III SA/Wa 2740/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Aneta Trochim-Tuchorska, Sędziowie sędzia WSA Marta Waksmundzka-Karasińska, sędzia WSA Anna Wesołowska (sprawozdawca), Protokolant starszy referent Monika Olszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 maja 2014 r. sprawy ze skargi Z. M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) stwierdza, że uchylone postanowienie nie może być wykonane w całości.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. (NUS) określił Skarżącemu, Z. M., zobowiązania podatkowe w podatku od towarów i usług za okresy: od stycznia do marca 2009 r., od maja do sierpnia 2009 r. i za grudzień 2009 r., oraz za okresy od I do IV kwartału 2010 r. oraz określił nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny miesiąc za okresy od maja do lipca 2009 r., listopad i grudzień 2009 r. oraz II i III kwartał 2010 r. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru decyzji wynika, że została ona doręczona Skarżącemu w dniu 28 czerwca 2013 r. Pismem z dnia 15 lipca 2013 r. (nadanym w placówce pocztowej tego samego dnia) Skarżący złożył odwołanie od ww. decyzji. Wskazał, iż jego stan zdrowia nie pozwalał na prawidłowe i racjonalne kierowanie firmą, stąd powstały błędy w rozliczeniach z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. W związku z tym należy umorzyć zaległość podatkową powstałą w wyniku zapadłej decyzji. Postanowieniem z [...] września 2013 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. (DIS) stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu wskazał, że jedną z podstawowych kwestii, która podlega badaniu w postępowaniu odwoławczym przed merytorycznym rozpatrzeniem sprawy jest okoliczność wniesienia środka prawnego w ustawowym terminie. Zgodnie bowiem z art. 223 § 1 i § 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749. ze zm.) – dalej: "O.p." odwołanie od decyzji organu podatkowego wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu podatkowego, który wydał decyzję, w terminie 14 dni od dnia jej doręczenia. W myśl natomiast przepisu art. 12 § 6 pkt 2 O.p., termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego lub złożone w polskim urzędzie konsularnym. Termin do wniesienia odwołania jest terminem zawitym i jego przekroczenie, niezależnie od rozmiarów i przyczyn, powoduje, że czynność ta, jako spóźniona, jest bezskuteczna z mocy prawa. Organ argumentował, że w przedmiotowej sprawie decyzja organu pierwszej instancji została prawidłowo doręczona Skarżącemu w dniu 28 czerwca 2013 r., zgodnie z datą na zwrotnym potwierdzeniu odbioru. Decyzja ta zawierała prawidłowe pouczenie o trybie i terminie wniesienia odwołania. Przewidziany ustawowo 14 - dniowy termin do wniesienia środka odwoławczego upłynął w dniu 12 lipca 2013 r. (piątek). Natomiast odwołanie zostało nadane w polskiej placówce operatora publicznego w dniu 15 lipca 2013 r., zgodnie z datą stempla pocztowego. Zatem nie został zachowany ustawowy termin do jego wniesienia. Skarżący nie skorzystał również z możliwości wystąpienia o przywrócenie uchybionego terminu do wniesienia odwołania, stosownie do art. 162 O.p. Pismem z 10 października 2013 r. Skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niniejsze postanowienie. W uzasadnieniu podniósł, że jego stan umysłowy i fizyczny potwierdzony licznymi opiniami biegłych sądowych nie pozwala na wymaganie zachowania terminów przewidzianych przepisami prawa. Skarżący przytoczył fragment jednej z opinii biegłych sądowych z 2013 r., w której stwierdzono, że "nie może brać udziału w postępowaniach i czynnościach procesowych i urzędowych, ponieważ nie ma możliwości rozumienia sytuacji w jakiej się znalazł, zmiany są trwałe i jedynie mogą ulegać dalszej destrukcji i pogłębianiu się". Skarżący zarzucił również brak podjęcia decyzji od stycznia 2013 r. i niepotrzebne obciążanie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego jego sprawą. