III SA/Wa 2047/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Anna Zaorska po rozpoznaniu w dniu 17 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi A. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie -

W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 100 zł A. K. wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. Oświadczyła, że utrzymuje się z emerytury i renty z tytułu chory zawodowej. Miesięczny dochód netto wnioskodawczyni wynosi 1.512 zł. Do wniosku skarżąca załączyła zaświadczenie o wysokości pobieranej emerytury. Pismem z 29 lipca 2014 r. skarżąca została wezwana do złożenia wniosku na urzędowym formularzu PPF oraz do nadesłania zeznania podatkowego za 2013 r., wskazania wszystkich nieruchomości oraz uzyskiwanych z tego tytułu dochodów, przedstawienia zestawienia wysokości miesięcznych dochodów i wydatków składających się na bieżące utrzymanie skarżącej. Pismem z 5 sierpnia 2014 r. skarżąca wniosła o przedłużenie terminu do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wyjaśniła, że nie zmieściła się na kwestionariuszu, a chce jeszcze "rozwinąć materiał na papierze podaniowym". We wniosku złożonym na urzędowym formularzu skarżąca rozszerzyła jego zakres o ustanowienie adwokata. Oświadczyła, że jest właścicielką gospodarstwa rolnego w K.. Ponadto przedstawiła przebieg postępowania w sprawie. Do swojego majątku zaliczyła również mieszkanie o pow. 40 m². Z oświadczeń skarżącej wynika, że samodzielnie prowadzi ona gospodarstwo domowe. Nie posiada oszczędności. W rubryce dotyczącej dochodów skarżąca wskazała: "nigdy nie miałam dochodów, bo mi działki zabrali". Do wniosku skarżąca załączyła kopie decyzji w sprawie wymiaru podatku leśnego i od nieruchomości, kopie postanowień dotyczących stwierdzenia nabycia spadku, wypis z rejestru gruntów. Zarządzeniem z 8 sierpnia 2014 r. przedłużono skarżącej termin sądowy do złożenia dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń do 20 sierpnia 2014 r. Przedmiotowe zarządzenie zostało doręczone skarżącej 13 sierpnia 2014 r., zgodnie ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru. Do dnia dzisiejszego skarżąca nie złożyła dodatkowych wyjaśnień w sprawie. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Skarżąca ubiega się o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie oraz ustanowienie pełnomocnika. Dla pozytywnego w tej kwestii rozstrzygnięcia konieczne jest spełnienie przesłanki, o jakiej mowa w art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej – "P.p.s.a."). Zgodnie z tym przepisem Sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że postępowanie w przedmiocie prawa pomocy dotyczy wyłącznie oceny sytuacji finansowej i majątkowej wnioskodawcy na tle wymaganych kosztów sądowych. Na wynik tego postępowania nie ma wpływu ewentualna zasadność wniesionej skargi. Tym samym wyjaśnienia skarżącej dotyczące przebiegu postępowania przed organami oraz nadesłane w tym zakresie dokumenty są zbędne w postępowaniu dotyczącym prawa pomocy. Dysponując z kolei oświadczeniami i dokumentami przedstawionymi przez skarżącą, referendarz sądowy uznał, że wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie. Wprawdzie, jak wynika z oświadczeń skarżącej, jednym źródłem jej dochodu jest świadczenie emerytalne w wysokości 1.500 zł netto miesięcznie, nie mniej jednak, ponieważ skarżąca nie przedstawiła wykazu niezbędnych miesięcznych wydatków, trudno ocenić, czy uiszczenie wpisu sądowego w wysokości 100 zł przekracza jej możliwości finansowe. Skarżąca nie nadesłała również zeznania podatkowego za 2013 r., co pozwoliłoby potwierdzić, że rzeczywiście jednym źródłem dochodu skarżącej jest świadczenie z ZUS. Żądane dokumenty i wyjaśnienia nie zostały złożone, mimo przedłużenia terminu do dokonania tych czynności, zgodnie z wnioskiem skarżącej. Zauważyć w tym miejscu należy, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że sytuacja finansowa, w której się znajduje uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy. Jak się podkreśla w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05) stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje z wysokością kosztów, do których poniesienia zobowiązana jest na danym etapie postępowania. Ciężar wykazania tych przesłanek spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy natomiast do Sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04). Skoro w toku postępowania skarżąca nie przedstawiła zestawienia miesięcznych dochodów i wydatków, to sama uniemożliwiła rzetelną ocenę jej sytuacji finansowej. Odnosząc się natomiast do wniosku skarżącej o ustanowienie adwokata należy zwrócić uwagę, że ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym możliwe jest jedynie w wyjątkowych sytuacjach. Z uwagi bowiem na regulacje zawarte w art. 134 § 1 i art. 140 § 1 P.p.s.a. nie mają uzasadnienia ewentualne obawy strony, że bez udziału profesjonalnego pełnomocnika nie będzie w stanie prawidłowo bronić swego interesu w toczącym się postępowaniu. Wojewódzki sąd administracyjny, nie będąc związany granicami skargi, zobowiązany jest bowiem do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa, a także wszelkich przepisów, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze. A zatem, na tym etapie postępowania strona działając bez adwokata nie zostanie pozbawiona możliwości obrony jej praw. Ponadto stronie działającej bez adwokata lub radcy prawnego, obecnej przy ogłoszeniu wyroku, przewodniczący udzieli wskazówek co do sposobu i terminów wniesienia środka odwoławczego (por. postanowienia NSA z 18 lipca 2013 r., sygn. akt II FZ 570/13, z 22 lipca 2014 r., sygn.. akt I FZ 237/14 i I FZ 229/14, z 27 lutego 2012 r., sygn. akt II FZ 115/12). Tym samym, na obecnym etapie postępowania, referendarz sądowy, nie widzi podstaw do pozytywnego załatwienia wniosku skarżącej. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.