III SA/Wa 2236/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dariusz Czarkowski, Sędziowie sędzia WSA Maciej Kurasz, asesor WSA Tomasz Grzybowski (sprawozdawca), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 16 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi G. P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] sierpnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania podatkowego w sprawie stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 2002 - 2016 oddala skargę.

Zaskarżonym przez G.P. postanowieniem z [...] sierpnia 2023 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z [...] czerwca 2023 r. odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 2002-2016. W motywach postanowienia organ wskazał, że wskazane zobowiązania podatkowe skarżącej przedawniały się sukcesywnie do końca 2022 r., tj. z dniem 31 grudnia 2022 r. przedawniło się ostatnie z nich, za 2016 r. Termin przedawnienia zobowiązania podatkowego wynosi bowiem 5 lat licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku (art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej). Z kolei w świetle art. 79 § 2 Ordynacji podatkowej prawo do złożenia wniosku w przedmiocie nadpłaty podatku wygasa po upływie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Przedmiotowy wniosek skarżąca złożyła 6 lutego 2023 r., a zatem po upływie terminu przedawnienia wszystkich ww. zobowiązań podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych. Wobec tego złożenie wniosku o stwierdzenie nadpłaty po upływie ww. terminu skutkowało utratą prawa domagania się stwierdzenia nadpłaty za ww. okresy rozliczeniowe (s. 5 i n. postanowienia). W skardze do tut. Sądu i kolejnych pismach procesowych (z 1 i 24 października 2023 r.) strona skarżąca kwestionowała możliwość pobierania od niej podatku dochodowego przez "pozbawionych statusu państwowego przedstawicieli urzędów III RP" wywodząc, że jako "reprezentantka Suwerennego Narodu Polskiego II Rzeczypospolitej Polskiej" nie jest objęta obowiązkiem podatkowym, tzn. "jest zwolniona z jakichkolwiek form wymuszania do dokonywania wszelkich płatności na korzyść instytucji i ich przedstawicieli kolaborujących z wrogiem i tym samym okupantem Narodu Polskiego", tj. "korporacji finansowej III RP". Zdaniem skarżącej organ nie wykazał podstawy prawnej poboru podatku dochodowego (k. 4 i n., 6 i n., 26 i n., 32 akt sąd.). W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie (s. 6 i n. odpowiedzi na skargę). Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. W pierwszym rzędzie Sąd podkreśla, że nie nasuwają zastrzeżeń tak ustalenia organu co do biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych skarżącej, jak i kwalifikacja prawna tego stanu rzeczy w świetle art. 70 § 1 i art. 79 § 2 Ordynacji podatkowej. Termin płatności ostatniego z objętych wnioskiem zobowiązań z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych (za 2016 r.) upływał 2 maja 2017 r., zatem prawo do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty wygasło z dniem 1 stycznia 2023 r. (31 grudnia 2022 r. upływał bowiem termin 5-ciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku). Pozostałe (wcześniejsze) zobowiązania podatkowe objęte wnioskiem przedawniały się odpowiednio wcześniej. Zatem złożenie przez skarżącą wniosku o ww. przedmiocie w dniu 6 lutego 2023 r. (okoliczność niesporna) nie mogło zostać potraktowane przez organ inaczej, jak tylko jako podstawa odmowy wszczęcia postępowania w rozumieniu art. 165a § 1 Ordynacji podatkowej. Wobec spóźnionego złożenia wniosku (wygaśnięcia prawa w tym zakresie) postępowanie nie mogło bowiem być wszczęte. Zasadność takiej reakcji organu była już niejednokrotnie przedmiotem analizy sądów administracyjnych, które potwierdzały prawidłowość odmowy wszczęcia postępowania w omawianej sytuacji – por. przykładowo wyroki NSA o sygn. II FSK 542/22, I FSK 1919/21 (CBOSA). W tym ostatnim orzeczeniu Sąd kasacyjny podkreślił przy tym, że art. 79 § 2 uwzględnia wartości konstytucyjne (związane zwłaszcza z pewnością obrotu prawnego – art. 2 Konstytucji RP), bowiem poprzez upływ czasu "osiągany jest efekt budowy pokoju prawnego w relacjach pomiędzy obydwiema stronami stosunku podatkowo-prawnego". Ustawodawca symetrycznie chroni z jednej strony "zdolność płatniczą podatnika przed koniecznością zapłaty podatku w czasach, gdy jego kondycja ekonomiczna może odbiegać od tej, istniejącej w chwili urzeczywistnienia podatkowego stanu faktycznego, a następnie powstania nieskonkretyzowanej i – w dalszej kolejności – skonkretyzowanej powinności podatkowej. Jednocześnie jednak, poprzez ten sam termin przedawnienia zobowiązania podatkowego zapobiega się trwaniu podmiotu uprawnionego z tytułu podatku w niczym nieograniczonej niepewności co do prawidłowości wymiaru i poboru należności podatkowej. W ten sposób ukształtowany pokój prawny, będący efektem przedawnienia zobowiązania podatkowego zabezpiecza więc pozycję prawną obydwu stron stosunku podatkowo-prawnego." Sąd zwraca na tym tle uwagę, że wywód skarżącej nie odnosi się bezpośrednio do podstaw prawnych zaskarżonego postanowienia. W szczególności strona nie nawiązuje do konsekwentnie akcentowanej przez organ kwestii przedawnienia jej zobowiązań. Z treści skargi i składanych pism procesowych wynika natomiast, że skarżąca kontestuje podstawy ustrojowe Państwa; w szczególności kwestionując posiadane obywatelstwo polskie, a w konsekwencji również obowiązek podatkowy, sprzeciwia się bezpośrednio obowiązkowi przestrzegania prawa oraz zasadzie powszechności opodatkowania wyrażonych w art. 83-84 Konstytucji RP, która wszak jest najwyższym prawem Rzeczypospolitej Polskiej (art. 8 ust. 1). Ten wydźwięk wypowiedzi procesowych skarżącej trafnie zdaje się też dostrzegać organ w odpowiedzi na skargę (s. 9). Skarżąca nie może oczekiwać, że Sąd sprawując władzę sądowniczą z mocy tejże Konstytucji RP (art. 10 ust. 2, art. 184), taką postawę zaaprobuje, a tym bardziej że wywiedzie z niej korzystne dla skarżącej skutki prawne. Z tych względów należało oddalić skargę, na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.