III SA/Wa 2751/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Anna Zaorska, Sędziowie asesor WSA Piotr Dębkowski (sprawozdawca), sędzia WSA Włodzimierz Gurba, Protokolant specjalista Alicja Bogusz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 maja 2019 r. sprawy ze skargi Zakładów "P." S.A. z siedzibą w P. na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] września 2018 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za okresy rozliczeniowe od lipca do listopada 2013 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] czerwca 2018 r., nr [...] oraz umarza postępowanie administracyjne; 2) zasądza od Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej na rzecz Zakładów "P." S.A. z siedzibą w P. kwotę 722 zł (słownie: siedemset dwadzieścia dwa złote) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Decyzją z [...] czerwca 2018 r. Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej Prezes PFRON) określił Zakładom [...] S.A. z/s w N.nad N. (dalej Skarżąca) zobowiązania z tytułu wpłat na PFRON za okresy od lipca do listopada 2013 r. Decyzją z [...] września 2018 r. Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (dalej MRPiPS), na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r., poz. 800 ze zm., dalej Op) oraz art. 49 ust. 1 i 4 ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 511 ze zm., dalej Urzszon), utrzymał w mocy orzeczenie organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy wskazał, że Skarżąca złożyła korekty deklaracji DEK-I-0, zmniejszające wcześniej zadeklarowane zobowiązania z tytułu wpłat na PFRON za okresy od lipca 2013 r. do grudnia 2014 r. Skarżąca podniosła, że korekta była uzasadniona faktem nieuwzględnienia, iż R. P. - pracownik spółki, posiada orzeczenie o niepełnosprawności, które wskazuje na symbol [...], co zarazem potwierdza istnienie schorzeń szczególnych, uprawniających pracodawcę do stosowania preferencyjnego współczynnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych. Jako dowód Skarżąca przedstawiła zaświadczenia o [...] stopniu niepełnosprawności wydane wobec wspomnianego pracownika z [...]lipca 2013 r., z [...] sierpnia 2016 r. oraz z [...] września 2017 r., ważne odpowiednio do 31 lipca 2016 r., do 31 sierpnia 2017 r. oraz do 30 września 2019 r. MRPiPS powołał treść przepisów rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 18 września 1998 r. w sprawie rodzaju schorzeń uzasadniających obniżenie wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych oraz sposobu jego obniżania (Dz. U. Nr 124, poz. 820 ze zm., dalej Rozporządzenie z 1998 r.) oraz przepisów rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz. U. Nr 139, poz. 1328 ze zm., dalej Rozporządzenie z 2003 r.) i uznał, że Skarżąca, w oparciu o posiadane dokumenty, nie była uprawniona do stosowania preferencyjnego współczynnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych. Organ odwoławczy wyjaśnił, że wspomniane zaświadczenia, wskazujące na symbol schorzenia [...], nie dowodzą okoliczności występowania u R. P. schorzeń szczególnych. Symbol ten wskazuje bowiem na [...], podczas gdy dla obniżenia współczynnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych niezbędne jest zaświadczenie, że dana osoba cierpi na [...], która ma charakter przewlekły. MRPiPS dodał, że jak wynika z literatury medycznej, o tym czy dana choroba ma charakter przewlekły decydują trzy parametry, a mianowicie długi czas trwania, przebieg oraz medyczne skutki choroby. Chorobę przewlekłą powinien zatem potwierdzić właściwy lekarz specjalista, co w rozpoznawanej sprawie nie miało miejsca. Zaświadczenie z [...] kwietnia 2011 r., w którym stwierdzono rozpoznanie [...] zostało wydane przez specjalistę [...]. Z kolei zaświadczenie lekarskie z [...]lutego 2018 r. z rozpoznaniem choroby przewlekłej wymagającej [...] zostało wydane przez specjalistę medycyny rodzinnej. Organ odwoławczy wyjaśnił, że 5 lat po powstaniu obowiązku podatkowego nie było potrzeby powoływania biegłego by ten stwierdził, czy R. P. cierpi na [...]