III SA/Wa 2238/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Maciej Kurasz (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Jacek Kaute, asesor WSA Agnieszka Sułkowska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 14 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi J.S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania od decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości na 2020 r. uchyla zaskarżone postanowienie.

1. Z przedłożonych akt sprawy wynikało, że decyzją z dnia [...] kwietnia 2021 r Prezydent [...] W., ustalił wobec J. S. (dalej jako "Strona", "Skarżący") wysokość zobowiązania z tytułu podatku od nieruchomości na 2020 rok za nieruchomość położoną w W. w dzielnicy [...] przy ul. [...], obręb: [...], działka nr [...]. Decyzja ta została doręczona Stronie w dniu 10 maja 2021 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru, akta administracyjne, k-5). W pouczeniu do decyzji wskazano, że od niniejszej decyzji służy Stronie odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W.. Odwołanie wnosi się za pośrednictwem Prezydenta [...] W. - Urząd [...] W. Centrum Obsługi Podatnika, ul. [...] (adres do korespondencji; ul. [...]), w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji. Jednocześnie wskazano, że sprawę prowadzi: Urząd [...] W. - Centrum Obsługi Podatnika, ul. [...] adres do korespondencji: ul. [...]. 2. Od tej decyzji Skarżący wniósł bezpośrednio w Urzędzie [...] W. w dniu 30 czerwca 2021 r. odwołanie z dnia 29 czerwca 2021 r. jako załącznik do pisma zatytułowanego "Skarga". W piśmie tym wskazał, że działając zgodnie z informacją/pouczeniem zawartym w przesłanej decyzji z [...].04.2021r., w dniu 24 maja 2021 r., i wskazanym w nim adresem do doręczeń na drugiej stronie ww. decyzji, za pośrednictwem operatora pocztowego, przesłał w ustawowym terminie odwołanie od decyzji ustalającej wysokość podatku z tytułu od nieruchomości na 2020 rok. Wg Skarżącego przesyłka zawierająca odwołanie, zgodnie z informacją Urzędu, zawierała prawidłowo oznaczony aktualny adres oraz niebudzące wątpliwości oznaczenie adresata. A mimo to nie została podjęta. W dniu 24 czerwca 2021 r. za pośrednictwem operatora pocztowego otrzymał jego zwrot jako nie przyjętego w terminie. 3. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2021 r., działając na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U.2021.1540 t.j. dalej jako "O.p.") stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania na decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] kwietnia 2021 r. ustalającej wysokość zobowiązania z tytułu podatku od nieruchomości na 2020 r. za nieruchomość położną w W., w dzielnicy [...] przy ul. [...] obręb: [...], działka nr [...]. 4. Dnia 10 września 2021 r. do Kolegium wpłynęła skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Strona w skardze w W. zakwestionowała zasadność rozstrzygnięcia dokonanego przez Kolegium. 5. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga zasługiwała na uwzględnienie 6. Podnieść należy, że słuszne są ogólne uwagi organu, że postępowanie odwoławcze przed organem drugiej instancji, tu przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym, rozpoczyna się od stadium czynności wstępnych. Czynności te mają na celu kontrolę dopuszczalności odwołania oraz zbadanie, czy zachowany został ustawowy termin do wniesienia odwołania. Czynności stadium wstępnego sprowadzają się więc do kontroli strony formalnej odwołania, a wynik tej kontroli warunkuje możliwość podjęcia przez organ odwoławczy czynności procesowych kolejnych stadiów postępowania odwoławczego. Po drugie, zgodnie art. 223 § 1O.p., odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu podatkowego, który wydał decyzję. Odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie (art. 223 § 2 pkt 1 O.p.). Po upływie tego terminu decyzja organu pierwszej instancji staje się ostateczna, a wniesione odwołanie jest bezskuteczne. Zgodnie natomiast z treścią art. 228 § 1 O.p. