III SA/Wa 2449/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Trelka (sprawozdawca), Sędziowie sędzia del. SO Agnieszka Baran, sędzia WSA Waldemar Śledzik, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 kwietnia 2021 r. sprawy ze skargi M.P. i M.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] października 2020 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wymiaru podatku od nieruchomości na 2020 r. oddala skargę.

Decyzją z dnia [...] lipca 2020 r. Prezydent [...] W. "Prezydent", "Organ I instancji") ustalił M. M.i M. P. ("Skarżący", "Podatnicy") wymiar podatku od nieruchomości na 2020 rok. Przedmiotem opodatkowania był m.in. lokal garażu w budynku wielorodzinnym przy ul. C. w W.. Od powyższej decyzji Skarżący wnieśli odwołanie wskazując, iż przywołany jednostanowiskowy garaż nr 02 nie spełnia warunków określonych w § 102 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75. Poz. 690 ze zm.), gdyż wysokość tego garażu od samego początku, czyli wybudowania budynku, mierzy tylko 2, 02 m i 2, 18 m w świetle konstrukcji, zamiast wynosić co najmniej 2, 20 m. Pomiędzy poziomem posadzki, a stropem trwałej konstrukcji, tj. żelbetonowych belek konstrukcyjnych wzdłuż całej długości garażu i jego szerokości, odległość jest mniejsza, niż 2, 2 m. Belki są nieusuwalne, trwałe, nie są to ani urządzenia tymczasowe, ani konstrukcyjnie tymczasowe i miejscowo ograniczające wysokość w świetle pomiędzy posadzką, a stropem garaży. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. ("Kolegium", "Organ II instancji"), decyzją z dnia [...] października 2020 r., utrzymało w mocy decyzję Organu I instancji. Zdaniem Kolegium Prezydent prawidłowo ustalił Skarżącym kwotę podatku. Kolegium stwierdziło, iż zasadnie do opodatkowania przyjęto grunty pozostałe o pow. 98, 09 m2, budynki mieszkalne łącznie o pow. 66, 50 m2 oraz budynki pozostałe o pow. 20, 69 m2. W sposób prawidłowy zostały zastosowane stawki podatku, w tym stawka dla miejsca postojowego dla opodatkowania udziału w garażu wielostanowiskowym, stanowiącym w świetle prawa odrębną nieruchomość. Zdaniem Organu II instancji w sposób prawidłowy została również ustalona powierzchnia garażu, jaka w zakresie udziału podlega opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości z punktu widzenia brzmienia art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 1170 ze zm., dalej też "ustawa" lub "u.p.o.l."). Kolegium stwierdziło, iż zarzuty podniesione w odwołaniu dotyczące wysokości w świetle lokalu garażowego i komórki lokatorskiej są niezasadne. Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 2 u.p.o.l. podstawę opodatkowania dla budynków lub ich części stanowi powierzchni użytkowa. Definicja powierzchni użytkowej została zawarta w art. 1a ust. 1 pkt 5 tej ustawy - jest to powierzchnia mierzona po wewnętrznej długości ścian na wszystkich kondygnacjach, z wyjątkiem powierzchni klatek schodowych oraz szybów dźwigowych, przy czym za kondygnację uważa się również garaże podziemne, piwnice, sutereny i poddasza użytkowe. Z kolei art. 4 ust. 2 u.p.o.l. przewiduje, iż powierzchnię pomieszczeń lub ich części oraz część kondygnacji o wysokości w świetle od 1, 40 m do 2, 20 m zalicza się do powierzchni użytkowej budynku w 50%, a jeżeli wysokość jest mniejsza niż 1, 40 m powierzchnię tę pomija się. Dalej Kolegium wskazało, iż art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2020 r., poz. 276 ze zm.) statuuje zasadę, iż