III SA/Wa 2547/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Olechniewicz po rozpoznaniu w dniu 5 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. sp. z o.o. z siedzibą w W. o zmianę postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 grudnia 2016 r. w zakresie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi R. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] maja 2016 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za grudzień 2011 r. postanawia: oddalić wniosek o zmianę postanowienia.

Po wezwaniu do uiszczenia wpisu w kwocie 4600 zł R. sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej: "Skarżąca") wnioskiem z 29 września 2016 r., a następnie na formularzu PPPr z 24 października 2016 r., złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Postanowieniem z 7 listopada 2016 r. starszy referendarz sądowy odmówił Skarżącej przyznania prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie. Pismem z 21 listopada 2016 r. Skarżąca złożyła sprzeciw od ww. postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 15 grudnia 2016 r. utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego, wskazując, że Skarżąca nie dąży do należytego wyjaśnienia swojej sytuacji finansowej, a jej oświadczenia są niepełne i nie dają pełnego obrazu jej sytuacji majątkowej niezbędnego do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Skarżąca pismem z 6 lutego 2017 r. ponownie wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Pismo to zostało uznane za wniosek o zmianę postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 15 grudnia 2016 r. Jednocześnie Skarżąca została wezwana do wskazania, jak zmieniła się jej sytuacja majątkowa w stosunku do sytuacji będącej przedmiotem oceny w postanowieniu z 15 grudnia 2016 r., oraz do udokumentowania obecnej sytuacji majątkowej Skarżącej. Pismem z 8 marca 2017 r. Skarżąca poinformowała o znacznym pogorszeniu jej sytuacji majątkowej na skutek rozwiązania umów najmu stanowiących główny przedmiot działalności Skarżącej. Do pisma nie załączono dokumentów obrazujących bieżący stan majątkowy Skarżącej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 260 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718, z późn. zm.), dalej: "p.p.s.a.", w brzmieniu znajdującym zastosowanie do spraw, w których skargi wniesiono po dniu 14 sierpnia 2015 r., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a Wojewódzki Sąd Administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonuje kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia referendarza sądowego, jednakże nie rozpoznaje powtórnie wniosku w tym przedmiocie. Stosownie do art. 243 § 1 p.p.s.a. stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika procesowego z urzędu w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) albo obejmuje ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Stosownie do treści art. 165 p.p.s.a. postanowienia w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżane, a nawet prawomocne. Zmiana okoliczności faktycznych sprawy może się odnosić nie tylko do wysokości uzyskiwanych przez stronę skarżącą dochodów, ale także wysokości obciążających ją wydatków. Sąd zauważa, że bez zmiany okoliczności sprawy sąd nie może uchylić wcześniej wydanego postanowienia. Przez zmianę okoliczności należy przy tym rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych, jak i w obowiązującym prawie. Zmiany te muszą być na tyle istotne, by uzasadniały wydanie nowego odmiennego rozstrzygnięcia. W przypadku postanowienia wydanego w zakresie prawa pomocy nowe okoliczności muszą być oceniane w kontekście przesłanek, które legły u podstaw wcześniej wydanego postanowienia, którego zmiany domaga się strona. Oznacza to, że zadanie sądu sprowadza się do porównania – na podstawie stosownych dokumentów – sytuacji strony skarżącej z chwili wydania poprzedniego orzeczenia z chwilą obecną, następnie oceny, czy nastąpiła istotna zmiana okoliczności, a w przypadku pozytywnej odpowiedzi na to pytanie do zdecydowania, czy zmiana ta uzasadnia zmianę prawomocnego rozstrzygnięcia w sprawie. Skarżąca, uzasadniając wniosek o zmianę postanowienia Sądu z 15 grudnia 2016 r., wskazała na pogorszenie się jej sytuacji majątkowej na skutek rozwiązania umów najmu stanowiących główny przedmiot działalności Skarżącej i zaprzestanie osiągania przychodów. Jednocześnie Skarżąca nie poparła swoich twierdzeń dokumentami potwierdzającymi przekazane informacje, a w szczególności nie wykazała, że na rachunkach bankowych oraz w kasie nie posiada środków finansowych, które mogłaby przeznaczyć na pokrycie kosztów postępowania. Okoliczności te w ocenie Sądu nie pozwalają na jednoznaczne ustalenie, w jaki sposób rzeczywiście zmieniła się sytuacja finansowa Skarżącej. Sąd nie dysponuje bowiem ani dokumentami obrazującymi bieżący stan majątkowy Skarżącej, który mógłby porównać ze stanem wykazanym w poprzednim wniosku o przyznanie prawa pomocy, którego Skarżąca pomimo wezwania również nie udokumentowała. Ponadto zważyć należy, że nieudokumentowanie bieżącego stanu majątkowego Skarżącej nie tylko uniemożliwia dokonanie wspomnianego porównania, ale również nie pozwala na dokonanie oceny czy jej obecny stan majątkowy uzasadnia przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. W tym miejscu należy wyjaśnić, że zdaniem Sądu uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, czy też nierzetelne ich wykonanie, jest przeszkodą do przyznania prawa pomocy. W konsekwencji w przypadku złożenia wniosku w trybie art. 165 p.p.s.a. wyłącza to możliwość zmiany orzeczenia w przedmiocie prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze, Sąd działając na podstawie art. 165 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.