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania lub pozostawienie odwołania bez rozpatrzenia, jeżeli nie spełnia warunków wynikających z art. 222 O.p. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. 7. Z akt sprawy wynikało, że decyzja z dnia [...] kwietnia 2021 r. została Stronie doręczona w dniu 10 maja 2021 r., co potwierdza znajdujący się w aktach sprawy dokument zwrotnego potwierdzenia odbioru decyzji. W ocenie Sądu sporna jest okoliczność związana z wniesieniem odwołania, a także treść i wskazane przez organ pierwszej instancji dane dotyczące trybu wniesienia środka zaskarżenia. Odnosząc się do kwestii wskazania trybu wniesienia środka zaskarżenia Sąd uznał, że okoliczności wskazane przez Skarżącego uprawniają do twierdzenia, że adresy i dane podawane w pouczeniu decyzji organu pierwszej instancji mogą powodować błędne działania stron postępowania. Podnieść należy, że w pouczeniu co do środka zaskarżenia zawartym w decyzji organu pierwszej instancji wskazano, że od niniejszej decyzji służy Stronie odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. Odwołanie wnosi się za pośrednictwem Prezydenta [...] W. - Urząd [...] W. Centrum Obsługi Podatnika, ul. [...] (adres do korespondencji; ul. [...]), w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji. Jednocześnie wskazano, że sprawę prowadzi: Urząd [...] W. - Centrum Obsługi Podatnika, ul. [...] adres do korespondencji: ul. [...]. Na uwagę zasługuje także to, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. ma adres przy ul. [...]. Skarżący wysłał natomiast odwołanie, co wynika z zapisu na kopercie załączonej do akt sprawy - na adres SAMORZĄDOWE KOLEGIUM ODWOŁAWCZE W W. ZA POŚREDNICTWEM COP UL. [...] Zestawienie powyższych adresów wskazuje jednoznacznie, że z uwagi na duże podobieństwo dla zwykłych stron postępowania podane przez organ adresy mogą być mylące. Wydaje się też niezrozumiałe, że w sytuacji, w której podatnik na kopercie zaznacza, że w przesyłce znajduje się odwołanie i wskazuje na prawidłowy adres COP Centrum Obsługi Podatnika ul. [...] przesyłka nie jest odbierana i jest zwracana do nadawcy. Fakt, że strona nie wskazała jako adresata Prezydenta Miasta, przy powołaniu innych prawidłowych elementów adresu nie powinno dezawuować takiego pisma, tym bardziej że Skarżący występuje w sprawie sam bez profesjonalnego pełnomocnika. 8. W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie bezwzględnie zaistniały przesłanki do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Strona bezpośrednio w Urzędzie [...] W. w dniu 30 czerwca 2021 r. wniosła odwołanie z dnia 29 czerwca 2021 r. jako załącznik do pisma zatytułowanego "Skarga". Zdaniem Sądu to, że Skarżący określił swoje pismo jako skargę nie powinno samo przez się powodować odrzucenia tego, że pismo to nie jest w swej istocie wnioskiem o przywrócenie terminu. Pismo to dotyczy okoliczności wnoszenia odwołania. W sytuacji wątpliwości co do treści wystąpienia strony zadaniem organu było wyjaśnienie zakresu i treści żądania czego organy nie uczyniły. Nadto zauważyć należy, że pismo z odwołaniem zostało Skarżącemu zwrócone przez pocztę w dniu 24 czerwca 2021 r. Skarżący 30 czerwca 2021r. dopełnił obowiązku wynikającego z przepisu dotyczącego przywrócenia terminu składając odwołanie bezpośrednio w organie pierwszej instancji. Tym samym można było przyjąć, że jego celem było skorzystanie z instytucji przywrócenia terminu. W ocenie Sądu tak powinny tą sprawę odczytać organy podatkowe nie doprowadzając w takiej sprawie do wszczęcia postępowania skargowego przed sądem administracyjnym. Na marginesie warto zauważyć, że w ocenie Sądu organy podatkowe w sytuacji posiadania wyjątkowo zbliżonych adresów do korespondencji powinny zadbać o bardziej czytelne wskazanie trybu wnoszenia środka zaskarżenia podając widoczny w tekście adres. 9. Podkreślenia wymaga, że instytucja przywrócenia terminu ma zastosowanie do sytuacji, gdy czynność procesowa została przez stronę dokonana po upływie terminu na jej dokonanie, lecz jej zdaniem uchybienie to nastąpiło bez jej winy (art. 162 § 1 O.p.). Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin (§ 2). Przywołany przepis jednoznacznie wskazuje, że instytucja przywrócenie terminu, której zastosowania domaga się strona skarżąca ma zastosowanie jedynie w przypadku uchybienia terminu. Termin do wniesienia podania o przywrócenie terminu rozpoczyna swój bieg z momentem ustania przyczyny uchybienia terminowi. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym, jak i piśmiennictwie, dominuje pogląd, że wymogi logiki i ekonomiki procesowej nakazują przyjąć, iż rozpatrzenie sprawy z wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania w trybie art. 162 O.p. jest na osi czasu etapem następującym po wydaniu postanowienia stwierdzającego uchybienie temu terminowi na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 ww. ustawy, niezależnie od tego, kiedy ów wniosek został złożony (po wniesieniu odwołania czy jednocześnie z nim). Skoro bowiem punktem wyjścia do złożenia wniosku o przywrócenie terminu jest jego niedotrzymanie, to właśnie stwierdzenie tegoż uchybienia powinno być tym, co w pierwszej kolejności następuje. Przepisy art. 162 § 1 i 2 O.p. nie pozostawiają wątpliwości co do tego, że aby złożyć wniosek o przywrócenie terminu, termin musi być uchybiony. Wniosek w tym zakresie, złożony mimo braku uchybienia terminowi, jest niedopuszczalny. Z tej perspektywy pierwszeństwo powinno mieć zatem rozstrzygnięcie w postaci postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminowi. Tego rodzaju postanowienie otwiera bowiem drogę do rozpatrzenia wniosku o przywrócenie terminu jako w ogóle mogącego osiągnąć cel, dla którego ten rodzaj wniosku został przewidziany. Umożliwia zajęcie się badaniem jego zasadności, w szczególności oceną przesłanek uzasadniających przywrócenie terminu. Ocena taka jest możliwa tylko i wyłącznie wtedy, gdy termin odwoławczy został przekroczony. Wówczas nie ma już racji bytu badanie okoliczności przekroczenia terminu jako "załatwionej" postanowieniem o stwierdzeniu uchybienia terminowi. Takie postanowienie nie stoi też w żaden sposób na przeszkodzie załatwieniu wniosku o przywrócenie terminu, także w sposób pozytywny (zob. wyroki NSA: z 5.05.2015 r., I FSK 322/14, LEX nr 1772741; z 8.08.2012 r.: I FSK 1445/11, LEX nr 1219194; I FSK 1443/11, LEX nr 1219192; I FSK 1444/11, LEX nr 1219193, oraz I FSK 1446/11, LEX nr 1219195) (zob. Etel Leonard (red.), Ordynacja podatkowa. Komentarz aktualizowany LEX/el. 2020 - komentarz, autor fragmentu - Pietrasz Piotr). 10. Organy administracji publicznej obowiązane są do prowadzenia postępowania w taki sposób, by wyjaśnione zostały wszystkie okoliczności sprawy i do wnikliwego przeanalizowania wpływu ustalonych okoliczności na treść podejmowanego rozstrzygnięcia i ujęcia tego w uzasadnieniu rozstrzygnięcia. Sąd podziela w całości i przyjmuje za własną ocenę wyrażoną w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 lutego 2021 r. sygn. akt I FSK 1747/20, że wydanie postanowienia na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 O.p. powinno być poprzedzone bezspornymi ustaleniami w zakresie prawidłowości i daty doręczenia stronie kwestionowanego w drodze odwołania oraz w zakresie daty wniesienia odwołania od tego orzeczenia. Stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania, rozstrzygnięcia wydanego przez organ pierwszej instancji winno bowiem mieć miejsce dopiero po dokładnym przeanalizowaniu materiału dowodowego w zakresie koniecznym do ustalenia, czy termin ustawowy do wniesienia środka odwoławczego został przez stronę zachowany. W ocenie Sądu organ powinien stosując się do wskazówek co do dalszego postępowania przyjąć, że w sprawie zaistniały przesłanki do przywrócenia terminu do złożenia odwołania. 11. Mając na uwadze stwierdzone w sprawie uchybienia przepisów postępowania w szczególności zasad postępowania, w tym zasady zaufania do organów administracji, zasady ekonomiki postępowania Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) uchylił zaskarżone postanowienie.