podstawę wymiaru podatków i świadczeń stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. O tym, jakie dane dotyczące gruntów i budynków (lokali) są ujawniane w ewidencji, decydują przepisy rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz. 454 ze zm.). W myśl § 63 ust. 1 pkt 15 lit. a) i c) tego rozporządzenia danymi ewidencyjnymi budynku jest m.in. łączne pole powierzchni użytkowej lokali stanowiących odrębne nieruchomości oraz pomieszczeń przynależnych do lokali. Z kolei § 70 ust. 1 pkt 7 i 8 rozporządzenia wskazuje, iż danymi ewidencyjnymi dotyczącymi lokalu są m.in. pole powierzchni użytkowej lokalu oraz pole powierzchni pomieszczeń przynależnych do lokalu. Istotne przy tym jest, iż zgodnie z brzmieniem § 63 ust. 3 tego samego rozporządzenia pole powierzchni użytkowej lokalu oraz pomieszczeń przynależnych do lokalu ustala się zgodnie z zasadami określonymi w art. 2 ust. 1 pkt 7 oraz ust. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego, a wyraża się w metrach kwadratowych z precyzją zapisu do dwóch miejsc po przecinku. W art. 2 ust. 1 pkt 7 została zdefiniowana powierzchnia użytkowa lokalu, przez którą rozumie się powierzchnię wszystkich pomieszczeń znajdujących się w lokalu, a w szczególności pokoi, kuchni, spiżarni, przedpokoi, alków, holi, korytarzy, łazienek oraz innych pomieszczeń służących mieszkalnym i gospodarczym potrzebom lokatora, bez względu na ich przeznaczenie i sposób używania. Za powierzchnię użytkową lokalu nie uważa się powierzchni balkonów, tarasów i loggii, antresoli, szaf i schowków w ścianach, pralni, suszarni, wózkowni, strychów, piwnic i komórek przeznaczonych do przechowywania opału. Jednakże dla ustalenia powierzchni użytkowej lokalu znaczenie ma treść art. 2 ust. 2 tej ustawy, w myśl którego obmiaru powierzchni użytkowej lokalu, o której mowa w ust. 1 pkt 7, dokonuje się w świetle wyprawionych ścian. Powierzchnię pomieszczeń lub ich części o wysokości w świetle równej lub większej od 2, 20 m należy zaliczać do obliczeń w 100%, o wysokości równej lub większej od 1, 40 m, lecz mniejszej od 2, 20 m - w 50%, o wysokości mniejszej od 1, 40 m pomija się całkowicie. Pozostałe zasady obliczania powierzchni należy przyjmować zgodnie z Polską Normą odpowiednią do określania i obliczania wskaźników powierzchniowych i kubaturowych w budownictwie. Kolegium stwierdziło, że oczywiste jest, że niemal wszystkie lokale będące garażami wielostanowiskowymi posiadają powierzchnie niższe w świetle niż 2, 20 m (powierzchnie pod belkami konstrukcyjnymi, skosy itp.). Jednakże powierzchnie te są uwzględnione (policzone w sposób zgodny z art. 2 ust. 1 pkt 7 i ust 2 ustawy o ochronie praw lokatorów i jednocześnie z art. 4 ust. 2 ustawy podatkowej) w ujawnionej w ewidencji budynków (kartotece lokali) powierzchni użytkowej budynku lub lokalu. Zdaniem Kolegium istotne również jest to, że opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlega udział w lokalu garażowym, a nie konkretne miejsce postojowe. Udział taki zasadniczo nie odpowiada (w przeliczeniu na metry kwadratowe) powierzchni konkretnego miejsca postojowego użytkowanego przez stronę w tymże garażu w ramach podziału quoad usum. Powierzchnia garażu wynikająca z przedmiotowego udziału w ramach przedmiotu opodatkowania podatkiem od nieruchomości jest zawsze większa, niż samego miejsca postojowego (obejmuje również np. ciągi komunikacyjne w garażu). Stąd też rzeczony udział w lokalu garażowym musi być