III SA/Wa 2053/14

Referendarz sądowy Lucyna Kaligowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 12 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za miesiące od lutego do grudnia 2009 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie

Skarżący J. K. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych. Wskazał, że posiadany majątek i pieniądze zostały mu odebrane przez komorników. Skarżący żyje w ciągłej [...] przy pomocy przyjaznych ludzi. Utrata wiarygodności kredytowej spowodowała upadek firmy. Skarżący oświadczył, że nie posiada żadnego majątku. Źródłem jego utrzymania jest dochód z umowy o pracę wynoszący 420 zł. Skarżący przedłożył zaświadczenie o zarobkach, zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego. Wykonując wezwanie referendarza sądowego Skarżący wyjaśnił, że nie płaci za zajmowane pomieszczenie i nie posiada do niego tytułu prawnego. Wysokość zadłużenia oszacował na ponad 2.000.000 zł. Skarżący nie korzysta z pomocy społecznej. Wspomaga go mama i znajomi kupując produkty żywnościowe i sanitarne. Skarżący nie posiada rachunku bankowego. Przedstawił zaświadczenie o zarobkach, decyzję o wykreśleniu wpisu z ewidencji działalności gospodarczej, zeznania podatkowe, zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego, protokół sprzedaży ruchomości. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Przyznanie prawa pomocy stanowi odstępstwo od ogólnej zasady wyrażonej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej jako: "P.p.s.a.", zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. W orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że udzielenie stronie prawa pomocy sprowadzać się powinno do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe (por. postanowienia NSA z: 23 stycznia 2013 r. I FZ 2/13 oraz II FZ 1017/12; 10 stycznia 2013 r. II FZ 1005/12). Dotyczy to przede wszystkim osób o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z tym postępowaniem. Strona powinna zatem wykazać przez złożenie stosownych dokumentów w postaci rachunków, wyciągów bankowych, zaświadczeń itp., że jej sytuacja materialna uniemożliwia lub utrudnia w istotny sposób dostęp do Sądu. Inicjatywa dowodowa w tym zakresie spoczywa więc na stronie. Wynika to z treści art. 252 § 1 P.p.s.a., który stanowi, że wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o jej stanie majątkowym i dochodach oraz dokładne dane o stanie rodzinnym. Także z użytego w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. zwrotu "gdy wykaże" wynika, że ciężar dowodu w zakresie przesłanki przyznania prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym (tak w niniejszej sprawie) spoczywa na stronie. Wobec tego pochodzące od niej informacje na temat jej możliwości płatniczych, powinny być na tyle szczegółowe, by możliwa była ocena rzeczywistej kondycji finansowej strony. Tymczasem w niniejszej sprawie Skarżący złożył wniosek, który zamiast klarownie przedstawiać stan faktyczny, potęguje wątpliwości w tym zakresie. Przede wszystkim niewiele wiadomo na temat sytuacji mieszkaniowej Skarżącego. Oświadczył on jedynie lakonicznie, że nie posiada tytułu prawnego do zajmowanego pomieszczenia i że za pomieszczenie to nie płaci. W rezultacie nie jest jasne na jakiej podstawie Skarżący zamieszkuje w domu przy ul. [...] w W. i kogo (jeśli nie Skarżącego) obciążają koszty jego utrzymania. W niniejszej sprawie zabrakło także wyjaśnień Skarżącego w kwestii kosztów utrzymania. Nie ujawnił on mianowicie jakie konkretnie wydatki finansuje ze swojego dochodu wynoszącego nieco ponad 362 zł miesięcznie. Zestawienie takie dałoby też obraz rozmiarów jakie przybiera pomoc świadczona na jego rzecz przez matkę i znajomych. Sama zresztą okoliczność udzielania tej pomocy nie została przez Skarżącego uprawdopodobniona. Nie nadesłał on chociażby oświadczeń tych osób. Niewątpliwie uwiarygodniłyby one twierdzenia Skarżącego. Zwłaszcza, że – jak należy przypuszczać - pomoc taka trwa już od jakiegoś czasu. Z zeznań podatkowych wynika bowiem, że także w latach 2012-2013 Skarżący pobierał wynagrodzenie na zbliżonym do obecnego poziomie. Zastanawiające jest też to, dlaczego w tak trudnej - jak twierdzi - sytuacji Skarżący nie zabiega o zatrudnienie w pełnym wymiarze czasu pracy. Bez wątpienia pozwoliłoby to na poprawę jego sytuacji finansowej. Tym bardziej, że - jak wynika z zaświadczenia o zarobkach – Skarżący jako przedstawiciel handlowy zajmuje się kluczowymi klientami. Wątpliwości budzi też oświadczenie Skarżącego o braku rachunków bankowych. Po pierwsze sam wskazał, że jego rachunki były zajmowane przez komorników. Po drugie na potwierdzenie tego przesłał datowane na 24 czerwca 2014 r. zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego w [...] . Ponadto niewiele wiadomo na temat sytuacji rodzinnej Skarżącego. W formularzu PPF wskazał jedynie, że jego życie rodzinne przepadło. Opisane wyżej niejasności nie dały podstaw do stwierdzenia ponad wszelką wątpliwość, że Skarżący wykazał, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania. W tej sytuacji na podstawie art. 243 § 1 P.p.s.a., art. 245 P.p.s.a., art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.