III SA/Wa 2242/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: , Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, po rozpoznaniu w dniu 9 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi L. R. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne postanawia: 1. zwolnić Skarżącego od kosztów sądowych; 2. w pozostałym zakresie odmówić Skarżącemu przyznania prawa pomocy.

L. R. (dalej zwany: "Skarżącym") zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W złożonym na urzędowym formularzu oświadczeniu z 2 września 2014 r. o stanie rodzinnym majątku i dochodach Skarżący powołał się na niepełnosprawność, skomplikowany charakter sprawy, prowadzenie wspólnego gospodarstwa domowego z żoną, a także wyjaśnił, że miesięcznie uzyskuje wraz z żoną dochody na poziomie ok.1980 zł brutto. Doszło też do zajęcia rachunku bankowego skarżącego i wynagrodzenia za pracę 1680zł. Skarżący odpowiadając na wezwanie referendarza sądowego z 26 sierpnia 2014r. przedłożył m.in.: orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z 20 maja 2013r., ksero umów o pracę jako pracownik ochrony (1600- 1800 zł brutto), PIT-37 za 2013r., PIT-11, wyciągi z rachunku bankowego. Postanowieniem z 9 września 2014r. referendarz sądowy zwolnił Skarżącego od wpisu od skargi i odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Skarżący pismem z 20 września 2014r. wniósł sprzeciw na powyższe postanowienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej zwanej: "P.p.s.a.") w razie wniesienia sprzeciwu, jeżeli nie został on odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Skuteczne wniesienie sprzeciwu spowodowało zatem usunięcie z obrotu prawnego postanowienia referendarza sądowego z 13 sierpnia 2014 r. Pod względem skutków prawnych jest ono traktowane jako nieistniejące. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Sąd, oceniając wniosek Skarżącego z punktu widzenia powyższej przesłanki uznał, że zasługuje on na uwzględnienie w zakresie częściowym. Z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynika bowiem, że Skarżący znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, gdyż wraz z żoną osiąga miesięczny dochód na poziomie ok. 2000 zł brutto,, ale od 10 sierpnia 2013r. jego wynagrodzenie za pracę zostało zajęte, więc możliwe jest zaspokajanie tylko niezbędnych potrzeb życiowych. Obecne dochody Skarżącego nie wystarczają na pokrycie we własnym zakresie kosztów sądowych, w tym wpisu od skargi w wysokości 100 zł bez negatywnego wpływu na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych Skarżącego. Zasadne jest więc zwolnienie Skarżącego od ponoszenia kosztów sądowych. Sąd nie dopatrzył się jednak podstaw do przyznania Skarżącemu prawa pomocy w szerszym zakresie, tj. w zakresie ustanowienia na jego rzecz pełnomocnika, choć Skarżący znajduje się w trudnej sytuacji majątkowej. Ustanowienie pełnomocnika w postępowaniu przed sądem administracyjnym możliwe jest w szczególności, gdy w sprawie zachodzi tzw. "przymus adwokacki", co nie ma obecnie miejsca. Z uwagi bowiem na unormowania zawarte w art. 134 § 1 i art. 140 § 1 P.p.s.a. wojewódzki sąd administracyjny, nie będąc związany granicami skargi, zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa, a także wszelkich przepisów, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze. Ponadto stronie działającej bez adwokata, radcy prawnego, obecnej przy ogłoszeniu wyroku, przewodniczący udzieli wskazówek co do sposobu i terminów wniesienia środka odwoławczego. Na etapie postępowania przed sądem administracyjnym pierwszej instancji strona działając bez pełnomocnika nie zostanie więc pozbawiona możliwości obrony jej praw (por. postanowienie NSA z 18 lipca 2013r. sygn. akt II FZ 570/13). Nie jest również wykluczone wystąpienie przez Skarżącego z wnioskiem o ustanowienie pełnomocnika z urzędu, kiedy jego udział w sprawie będzie obowiązkowy, o czym sąd administracyjny poinformuje i pouczy Skarżącego z urzędu. Sąd, w tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w związku z art. 245 § 3 oraz art. 260 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.