zawsze pojmowany w sposób abstrakcyjny. Okoliczność zaś, że podatnicy mają prawo do wyłącznego korzystania z określonego z góry miejsca postojowego (choćby położonego pod skosem, a więc o wysokości poniżej 2, 20 m) w ramach wspomnianego podziału do korzystania z garażu jako przedmiotu współwłasności, nie zwalania ich z obowiązku ponoszenia ciężaru podatku od nieruchomości z tytułu samego faktu bycia współwłaścicielami lokalu garażowego rozumianego w sposób abstrakcyjny. Podatnicy wnieśli skargę na powyższą decyzję Kolegium. Zdaniem Skarżących wskazana wyżej decyzja Kolegium oraz decyzja Prezydenta naruszają przepisy art. 4 ust. 1 pkt. 2, art. 4 ust. 2, art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. e u.p.o.l. oraz przepisy Ordynacji podatkowej, w szczególności art. 121 § 1, art. 122, art. 180 § 1, art. 181, art. 187 § 1, art. 188, art. 191, art. 194 § 3, art. 198 § 1. Podatnicy podkreślili, że w toku postępowania, już przed Organem I instancji, przedstawili dowody (także w postaci ekspertyzy budowlanej), z których jednoznacznie wynika, iż lokal 02 - garaż przy ul. Czeladnicza 17 w Warszawie, który jest ich własnością, ma wysokość niższą niż 2, 20 m licząc od podłogi do najniżej położonego elementu konstrukcyjnego w suficie garażu, tj. wysokość 2, 02 metra i 2,18 metra. Skarżący wskazali, iż w przepisach ustawy należy brać pod uwagę stan faktycznie istniejący, nie zaś taki, jaki powinien hipotetycznie wynikać biorąc pod uwagę przepisy prawa budowlanego. Organy podatkowe, także w sprawach podatkowych, powinny w sposób prawidłowy ustalić rzeczywisty stan faktyczny, biorąc pod uwagę wszystko, co może być w postępowaniu dowodem - w tym przypadku wysokość lokalu garaż - nie zaś snuć rozważania teoretyczne na temat, co można wywodzić w tej kwestii na podstawie przepisów prawa budowlanego. W ocenie Skarżących w sprawie niniejszej nie uwzględniono dowodów przedstawionych w toku postępowania na okoliczność wysokości garażu. Z faktu, iż wypis z kartoteki lokali ma charakter dokumentu urzędowego, nie wynika, iż przepis art. 194 § 3 Ordynacji podatkowej jest wyłączony. W odpowiedzi na skargę Organ II instancji podtrzymał dotychczasowe argumenty i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie sądu podlega zgodność aktów, w tym decyzji administracyjnych, zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem nieistotnym dla sprawy). Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Jakkolwiek przedłożone Sądowi akta sprawy nie zawierają odpisu księgi wieczystej lokalu garażowego, który został opodatkowany w sprawie, a zwłaszcza nie zawierają wypisu z właściwej dla tego lokalu ewidencji gruntów i budynków, to jednak jest poza wszelkim sporem, że dla tego lokalu prowadzona jest taka ewidencja, i że ujęta w niej powierzchnia tego lokalu wynosi 20, 692 m. Wynika to z decyzji Prezydenta, gdzie wskazano, że podstawą ustaleń faktycznych była ewidencja, a nawet z informacji z dnia 29 kwietnia 2015 r., złożonej przez samego Skarżącego (k. 13 akt podatkowych). Ta okoliczność faktyczna została też przyznana w samej skardze, gdzie Skarżący potwierdzają powierzchnię wynikającą z ewidencji (20, 69 m2), kwestionują zaś jedynie wiążący charakter tej ewidencji. Z akt sprawy wyłania się bezspornie obraz stanu faktycznego, iż Skarżący są właścicielami odrębnego lokalu garażowego, a nie, jak SKO wskazało w końcowej części swojej decyzji, współwłaścicielami jednego lokalu garażowego z wieloma