III SA/Wa 2861/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Anna Zaorska po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy -

W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 100 zł skarżący – K. K. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Na podstawie zarządzenia z 5 października 2017 r. wezwano skarżącego do złożenia do złożenia w Sądzie wypełnionego i podpisanego wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu PPF, w terminie 7 dni, od dnia doręczenia niniejszego pisma, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Ponadto, wezwano skarżącego do nadesłania zeznań podatkowych skarżącego oraz osób prowadzących ze skarżącym wspólne gospodarstwo domowe za 2016 r., wskazania i udokumentowania wszystkich aktualnych źródeł utrzymania skarżącego oraz osób prowadzących ze skarżącym wspólne gospodarstwo domowe (wynagrodzenie za pracę, renta, zasiłki, inne świadczenia), nadesłania wyciągów z rachunków bankowych skarżącego oraz osób, z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe za ostatnie trzy miesiące, przedstawienia zestawienia wysokości miesięcznych dochodów i wydatków składających się na bieżące utrzymanie skarżącego i osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, wskazania i udokumentowania innych okoliczności, które uniemożliwiają skarżącemu poniesienie kosztów sądowych - w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania. W piśmie z 19 października 2017 r. skarżący poinformował o złożeniu wniosku na urzędowym formularzu PPF i jednocześnie wniósł o przedłużenie, o co najmniej 14 dni, terminu na dostarczenie dokumentów źródłowych i złożenie dodatkowych oświadczeń. Do pisma załączył formularz PPF, w którym wypełnił jedynie pierwszą stronę i złożył podpis. Do dnia dzisiejszego skarżący nie nadesłał dokumentów i oświadczeń, o których złożenie był wzywany. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji osobom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej im poniesienie kosztów z tym związanych. Instytucja ta stanowi wyjątek od generalnej zasady, zgodnie z którą strona ponosi koszty sądowe, czy też koszt wynagrodzenia jej pełnomocnika. Wskazać przy tym należy, że przyznanie prawa pomocy powoduje, że koszty związane z postępowaniem ponosi za skarżącego Skarb Państwa. W tej sytuacji, możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od szczególnie rozważnej oceny, wykazanej w treści wniosku sytuacji materialnej wnioskodawcy, tak aby jednoznacznie wynikał z niej brak środków na poniesienie kosztów postępowania. W rozpoznawanej sprawie skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych tj. w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej – "P.p.s.a."), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wnioskodawca wykaże (podkreślenie własne), iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z powyższego przepisu jednoznacznie wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że sytuacja finansowa, w której się znajduje uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy. Referendarz sądowy zauważa, że skarżący odebrał wezwanie do nadesłania wypełnionego i podpisanego formularza PPF oraz do nadesłania dokumentów źródłowych w dniu 17 października 2017 r. Mimo upływu od tej daty ponad miesiąca czasu, skarżący nie złożył żądanych dokumentów ani wyjaśnień. Ponadto, skarżący nie wypełnił w formularzu PPF żadnych rubryk, które odnoszą się do jego sytuacji finansowej. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie prezentowano pogląd, że ochrona prawa do Sądu przysługuje tym wnioskodawcom, którzy wykażą istnienie przesłanek określonych w art. 246 P.p.s.a. poprzez wyczerpujące i rzetelne przedstawienie swojej sytuacji materialnej (por. postanowienie NSA z 13 maja 2015 r., II FZ 292/15). To strona zatem ma przekonać Sąd, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia jej poniesienie kosztów postępowania. Powinna więc należycie uzasadnić i udokumentować okoliczności, na które powołuje się we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w treści art. 252 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którym wniosek taki powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o jej stanie majątkowym i dochodach. Co istotne przy rozpatrywaniu wniosku Sąd nie jest ograniczony do analizy złożonego formularza, lecz jest uprawniony – w przypadku uznania tychże oświadczeń za niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego strony, a także w przypadku, gdy oświadczenia te budzą wątpliwości – do zobowiązania wnioskodawcy do złożenia na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jego stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Stanowi o tym art. 255 P.p.s.a. W niniejszej sprawie referendarz sądowy wezwał skarżącego do złożenia wypełnionego formularza PPF oraz do nadesłania dodatkowych informacji, a także wskazał jakie to mają być informacje. Wykonanie tego wezwania Skarżący ograniczył do przesłania formularza PPF, którego wypełnienie sprowadza się jedynie do wskazania zakresu żądania, miejsca i daty jego wypełnienia oraz jego podpisania. Skarżący nie podał jakichkolwiek szczegółów na temat aktualnego źródła utrzymania, wysokości ponoszonych wydatków, stanu rodzinnego, czy majątku. Zauważyć również należy, że referendarz sądowy uwzględniając wniosek skarżącego o przedłużenie, o co najmniej 14 dni, terminu do nadesłania dokumentów dotyczących jego sytuacji finansowej oraz złożenia w tym zakresie wyjaśnień, odczekał z rozpoznaniem przedmiotowego wniosku ponad wskazany okres. Skarżący jednak, mimo inicjatywy podjętej w tym zakresie przez referendarza sądowego, nie odpowiedział na wezwanie. Nie sposób więc przyjąć, że wykazał okoliczności przemawiające za pozytywnym rozpoznaniem wniosku. W tej sytuacji na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.