III SA/Wa 2281/17

Starszy Referendarz Sądowy Marcin Piłaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 23/8/2018 r po rozpoznaniu wniosku J. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. S. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia z [...]/5/2017 r. Nr SKO.[...] w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2017 r. p o s t a n a w i a 1. Zwolnić Skarżącą od wpisu od skargi kasacyjnej; 2. Ustanowić Skarżącej adwokata z urzędu; 3. Odmówić Skarżącej przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie;

1) J. S., dalej jako strona, wnioskiem zawartym na formularzu PPF (data 25/08/2018 r.), zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu z uwagi na "przymus adwokacki". Powołała się na złą sytuację materialną, ponieważ na wszystkie wydatki ma miesięcznie do dyspozycji ok 877,80 zł uzyskiwane z emerytury. Dochody przeznacza na opłaty za mieszkanie, lekarstwa, telefon. Dokonuje daleko idących ograniczeń w wydatkach. Posiada mieszkanie o pow. 45 m.kw oraz gruntu rolne, które, jak wskazała – mają "nieuregulowany stan prawny (szerzej, rubryka 7.1 formularza). Załączyła dokumenty obrazujące jej sytuację finansową (m.in. deklarację podatkowa, decyzję dot. dodatku mieszkaniowego, faktur za lekarstwa, odcinki emerytury i in.). 2) Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.) – zwanej dalej u.p.p.s.a, stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym albo częściowym (art. 245 § 3 u.p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu i następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, (art. 245 § 2, art. 246 § 1 pkt 1 u.p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, o który wnioskuje strona – tj. zwolnienia od kosztów sądowych - następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Zasadą przyjętą przez ustawodawcę w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest odpłatność za wnoszone do sądów środki prawne. Okoliczności uzasadniające potrzebę przyznania stronie prawa pomocy powinna wykazać – strona. 3) Jedyny wymagany na obecnym etapie koszt sądowy to wpis od skargi kasacyjnej w kwocie 100 zł od sprawy dotyczącej skargi na decyzję o łącznym zobowiązaniu podatkowym. Do tego zakresu prawa pomocy, tj kosztów wymagalnych, referendarz sądowy ograniczył rozpoznanie wniosku: sytuacja życiowa Skarżącej może bowiem zmieniać się. Już wartość przedmiotu zaskarżenia (ok 200 zł) w zestawieniu z wysokością wymaganego wpisu (100 zł) oraz wskaźnikami minimum socjalnego, który dochód Skarżącej z trudnością osiąga (?), nakazuje rozważenie limitowania obciążenia Skarżącej kosztami sadowymi i wskazuje na nienajlepszą sytuację majątkową (zob. https://www.ipiss.com.pl/?zaklady=minimum-egzystencji-2). Również pozostające w dyspozycji nieruchomości, tj. mieszkanie (45 m.kw.) oraz nieruchomości rolne (sporne prawa), nie świadczą o poziomie życia pozwalającym na aktywne uczestnictwo w ponoszeniu kosztów postępowania. Prawdziwość deklaracji Skarżącej jest potwierdzona w informacjach zawartych w aktach administracyjnych sprawy i w deklaracjach załączonych do formularza z 25/7/2018 r. Z tych powodów urzędnik sądowy stwierdza, ze brak jest podstaw do odstąpienia od prawomocnej oceny sytuacji Strony wyrażonej w postanowieniu w postępowaniu. Skoro nie zmieniła się ta okoliczność, że osiągany przez Stronę dochód (miesięczny) w gospodarstwie domowym – i to nie samodzielnie, lecz także w wyniku pomocy bliskich - nie przekracza minimum socjalnego w wysokości niespełna 900 zł na osobę (por część historyczna), to nie służyłoby realizacji celów prawa pomocy i realizacji prawa do Sądu obciążenie strony obowiązkiem zgromadzenia środków niezbędnych z tytułu wpisu od skargi kasacyjnej, a – co więcej – kosztami działania pełnomocnika. Skoro zarazem warunkiem weryfikacji rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji jest działanie profesjonalnego pełnomocnika (przymus adwokacki), zaś Strona nie posiada środków które na ten cel może przeznaczyć, to wyznacznikiem miary lojalnego działania urzędnika sądowego względem Strony (i społeczeństwa w ogóle) jest zapewnienie jej dostępu, także do Sądu drugiej instancji. Znajduje to wyraz tak w zwolnieniu Skarżącej od wpisu od skargi kasacyjnej, jak w ustanowieniu pełnomocnika z urzędu i jest wyrazem poszanowania podjętej uprzednio oceny niezmienionej sytuacji Strony, bez konieczności powtórnego przytaczania rozważań (silentium strictissimum). 4) Dlatego, na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 1,§ 2, § 3, art. 246 § 1 pkt 1 i 2 u.p.p.s.a., należy zadecydować jak w sentencji.