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje : Skarga jest zasadna. Stwierdzając uchybienie terminu do wniesienia odwołania DIS wskazał, że Skarżący nie skorzystał z możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Sąd nie może podzielić stanowiska organu, co do nie złożenia przez Skarżącego wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Jak wynika z akt sprawy, Skarżący złożył do organu drugiej instancji pismo datowane 24 sierpnia 12013 r. (data wpływu 28 sierpnia 2013 r.), zatytułowane "Zażalenie". Jak wynika z jego treści, złożone zostało ono na skutek doręczenia Skarżącemu arkusza odwoławczego, w którym organ pierwszej instancji powołał się na okoliczność złożenia przez Skarżącego odwołania z uchybieniem 14-dniowego terminu. W końcowej części powyższego pisma Skarżący odniósł się do zarzutu nie dotrzymania terminu i powołał się na fakt jego szczególnej sytuacji zdrowotnej oraz "przebywania na zwolnieniu lekarskim w trybie ciągłym do lipca 2013 r." Tymczasem, rozpoznając sprawę DIS całkowicie pominął pismo Skarżącego z 24 sierpnia 2013 r. Sąd przypomina w tym miejscu, że organy podatkowe na mocy art. 122 Ordynacji podatkowej zobowiązane są do podejmowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Konsekwencją tej ogólnej zasady jest między innymi uregulowanie art. 169 Ordynacji podatkowej. Treść tego przepisu przesądza ponad wszelką wątpliwość, że nie może mieć miejsca w postępowaniu podatkowym przerzucanie na stronę negatywnych konsekwencji nieprecyzyjnego wyartykułowania przez nią swoich żądań bez uprzedniego zadośćuczynienia wymogom proceduralnym wskazanym w treści art. 169 Ordynacji podatkowej. Inicjatywa w tym względzie leży niepodzielnie po stronie organu, a to z uwagi na konieczność zagwarantowania stronie postępowania należytego rozpoznania przedstawionej przez nią sprawy. Rzeczą więc organu jest niejako ułatwienie stronie precyzyjnego sformułowania w piśmie procesowym zamysłu leżącego u podstaw wniesienia pisma. Praktyka, bowiem wskazuje, że wielokrotnie pisma wnoszone do organów są zredagowane niezręcznie, niedbale bądź niezrozumiale. W takich przypadkach, powinnością organu jest niejako "odkodowanie" intencji strony i temu służy właśnie norma zawarta w art. 169 Ordynacji podatkowej. W realiach niniejszej sprawy oznacza to, że po otrzymaniu pisma zatytułowanego "zażalenie" z 24 sierpnia 2013 r. DIS winien był rozważyć, czy pismo to stanowi wniosek o przywrócenie terminu, a w razie wątpliwości wezwać Skarżącego do wyjaśnienia, czy powyższe pismo winno być potraktowane jako wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji. Wobec pominięcia przez DIS pisma Skarżącego z 24 sierpnia 2013 r. sąd rozpoznający sprawę nie może podzielić ustalenia organu, że Skarżący nie składał wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, które to ustalenie, jak wynika z treści zaskarżonego postanowienia legły u podstaw jego wydania. Powyższe uchybienie sąd uznaje za naruszenie przepisów postępowania to jest art. 122, w związku z art. 187 § 1 i 169 § 1 Ordynacji podatkowej, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając ponownie sprawę DIS uwzględni treść pisma Skarżącego z 24 sierpnia 2013 r., w razie ewentualnych wątpliwości co do jego treści wezwie Skarżącego w trybie art., 169 § 1 Ordynacji podatkowej do wskazania czy pismo to traktować jako wniosek o przywrócenie terminu a w razie odpowiedzi twierdzącej, podejmie dalsze czynności. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżone postanowienie orzekając o zakresie, w jakim nie może ono zostać wykonane stosownie do art. 152 p.p.s.a.