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 254 § 1 i art. 260 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji postanowienia.