. Organy nie analizują bowiem stanu zdrowia pracownika, lecz to, czy w okresach objętych korektami, pracodawca dysponował dokumentem pozwalającym obniżyć współczynnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie spółka Paterek wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji i określenie wysokości zobowiązań z tytułu wpłat PFRON na podstawie złożonych korekt. Skarżąca wniosła również o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z dziedziny [...] na okoliczność, czy schorzenie M.P. jest schorzeniem przewlekłym. Skarżąca zarzuciła organom naruszenie: - przepisów Urzszon, poprzez uznanie, że przedłożona dokumentacja medyczna R. P. oraz zaświadczenia dotyczące jego schorzeń, w tym orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, nie są wystarczające do wykazania szczególnego schorzenia u tego pracownika; - przepisów Op, poprzez odmowę powołania biegłego z dziedziny psychiatrii na okoliczność określenia czy schorzenie M. P. jest [...], w sytuacji gdy przeprowadzenie tego dowodu przyczyniłoby się w sposób istotny do rozstrzygnięcia sprawy. Skarżąca zarzuciła również bezpodstawne ustalenie, że wobec R. P brak jest dokumentu potwierdzającego przyczynę niepełnosprawności [...] oraz, że Skarżąca nie przedstawiła dokumentów potwierdzających, iż R. P. posiada szczególne schorzenie wymienione w Rozporządzeniu 1998 r. W odpowiedzi na skargę MRPiPS wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga jest zasadna. Przystępując do kontroli zaskarżonego aktu należy wskazać, że istota sporu w tej sprawie dotyczy de facto ustalenia jakie dokumenty winien posiadać podmiot, na którym ciąży obowiązek wpłat na PFRON, w celu wykazania występowania u swoich pracowników schorzeń wymienionych w § 1 Rozporządzenia z 1998 r., uprawniających do stosowania preferencyjnego wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych na podstawie art. 21 ust. 4 Urzszon. Zdaniem Skarżącej, wystarczające w tym zakresie są znajdujące się w aktach sprawy dokumenty (zaświadczenia lekarskie, historie choroby z poradni zdrowia psychicznego), z których wynika, że jej pracownik R. P. cierpi [...], czyli schorzenie wymienione w § 1 pkt 8 Rozporządzenia z 1998 r. Organy uznają natomiast, że choroba wymieniona w powołanym przepisie musi zostać stwierdzona zaświadczeniem właściwego lekarza specjalisty (psychiatry), co w rozpoznawanej sprawie nie miało miejsca. W ocenie Sądu, rację w tym sporze należało przyznać Skarżącej. Stosownie do art. 1 Urzszon ustawa dotyczy osób, których niepełnosprawność została potwierdzona orzeczeniem: 1) o zakwalifikowaniu przez organy orzekające do jednego z trzech stopni niepełnosprawności określonych w art. 3 lub 2) o całkowitej lub częściowej niezdolności do pracy na podstawie odrębnych przepisów, lub 3) o niepełnosprawności, wydanym przed ukończeniem 16 roku życia - zwanych dalej "osobami niepełnosprawnymi". W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, że Roman P. posiada status osoby niepełnosprawnej, potwierdzony orzeczeniem z [...] lipca 2013 r. W tym orzeczeniu Powiatowy Zespół Orzekania o Niepełnosprawności w N. nad N. wskazał symbol przyczyny niepełnosprawności [...] i [...]. Nie budzi wątpliwości, że powyższe orzeczenie stanowiło podstawę do wliczania R. P. w poczet stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych od lipca 2013 r. Zgodnie z art. 21 ust. 1 Urzszon, pracodawca zatrudniający co najmniej 25 pracowników w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy jest obowiązany, z zastrzeżeniem ust. 2-5 i art. 22, dokonywać miesięcznych wpłat na Fundusz, w wysokości kwoty stanowiącej iloczyn 40,65% przeciętnego wynagrodzenia i liczby pracowników odpowiadającej różnicy między zatrudnieniem zapewniającym osiągnięcie wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych w wysokości 6% a rzeczywistym zatrudnieniem osób niepełnosprawnych. Na podstawie art. 21 ust. 2 Urzszon, z wpłat, o których mowa w ust. 1, zwolnieni są pracodawcy, u których wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych wynosi co najmniej 6%. Z kolei stosownie do art. 21 ust. 4 Urzszon wskaźnik, o którym mowa w ust. 2, może zostać obniżony w razie zatrudnienia osób niepełnosprawnych ze schorzeniami szczególnie utrudniającymi wykonywanie pracy. Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw zdrowia, określi, w drodze rozporządzenia, rodzaje schorzeń uzasadniających obniżenie wskaźnika, o którym mowa w ust. 2, oraz sposób jego obniżania (art. 21 ust. 7 Urzszon). Zgodnie z treścią § 1 pkt Rozporządzenia z 1998 r. do schorzeń uzasadniających obniżenie wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych zalicza się: 1) chorobę Parkinsona; 2) stwardnienie rozsiane, 3) paraplegię, tetraplegię, hemiplegię, 4) znaczne upośledzenie widzenia (ślepotę) oraz niedowidzenie; 5) głuchotę i głuchoniemotę; 6) nosicielstwo wirusa HIV oraz chorobę AIDS; 7) epilepsję; 8) przewlekłe choroby psychiczne; 9) upośledzenie umysłowe; 10) miastenię; 11) późne powikłania cukrzycy. Mając na względzie treść powołanego wcześniej orzeczenia, wydanego wobec R. P., należy zauważyć, że symbol [...] odnosi się w sposób ogólny do [...], a zatem na tej podstawie nie sposób stwierdzić czy dana osoba cierpi na schorzenie, które uzasadnia obniżenie wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych. Musi być to bowiem [...]