III SA/Wa 2434/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Olechniewicz, po rozpoznaniu w dniu 23 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. Z. o zmianę postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 grudnia 2016 r. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi W. Z. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] czerwca 2016 r., nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne postanawia oddalić wniosek o zmianę postanowienia

Skarżący W. Z. wniósł do Sądu, na urzędowym formularzu PPF, o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku podniósł, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku koniecznego utrzymania. Z oświadczenia o stanie rodzinnym majątku i dochodach wynika, że Skarżący samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe i nie posiada żadnego majątku z wyjątkiem ½ mieszkania o powierzchni 60 m². Skarżący wskazał, że nie posiada zagranicznych rachunków bankowych. Z oświadczenia wynika również, że Skarżący otrzymuje wynagrodzenie z tytułu zatrudnienia w kwocie 800 zł netto oraz emeryturę w kwocie 2.080 zł netto. Do miesięcznych wydatków Skarżący zaliczył wydatki na: czynsz – 800 zł, egzekucję – 600 zł, spłatę rat – 700 zł, wyżywienie – 300 zł oraz leki – 30 zł. Oświadczył ponadto, że jest zobowiązany do zapłaty alimentów w kwocie 600 zł miesięcznie, a zaległość z tytułu niepłacenia alimentów wynosi ponad 10.000 zł. Skarżący został wezwany do przedłożenia dodatkowych dokumentów oraz oświadczeń obrazujących jego stan majątkowy jednakże mimo doręczenia wezwania 19 września 2016 nie przedłożył żadnych dokumentów, ani oświadczeń. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2016 r. Starszy referendarz Sądowy odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego. Pismem z 28 listopada 2016 r. Skarżący złożył sprzeciw od ww. postanowienia referendarza sądowego. W uzasadnieniu podniósł, iż uzupełnił wszystkie dokumenty i braki, do uzupełnienia których wezwał go Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Skarżący zaznaczył, że informacje zawarte w ww. dokumentach odpowiadały faktycznej sytuacji materialnej Skarżącego. Skarżący wyjaśnił, iż od kilku miesięcy odnotowywał stratę z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, co zmusiło go do zamknięcia firmy i przejścia na wcześniejszą emeryturę z tytułu wykonywania pracy w warunkach szczególnych. W chwili obecnej jedynym źródłem utrzymania Skarżącego jest emerytura otrzymywana z ZUS, z której musi on opłacić alimenty na swoją małżonkę w kwocie 600 zł miesięcznie, ponieść koszty związane z utrzymaniem mieszkania oraz koszty związane z leczeniem, co powoduje, że Skarżącemu pozostają środki, z których nie jest on w stanie zaspokoić swoich podstawowych potrzeb życiowych nie mówiąc już o pokryciu opłaty od skargi. Ponadto Skarżący w ramach ugody z ZUS spłaca co miesiąc kwotę w wysokości 600 zł, a pozostała część jego świadczenia jest zajęta w związku z prowadzonym przeciwko niemu postępowaniem egzekucyjnym przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w O., podobnie jak 1/2 środków uzyskiwanych przez Skarżącego z tytułu wykonywania pracy w ramach umowy zlecenia. Obecnie wobec Skarżącego jest również prowadzone postępowanie egzekucyjne przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w O., z tytułu czego zostało zajęte świadczenie emerytalne Skarżącego. Skarżący poinformował, iż sprzedane pojazdy, ze względu na swój wiek oraz stan techniczny, nie przedstawiały znacznych wartości, a środki uzyskane z ich sprzedaży zostały przeznaczone na spłatę zobowiązań względem pracowników. Wskazał, że pozostaje ze swoją małżonką w stanie separacji faktycznej czego efektem jest nałożony na niego obowiązek alimentacyjny i w związku z tym zarówno wnioskodawca jak i jego współmałżonka prowadzą oddzielne gospodarstwa domowe pomimo tego, że zamieszkują razem. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie referendarza sądowego Pismem z dnia 20 stycznia 2017 r. Skarżący w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia prawomocnego zarządzenia do uiszczenia wpisu od skargi złożył wniosek o zmianę postanowienia z dnia [...] grudnia 2016 r. W odpowiedzi na wezwanie Sądu Skarżący jako okoliczności uzasadniające wniosek o zmianę postanowienia Sądu z dnia 8 grudnia 2016 r. wskazał wzrost wysokości jego zobowiązań z tytułu nieopłaconych alimentów oraz kosztów obsługi zobowiązań wobec ZUS i Urzędu Skarbowego w związku z odsetkami od kwot głównych zobowiązań. Ponadto Skarżący podniósł, iż uzyskuje niższe wynagrodzenie z tytułu umowy zlecenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 260 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: "P.p.s.a."), w brzmieniu znajdującym zastosowanie do spraw, w których skargi wniesiono po dniu 14 sierpnia 2015 r., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a Wojewódzki Sąd Administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonuje kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia referendarza sądowego, jednakże nie rozpoznaje powtórnie wniosku w tym przedmiocie. Stosownie do art. 243 § 1 P.p.s.a. – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika procesowego z urzędu w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) albo obejmuje ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Stosownie do treści art. 165 p.p.s.a. postanowienia w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżane, a nawet prawomocne. Zmiana okoliczności faktycznych sprawy może się odnosić nie tylko do wysokości uzyskiwanych przez stronę skarżącą dochodów, ale także wysokości obciążających ją wydatków. Sąd zauważa, iż bez zmiany okoliczności sprawy sąd nie może uchylić wcześniej wydanego postanowienia. Przez zmianę okoliczności należy przy tym rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych, jak i w obowiązującym prawie. Zmiany te muszą być na tyle istotne, by uzasadniały wydanie nowego odmiennego rozstrzygnięcia. W przypadku postanowienia wydanego w zakresie prawa pomocy nowe okoliczności muszą być oceniane w kontekście przesłanek, które legły u podstaw wcześniej wydanego postanowienia, którego zmiany domaga się strona. Oznacza to, że zadanie sądu sprowadza się do porównania – w oparciu o stosowne dokumenty – sytuacji skarżącego z chwili wydania poprzedniego orzeczenia z chwilą obecną, następnie oceny, czy nastąpiła istotna zmiana okoliczności, a w przypadku pozytywnej odpowiedzi na to pytanie do zdecydowania, czy zmiana ta uzasadnia zmianę prawomocnego rozstrzygnięcia w sprawie. Skarżący uzasadniając wniosek o zmianę postanowienia Sądu z dnia [...] grudnia 2016 r. wskazał na wzrost wysokości jego zobowiązań z tytułu nieopłaconych alimentów oraz kosztów obsługi zobowiązań wobec ZUS i Urzędu Skarbowego w związku z odsetkami od kwot głównych zobowiązań. Ponadto Skarżący podniósł, iż uzyskuje niższe wynagrodzenie na podstawie umowy zlecenia. Okoliczności te w ocenie Sądu w aspekcie przesłanek jakimi kierował się Sąd wydając postanowienie z dnia 8 grudnia 2016 r. nie stanowią podstawy do jego zmiany. Przeszkodą do uwzględnienia wniosku Skarżącego jest fakt, iż Skarżący nie przedstawił i nie udokumentował w pełni swojej sytuacji majątkowej. Sąd w postanowieniu z dnia [...] grudnia 2016 r. zwrócił uwagę iż Skarżący pomimo wezwania nie nadesłał zaświadczenia o wysokości otrzymywanego świadczenia emerytalnego oraz dokumentów potwierdzających wysokość dochodów z tytuł wykonywania umowy zlecenia. Ponadto Skarżący nie nadesłał wyciągu z rachunku bankowego obrazującego stan środków na rachunku oraz ich przepływ. Skarżący nie przedstawił też żadnych dokumentów potwierdzających sprzedaż pojazdów i wysokość kwot uzyskanych z tego tytułu. W związku z powyższym Sąd stwierdził, iż referendarz sądowy nie był w stanie dokonać porównania dochodów Skarżącego z jego wydatkami i ocenić, czy Skarżący jest w stanie uiścić należne w sprawie koszty sądowe oraz ponieść koszty usług radcy prawnego. Z uwagi na nieudokumentowanie sytuacji majątkowej Skarżącego brak jest możliwości porównania sytuacji Skarżącego z chwili wydania poprzedniego orzeczenia z chwilą obecną, a tym samym dokonania oceny, czy doszło do istotnej zmiany okoliczności oraz czy uzasadniają one zmianę postanowienia z dnia [...] grudnia 2016 r. Uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, czy też nierzetelne ich wykonanie, jest przeszkodą do przyznania prawa pomocy. W konsekwencji w przypadku złożenia wniosku w trybie art. 165 P.p.s.a. wyłącza to możliwość zmiany orzeczenia w przedmiocie prawa pomocy. Sąd, w tym stanie rzeczy, na podstawie art. 165 P.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. w związku z art. 245 § 2 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.