III SA/Wa 2537/14

Referendarz sądowy Lucyna Kaligowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 15 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi G. J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia zwolnić skarżącą od kosztów sądowych i ustanowić na jej rzecz adwokata

Skarżąca G. J. zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika. Wskazała, że jedynym dochodem jej dwuosobowego gospodarstwa domowego są alimenty na syna (bieżące i zaległe) w wysokości 1.300 zł. Od 2009 r. Skarżąca pozostaje w separacji z mężem. Od 7 stycznia 2014 r. zawiesiła działalność gospodarczą, która aktualnie zmierza do likwidacji. Uzyskiwany dochód w całości przeznaczany jest na bieżące utrzymanie, tj. na opłacenie czynszu, energii elektrycznej, zakup żywności. Skarżąca nie posiada oszczędności, ani majątku. Toczy się wobec niej postępowanie egzekucyjne. W utrzymaniu pomaga jej syn S. J., kupując środki higieniczne, żywnościowe. Stan zdrowia Skarżącej nie pozwala jej na podjęcie pracy zarobkowej. Skarżąca przedstawiła umowę majątkową małżeńską, wyrok orzekający separację, wniosek o zniesienie wspólności najmu lokalu, zawiadomienie o wysokości czynszu i opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, oświadczenie w sprawie alimentów, oświadczenie S. J. o udzielaniu pomocy, protokół zajęcia ruchomości, odpis skrócony aktu urodzenia, zaświadczenie lekarskie, wydruk z CEIDG, zaświadczenie o rachunku. Wykonując wezwanie referendarza sądowego Skarżąca oświadczyła, że z uwagi na stan zdrowia nie wykonuje żadnych prac, które byłyby źródłem jej utrzymania. Wskazała, że nie posiada wyciągów bankowych (brak płynności finansowej). Wyjaśniła, że syn S. J. prowadzi własną działalność gospodarczą. Zajmowane przez Skarżącą mieszkanie jest mieszkaniem komunalnym, które jest wynajmowane. Wysokość miesięcznych wydatków Skarżąca określiła na kwotę 1.428 zł. Skarżąca przesłała zeznania podatkowe swoje i syna, zaświadczenie lekarskie, dokumenty obrazujące wydatki, informację o stanie zaległości, zaświadczenie o zarejestrowaniu jako osoba bezrobotna wraz ze stosowną decyzją. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej jako: "p.p.s.a.", zgodnie, z którą strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Celem tej instytucji, oznaczającej w istocie dofinansowanie strony postępowania przez Skarb Państwa, jest zagwarantowanie prawa do sądu osobom najuboższym, znajdującym się w wyjątkowo złej sytuacji materialnej, które całkowicie nie są w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów związanych z dochodzeniem swych praw przed sądem (por. postanowienie NSA z 13 października 2014 r., II FZ 1442/14). Udzielenie prawa pomocy w konkretnej sprawie uzależnione jest od spełnienia ustawowo określonych przesłanek takich jak: brak zdolności do poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub brak zdolności do poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Stanowi o tym art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. Z treści tego przepisu wprost wynika, że ciężar dowodu w zakresie wykazania powyższych przesłanek spoczywa na stronie. W niniejszej sprawie Skarżąca ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Oceniając jej wniosek z punktu widzenia powyższej przesłanki (brak zdolności do poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania) referendarz sądowy uznał, że zasługuje on na uwzględnienie. Z nadesłanych materiałów wynika bowiem, że obecnie jedynym źródłem utrzymania Skarżącej i jej 15-letniego syna są alimenty w łącznej wysokości 1.300 zł miesięcznie. Skarżąca mieszka w lokalu kwaterunkowym. Sam tylko czynsz za ten lokal wynosi ponad 616 zł. W utrzymaniu pomaga Skarżącej jej starszy syn. Pomoc ta przybiera formę finansową oraz rzeczową (zakup żywności, środków chemicznych). W związku z prowadzoną wcześniej działalnością gospodarczą, toczą się wobec Skarżącej postępowania egzekucyjne. Działalność tą zawiesiła z dniem 7 stycznia 2014 r. Aktualnie Skarżąca jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Z powyższego wynika zatem, że środki, którymi Skarżąca dysponuje są ograniczone i pozwalają na zaspokojenie tylko niezbędnych potrzeb życiowych, w tym związanych z ochroną zdrowia. Jak bowiem wynika z nadesłanej dokumentacji medycznej Skarżąca leczy się z powodu [...], [...], [...]. Tym samym uznać należało, iż Skarżąca wykazała, że nie ma środków na prowadzenie sprawy przed sądem. W tej sytuacji zasadne jest zwolnienie jej od kosztów sądowych (tych już wymagalnych w postaci wpisu od skargi w kwocie 423 zł oraz potencjalnych innych – wykraczających poza ten wpis – takich jak koszt opłaty kancelaryjnej za odpis wyroku z uzasadnieniem czy koszt wpisu od skargi kasacyjnej) oraz ustanowienie na jej rzecz adwokata. Zwłaszcza, że równolegle toczy się spór w sprawie III SA/Wa 2814/14. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 243 § 1 p.p.s.a., art. 245 p.p.s.a., art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.