. Zdaniem Sądu, Skarżąca dysponowała jednak dowodami świadczącymi o przewlekłym charakterze schorzenia Skarżącego. Dołączyła je do akt sprawy wraz z oświadczeniem z [...] marca 2018 r., w którym wskazała, że dysponuje: - zaświadczeniem z [...] kwietnia 2011 r. wydanym przez specjalistę [...]; - historią zdrowia i choroby poradni [...]; - zaświadczeniem z [...] lutego 2018 r. wydanym przez specjalistę medycyny rodzinnej. Zdaniem Sądu, organy odrzucając te dowody miałyby rację, gdyby potwierdzenie schorzenia wymienionego w § 1 Rozporządzenia z 1998 r. było możliwe wyłącznie np. w oparciu o treść orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, albo o inny konkretnie wskazany dokument lub zaświadczenie, np. niezbędne byłoby zaświadczenie od lekarza psychiatry. Innymi słowy, gdyby uzyskanie konkretnego potwierdzenia stanowiło wynikający wprost z ustawy wymóg formalny obniżenia wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych. Tymczasem z przepisów Urzszon wynika jedynie, że orzeczenie o stopniu niepełnosprawności jest niezbędne aby pracodawca, począwszy od dnia przedstawienia mu orzeczenia potwierdzającego niepełnosprawność, mógł wliczyć daną osobę do stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych (art. 2a ust. 1 Urzszon). Zgodnie z art. 2a ust. 4 Urszon, przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio do dokumentów potwierdzających wystąpienie u pracownika schorzeń, o których mowa w art. 26a ust. 1b, lub schorzeń określonych na podstawie art. 21 ust. 7. Z treści powołanych przepisów Sąd wywodzi, że dla samego obniżenia wskaźnika, pracodawca musi dysponować dokumentami potwierdzającymi wystąpienie konkretnych schorzeń i może być to dowolny dokument, który takie schorzenie wiarygodnie potwierdzi. Skarżąca (pracodawca), przed najwcześniejszym z kontrolowanych okresów rozliczeniowych, dysponowała natomiast zaświadczeniem z [...] kwietnia 2011 r. wydanym przez [...] oraz historią zdrowia i choroby poradni [...]. Jedynie zaświadczenie wydane przez specjalistę medycyny rodzinnej z 20 lutego 2018 r. należało uznać za nieskuteczne. Na podstawie tego zaświadczenia nie mogłaby zatem obniżyć wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych w kontrolowanych okresach rozliczeniowych. Zdaniem Sądu, wobec braku szczególnych wymogów dot. wykazania faktu zatrudnienia osoby cierpiącej na [...], pracodawca (strona postępowania) może to wykazać na podstawie każdego prawnie dopuszczalnego dowodu (art. 180 § 1 Op), w tym historii choroby z poradni specjalistycznej oraz zaświadczenia od lekarza specjalisty. Z dokumentacji przedstawionej przez Skarżącą wynika, że specjalista [...] w zaświadczeniu z [...] kwietnia 2011 r. wskazał, że R. P. leczy się w Poradni [...] na zespół [...] [...] od [...] czerwca 2010 r. Z historii choroby wystawionej przez Poradnię [...] wynika natomiast, że nieprzerwanie od 2006 r. do 2012 r. R. P. cierpiał [...] (symbol [...]) oraz od 2003 r. do 2012 r. na [...] (symbol [...]). Zdaniem Sądu, przewlekły charakter choroby określonej w zaświadczeniu o nadaniu stopnia niepełnosprawności symbolem [...] jest zatem bezdyskusyjny. Logika i doświadczenie życiowe w ten sposób nakazują bowiem traktować choroby występujące u danej osoby przez tak wiele lat. Nie sposób w związku z tym zaprzeczyć, że wspomniany pracownik Skarżącej cierpi na jedno ze schorzeń wymienionych w § 1 Rozporządzenia z 1998 r., a zatem uznanie, że zatrudnienie R. P. pozostawało bez wpływu na możliwość obniżenia wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych jest sprzeczne ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym i narusza art. 122 w zw. z art. 180 art. 187 § 1, art. 188, art. 194 § 1-3 w zw. z art. 191 Op. W konsekwencji organy obu instancji naruszyły także przepisy prawa materialnego, a konkretnie art. 2a ust. 1 i 4, art. 21 ust. 1, 2, 4 i 7 Urzszon w zw. z § 1 pkt 8 Rozporządzenia z 1998 r. Mając na względzie powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz na podstawie art. 135 i art. 145 § 3 w zw. z art. 208 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018, poz. 1302, dalej "Ppsa"), orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 1 Ppsa. Na kwotę 722 zł złożył się wpis od wniesionej skargi.