III SA/Wa 1897/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Lucyna Kaligowska po rozpoznaniu w dniu 9 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi S. H. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie

Skarżący S. H. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych. Wskazał, iż cały jego majątek (dom, oszczędności, wierzytelności z tytułu udziałów w spółce) jest zajęty przez komornika, a działalność spółki, której jest wspólnikiem sparaliżowana. Skarżący opisał okoliczności, w jakich doszło do powstania ciążącego na nim zadłużenia. Podał, iż zarówno on, jak i jego żona utrzymują się z wynagrodzenia za pracę w łącznej wysokości 3.466,66 zł netto. Wśród wydatków wymienił opłaty za energię elektryczną (2.500 zł rocznie), gaz (6.000 zł rocznie), podatek od nieruchomości (290 zł rocznie), opłatę za użytkowanie wieczyste (3.900 zł rocznie), leczenie u okulisty (600 zł rocznie). Skarżący przedstawił zeznania podatkowe, dokumenty obrazujące wydatki. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżący wyjaśnił, że spółka, której jest wspólnikiem prowadzi aktualnie działalność gospodarczą. Ze spółki tej nie otrzymuje wynagrodzenia, a jedynie uczestniczy w jej zyskach i stratach. Podał, iż za 2016 r. spółka wygenerowała stratę w wysokości ponad 83.359 zł. Skarżący oświadczył, że nie posiada rachunku bankowego. Dodał, iż pełnomocnik nie obciążył go wynagrodzeniem. Przesłał dokumenty dotyczące postępowania egzekucyjnego, wyciągi bankowe. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Instytucja prawa pomocy jest odstępstwem od tej reguły, w związku z tym należy ją stosować wyjątkowo. Wprowadzona została bowiem jako realizacja konstytucyjnego prawa do Sądu dla osób, które rzeczywiście nie posiadają żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie prezentowano pogląd, że ochrona prawa do Sądu przysługuje tym wnioskodawcom, którzy wykażą istnienie przesłanek określonych w art. 246 P.p.s.a. poprzez wyczerpujące i rzetelne przedstawienie swojej sytuacji materialnej. Oznacza to, że to wnioskodawca powinien przekonać Sąd o swojej sytuacji rodzinnej, majątkowej i finansowej i ją odpowiednio uwiarygodnić, Sąd zaś ma dokonać jedynie oceny tej sytuacji. Niewątpliwie im bardziej wnioskodawca zobrazuje, udokumentuje tę sytuację, tym większe możliwości wnikliwej oceny ma Sąd. W przeciwnym razie strona musi się liczyć z negatywnymi dla siebie konsekwencjami braku wykazania przesłanek z art. 246 P.p.s.a. Zgodnie bowiem z tym przepisem ciężar dowodu spoczywa na stronie, która wnosi o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 11 stycznia 2017 r., II FZ 918/16). Z powyższego wynika zatem, że warunkiem oceny zasadności przyznania prawa pomocy jest rzetelne i wyczerpujące przedstawienie sytuacji materialnej wnioskodawcy. W ocenie referendarza sądowego Skarżący warunku tego nie spełnił. Lektura przesłanych przez niego dokumentów nie daje bowiem odpowiedzi na podstawowe pytanie, a mianowicie jakie jest źródło finansowania bieżących wydatków. Otóż w formularzu PPF Skarżący wskazał, iż zarówno on, jak i jego żona uzyskują dochód z tytułu "umowy o pracę". Jednocześnie zadeklarował, iż wynosi on łącznie 3.466,66 zł netto. Wezwany do przedłożenia dokumentu potwierdzającego wysokość tego wynagrodzenia oświadczył z kolei, że "wspólnicy nie otrzymują wynagrodzenia", a jedynie uczestniczą w zyskach i stratach spółki jawnej. W efekcie nie wiadomo jakimi de facto środkami Skarżący dysponuje i jakie jest źródło finansowania ciążących nań zobowiązań. Tym bardziej, że na liście tych zobowiązań figurują takie pozycje jak 1) spłata dwóch pożyczek, których raty miesięczne wynoszą łącznie ok. 1.700 zł, 2) opłata za gaz, z tytułu której w okresie od stycznia do maja 2017 r. Skarżący uiścił łączną kwotę nieco ponad 5.430 zł, 3) opłata za wieczyste użytkowanie gruntu za 2017 r. w wysokości nieco ponad 3.924 zł, 4) podatek od nieruchomości na 2017 r. w wysokości 291 zł. Skoro zatem Skarżący – jak sam podkreślił – nie otrzymuje wynagrodzenia, a spółka jawna, w której ma udziały wygenerowała w 2016 r. stratę, nie uzyskując przy tym – co wynika z przedłożonych zeznań podatkowych – żadnego przychodu, to nie wiadomo jakie jest źródło pokrycia wspomnianych wyżej wydatków. Zwłaszcza, że ich lista nie obejmuje kosztów wyżywienia, opłat za wodę czy innych wydatków związanych choćby z bieżącymi naprawami domu. W tej sytuacji nie sposób – opierając się na samych tylko oświadczeniach Skarżącego i złożonej dokumentacji - stwierdzić, że istotnie koszt zainicjowanego przezeń postępowania jest obciążeniem przekraczającym jego możliwości finansowe. Aby bowiem ocenić, czy dla Skarżącego koszt sądowy w określonej wysokości (w tym przypadku wpis od skargi w kwocie 4.214 zł), to dużo czy mało i czy jest on w stanie go uiścić potrzebna jest pełna wiedza o jego kondycji finansowej. Możliwość przyznania prawa pomocy dotyczy bowiem tych osób, które wykażą, że nie są w stanie w żaden sposób zgromadzić niezbędnych na ten cel środków. Tego zaś Skarżący nie wykazał. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.