III SA/Wa 1904/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Trelka, Sędziowie sędzia del. SO Agnieszka Baran, sędzia WSA Piotr Przybysz (sprawozdawca), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 kwietnia 2021 r. sprawy ze skargi Prokuratora Prokuratury Rejonowej W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia w całości decyzji w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości na 2014 r. i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia uchyla zaskarżoną decyzję.

Z akt administracyjnych wynika, że H. [...] Sp. z o.o. w dniu 31 marca 2014 r. złożyła deklarację na podatek od nieruchomości, określając podatek od nieruchomości na 2014 r. w wysokości [...] zł. Do opodatkowania zgłoszono grunt związany z prowadzeniem działalności gospodarczej bez względu na sposób zakwalifikowania w ewidencji gruntów i budynków o powierzchni 1736 m2, budynek związany z prowadzeniem działalności gospodarczej o powierzchni 463,06 m2 oraz budowle o wartości [...] zł. W dniach 19 marca 2019 r. - 11 kwietnia 2019 r. została przeprowadzana kontrola podatkowa w zakresie: ustalenia stanu własności, stanu posiadania oraz podstaw opodatkowania gruntów, budynków i budowli, położonych w W. przy ul. [...] za okres od stycznia 2014 r. do stycznia 2019 r. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2019 r., zgodnie z art. 165 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2019 r., poz. 900 ze zm., dalej "O.p.") wszczęto z urzędu postępowanie podatkowe mające na celu określenie wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości na 2019 r. Prezydent (...) W. decyzją z dnia [...] września 2019 r. określił H. [...] Sp. z o.o. z siedzibą w W. wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości na 2014 r., na kwotę 18077,00 zł. Od w/w decyzji Prezydenta (...) W. H. [...] Sp. z o.o. złożyła w ustawowym terminie odwołanie. Decyzją z dnia [...] lutego 2020 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. uchyliło w całości w/w decyzję Prezydenta (...) W. z dnia [...] września 2019 r. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Kolegium wyjaśniło, że w sprawie bezsporna jest kwestia przyjęcia za podstawę do opodatkowania gruntu związanego z prowadzeniem działalności gospodarczej o powierzchni 1736 m2 oraz budowli o wartości [...] zł. Kwestią sporną w przedmiotowej sprawie pozostaje natomiast, czy organ I instancji prawidłowo ustalił i przyjął za podstawę do opodatkowania powierzchnię budynków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. W ocenie Kolegium, niezbędne jest uzupełnienie materiału dowodowego, w celu ustalenia, czy budynek "B", którego wieczyste użytkowanie nabyła spółka aktem notarialnym z dnia [...] października 1999 r., jako podpiwniczenie projektowanego budynku biurowo-handlowego, którego realizację rozpoczęto pod koniec lat 80- tych i nie zakończono, jest tym samym budynkiem, którego budowa zgodnie z ewidencją gruntów i budynków została zakończona w 1970 r. Powyższe ustalenia są również istotne w kontekście konieczności rozpoznania kolejnego zarzutu podatnika, a mianowicie złego stanu technicznego budynku "B", uniemożliwiającego jego użytkowanie. Kolegium podkreśliło, że ustalenie, że przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia działalności gospodarczej ze względów technicznych, nie powoduje całkowitego wyłączenia go z opodatkowania, a jedynie może powodować opodatkowanie go według preferencyjnych zasad. W ocenie Kolegium, organ I instancji ponownie rozpoznający sprawę powinien uzupełnić zgromadzoną w sprawie dokumentację, w tym wystąpić m.in. do podmiotu prowadzącego ewidencję gruntów i budynków oraz do właściwego organu architektoniczno-budowalnego, w celu wyjaśnienia pojawiających się w sprawie rozbieżności omówionych szczegółowo w decyzji. Dodatkowo, mając na względzie, że przedmiotowa sprawa dotyczy określenia podatku od nieruchomości na 2014 r., Kolegium zwróciło uwagę, że podczas ponownego rozpoznawania sprawy rozważenia będzie wymagać również kwestia przedawnienia zobowiązania podatkowego. W niniejszej sprawie skargę do Sądu wniósł Prokurator Prokuratury Rejonowej W. Decyzji zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 233 § 2 O.p. przez zastosowanie tego przepisu jako podstawy prawnej zaskarżonej decyzji, - art. 233 § 1 