miejscami garażowymi, podzielonym do używania tylko quoad usum. O takim, nieprawidłowym stanowisku SKO, należy wywnioskować z faktu, że Organ ten sformułował w tej końcowej części swojej decyzji rozważania na temat współwłasności lokalu i podziału quoad usum, a także różnicy pomiędzy wielkością udziału, a wielkością faktycznie przydzielonego miejsca postojowego. Tymczasem z aktu notarialnego z 15 kwietnia 2015 r. wynika, że garaż numer 02 to odrębny lokal użytkowy, o powierzchni 20, 69 m2, dla którego w przeszłości wydano zaświadczenie o statusie odrębnego lokalu, i dla którego wystąpiono wówczas, w dacie sporządzania aktu, o założenie odrębnej księgi wieczystej oraz wpisanie do niej Skarżących jako właścicieli. Pomimo wskazanego błędu SKO prawidłowo wyjaśniło w zaskarżonej decyzji, że powierzchnia tego lokalu, wynikająca z ewidencji gruntów i budynków, była wiążąca dla potrzeb wymiaru podatku od nieruchomości, a nadto, że ewidencja ujmuje powierzchnię liczoną zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 7 oraz ust. 2 przywołane wyżej ustawy z 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego. Z tych przepisów wynika m.in., że powierzchnię pomieszczeń o wysokości od 1, 4 m do 2, 2 m należy ujmować w ewidencji w wymiarze 50% tej faktycznej powierzchni (§ 63 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków.). Ta zasada koresponduje więc z art. 4 ust. 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Wiążący charakter ewidencji wynika z art. 21 ust. 1 Prawa geodezyjnego i kartograficznego, który Organ zastosował w sprawie prawidłowo, wskazując na tę okoliczność utrwalone orzecznictwo sądów administracyjnych, w tym NSA. Orzecznictwo to, np. wyrok II FSK 3099/12, dzielą dane ewidencyjne na dwie grupy, tj. bezwzględnie i względnie wiążące, ale powierzchnia lokali i budynków zawsze zaliczana jest do tej piewrszej grupy. Stanowisko SKO nie jest więc "pokrętne", jak zarzucono w skardze, lecz stanowi przejaw literalnej, prawidłowej interpretacji tego przepisu Prawa geodezyjnego i kartograficznego. Co prawda z art. 194 § 3 Ordynacji podatkowej wynika możliwość przeprowadzenia przeciwdowodu wobec danych urzędowych, ale nie dotyczy to unormowań tak szczególnych i jednoznacznych, jakie ustanowiono w art. 21 ust. 1 Prawa geodezyjnego i kartograficznego. Zatem oczekiwanie, że na potrzeby wymiaru podatku Prezydent ponownie, pomijając dane ewidencyjne, zweryfikuje powierzchnię garażu Skarżących, tj. dla potrzeb podatkowych, z powodu belek konstrukcyjnych w suficie, obniżających wysokość lokalu w świetle, ponownie zmniejszy powierzchnię tego garażu, jest nieuprawnione. O ile Skarżący twierdzą, że powierzchnia garażu, z uwagi na jego wysokość mniejszą, niż 2, 20 m, dla potrzeb podatkowych powinna być liczona tylko w 50% faktycznej powierzchni, otwarta pozostaje możliwość doprowadzenia do zmian w ewidencji. Sam Prezydent (jako organ podatkowy), a także SKO, nie mogą jednak inicjować postępowania w tym przedmiocie zamiast Skarżących. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 P.p.s.a., Sąd oddalił skargę. Zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, pomimo wspomnianego błędu w zakresie jej uzasadnienia. Podstawą rozpoznania skargi na posiedzeniu niejawnym był art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374). Sytuacja epidemiczna nadal nie pozwalała bowiem na rozpoznanie skargi na jawnej rozprawie, z udziałem stron, ich pełnomocników i publiczności.