pkt. pkt 2 lit. a) O.p. w zw. z art. 208 § 1 O.p. przez niezastosowanie tego przepisu w sytuacji, gdy doszło do przedawnienia zobowiązania podatkowego w sprawie. Prokurator wniósł o uchylenie decyzji Kolegium. W uzasadnieniu skargi wyjaśnił, że w niniejszej sprawie, zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości na 2014 r., którego wysokość określono decyzją Prezydenta (...) W. z dnia [...] września 2019 r., przedawniło się z dniem 31 grudnia 2019 r., nie są bowiem znane prokuratorowi żadne okoliczności skutkujące zawieszeniem okresu przedawnienia. Decyzja Kolegium wydana została już po upływie w/w terminu przedawnienia, w dniu [...] lutego 2020 r. Zatem w świetle art. 208 § 1 O.p. w sprawie winno zostać podjęte rozstrzygnięcie na podstawie art. 233 § 1 pkt 2 lit. a) O.p., a więc winno zapaść rozstrzygnięcie o uchyleniu decyzji organu pierwszej instancji w całości i umorzeniu postępowania w sprawie, nie zaś na podstawie art. 233 § 2 O.p., jak uczyniło to Kolegium. W odniesieniu do przedawnionego zobowiązania podatkowego organy podatkowe nie mają bowiem prawa orzekać co do istoty sprawy, dotyczy to również organu odwoławczego, w tym przypadku Kolegium. Kolegium w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie i wskazało, że nie doszło do orzeczenia co do istoty sprawy. Kolegium wyjaśniło, że decyzja wydana została na podstawie art. 233 § 2 O.p., jest to więc decyzja kasacyjna, która ma charakter jedynie formalny i nie odnosi się do istoty sprawy, jak również nie przesądza o jej wyniku. Ponadto wskazówki zawarte w decyzji kasacyjnej nie przesądziły o treści decyzji organu I instancji, która ma zostać wydana w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy. Kolegium nadmieniło też, że w decyzji zwróciło uwagę, że podczas ponownego rozpoznawania sprawy rozważenia będzie wymagać również kwestia przedawnienia zobowiązania podatkowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Tytułem wstępu wyjaśnić należy, że sprawę niniejszą rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.) – dalej: "uCovid-19". Zgodnie z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. W okolicznościach niniejszej sprawy należy potwierdzić wypełnienie się powyższych warunków, akcentując istotne zagrożenie zakażeniem wirusem SARS-CoV-2. Przepis art. 15zzs4 ust. 3 uCovid-19 należy traktować jako "szczególny" w rozumieniu art. 10 i art. 90 § 1 p.p.s.a. W tym miejscu Sąd zauważa, że prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu, w tym także ze względu na treść art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w którym jest mowa o ograniczeniach w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, gdy jest to unormowane w ustawie oraz tylko wtedy, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie m. in. dla ochrony zdrowia. Nie ulega wątpliwości, że celem stosowania konstrukcji przewidzianych przepisami uCOVID-19 jest m. in. ochrona życia i zdrowia ludzkiego w związku z zapobieganiem i zwalczaniem zakażenia wirusem COVID-19, a w obecnym stanie faktycznym istnieją takie okoliczności, które w zarządzonym stanie pandemii, w pełni nakazują uwzględnianie rozwiązań powyższej ustawy w praktyce działania organów wymiaru sprawiedliwości. Z perspektywy zachowania prawa do rzetelnego procesu sądowego najistotniejsze jest zachowanie uprawnienia przedstawienia przez stronę swojego stanowiska w sprawie (gwarancja prawa do obrony). Uwzględnić przy tym należy brak możliwości przeprowadzania dowodów w sprawie sądowoadministracyjnej (z wyjątkiem ograniczonej dopuszczalności dowodu z dokumentów – art. 106 § 3 p.p.s.a). Jednocześnie podkreślić należy, że dopuszczalne przepisami szczególnymi odstępstwo od posiedzenia jawnego sądu administracyjnego na rzecz formy niejawnej winno następować z zachowaniem wymogów rzetelnego procesu sądowego. Ten standard ochrony praw stron i uczestników został zachowany albowiem stosowne zarządzenie o rozpoznaniu sprawy w trybie art. 15zzs4 uCOVID-19 zostało wydane przez Przewodniczącego, zaś strony postępowania zostały powiadomione o skierowaniu sprawy do rozpoznania na posiedzenie niejawne i miały możliwość złożenia w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia dodatkowego żądania, wniosków lub wyjaśnień. Odnośnie kwestii możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległość przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej z jednoczesnym bezpośrednim przekazem dźwięku i obrazu zgodnie z art. 15zzs4 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 3 marca 2020 r. wyjaśnić należy, że przeprowadzenie takiej rozprawy nie jest możliwe, gdyż tut. Sąd nie dysponuje odpowiednim zapleczem technicznym umożliwiającymi przeprowadzenie rozprawy w formie "on line". Zarzuty skargi okazały się zasadne. Przedmiotem sporu jest dopuszczalność wydania przez Kolegium decyzji kasacyjnej na podstawie art. 233 § 2 O.p., podczas gdy zdaniem Skarżącego doszło do przedawnienia zobowiązania podatkowego w sprawie, a tym samym konieczne było zastosowanie art. 233 § 1 pkt 2 O.p., to jest Kolegium winno uchylić decyzję organu pierwszej instancji w całości i umorzyć postępowanie w sprawie. Nie jest przedmiotem sporu pomiędzy stronami, że zobowiązanie określone decyzją Prezydenta (...) W. z dnia [...] września 2019 r. przedawniło się z dniem 31 grudnia 2019 r., chyba że wystąpiły okoliczności skutkujące przerwaniem lub zawieszeniem okresu przedawnienia. Skarżący wskazuje, że nie są mu znane żadne okoliczności skutkujące zawieszeniem okresu przedawnienia w rozpoznawanej sprawie. Kolegium w zaskarżonej decyzji wskazało, że podczas ponownego rozpoznawania sprawy przez organ pierwszej instancji rozważenia będzie wymagać również kwestia przedawnienia zobowiązania podatkowego. Odnosząc się do zarysowanej powyżej kwestii spornej pomiędzy stronami należy wskazać, że decyzja kasacyjna wydana w trybie art. 233 § 2 O.p., ma charakter jedynie formalny, nie odnosi się do istoty sprawy i nie przesądza o jej wyniku. Nie można zatem zarzucać Kolegium, że wydając zaskarżoną decyzję w trybie art. 233 § 2 O.p. orzekło co do istoty sprawy. Powstaje pytanie, czy Kolegium było uprawnione w okolicznościach rozpoznawanej sprawy do wydania decyzji kasacyjnej. Niewątpliwie stwierdzenie przez Kolegium, że rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania dowodowego w znacznej części, otwiera możność wydania decyzji kasacyjnej. Należy mieć jednak na uwadze, że nie została przez Kolegium wyjaśniona kwestia przedawnienia przedmiotowego zobowiązania podatkowego. Warunkiem koniecznym dopuszczalności wydania decyzji kasacyjnej przez Kolegium jest zaś stwierdzenie, że organ pierwszej instancji jest władny wydać rozstrzygnięcie co do istoty sprawy. Należy w tym miejscu wskazać, że nie ma podstaw do przyjmowania, że ustalenia w tym zakresie wymagają uprzedniego przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości lub w znacznej części. Dodać również należy, że z akt administracyjnych nie wynika, aby wystąpiły okoliczności skutkujące przerwaniem lub zawieszeniem okresu przedawnienia. Kolegium w takiej sytuacji powinno postąpić zgodnie z normą zawartą w art. 125 § 1 O.p., w świetle której organy podatkowe powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Skoro Kolegium miało wątpliwości co do dopuszczalności wydania rozstrzygnięcia co do istoty sprawy ze względu na przedawnienie zobowiązania podatkowego, to powinno wyjaśnić tę kwestię w pierwszej kolejności, przed oceną dopuszczalności wydania decyzji kasacyjnej. Konkludując, w ocenie Sądu obowiązek ustalenia, czy przedmiotowe zobowiązanie podatkowe uległo przedawnieniu z dniem 31 grudnia 2019 r., spoczywa na Kolegium. Kolegium nie dokonało jednak ustaleń co do tej kwestii wydając decyzję w trybie w trybie art. 233 § 2 O.p. i nakazując organowi pierwszej instancji dokonanie ustaleń w tym zakresie, jak również nakazując uzupełnienie materiału dowodowego. Gdyby natomiast Kolegium dokonało ustaleń w przedmiocie przedawnienia przedmiotowego zobowiązania podatkowego, to mogłoby okazać się konieczne wydanie decyzji na podstawie art. 233 § 1 pkt 2 lit. a in fine, to jest decyzji o uchyleniu decyzji organu pierwszej instancji w całości i umorzeniu postępowania w sprawie. Kolegium dopuściło się zatem naruszenia art. 233 § 2 O.p. poprzez jego zastosowanie. Powyższe naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Kolegium ponownie rozpatrując sprawę dokona ustaleń dotyczących kwestii przedawnienia zobowiązania podatkowego w rozpoznawanej sprawie i wyda stosowne rozstrzygnięcie odpowiednio do dokonanych ustaleń. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.