III SA/Wa 1886/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Anna Zaorska po rozpoznaniu w dniu 16 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku C. Sp. z o.o. w likwidacji poprzednio D. Sp. z o.o. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi C. Sp. z o.o. w likwidacji poprzednio D. Sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe od kwietnia do sierpnia 2015 r. postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy -

Skarżąca – C. Sp. z o.o. w likwidacji poprzednio D. Sp. z o.o., wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych (wpisu od skargi). W uzasadnieniu wniosku wskazała, że powstała w wyniku przekształcenia D. Sp. z o.o. i jest jej następcą prawnym na zasadach sukcesji uniwersalnej. Połączenie spółek zostało zaplanowane na etapie postępowania podatkowego, w ramach którego. urząd skarbowy zatrzymał kaucję gwarancyjną w wysokości 1.000.000 zł należąca do majątku spółki. Ponadto. zajęto jej rachunek bankowy, co uniemożliwiło dalsze prowadzenie działalności w zakresie obrotu paliwami ciekłymi. Pomimo tego, inwestorzy dokończyli proces łączenia się spółek, albowiem w ich ocenie, kaucja gwarancyjna w wysokości 1.000.000 zł została zatrzymana niezasadnie. Z uwagi na fakt, iż spółka nie mogła liczyć na odblokowanie kaucji gwarancyjnej, a przejęty od przekształcanej spółki rachunek bankowy dalej pozostaje zajęty, wspólnicy postanowili postawić spółkę w stan likwidacji. W związku z powyższym, 2017 rok, jest pierwszym rokiem funkcjonowania sSpółki, a co za tym idzie nie składała ona jeszcze żadnych sprawozdań finansowych. Jedynym dokumentem jakim dysponuje jest bilans otwarcia likwidacji. Brak możliwości prowadzenia działalności z zakresu obrotu paliwami powoduje, że spółka od momentu wpisania jej do KRS nie generuje przychodów, nie jest zarejestrowana jako płatnik VAT i nie składa miesięcznych deklaracji w celu jego rozliczenia. Ponadto, umowa spółki nie przewiduje dopłat od wspólników, a bez wyraźnych regulacji w tym zakresie dopłaty są niemożliwe. Z uwagi na aktualną sytuacje finansową spółki, nie posiada ona również zdolności kredytowej. Wspólnicy rozważali udzielenie spółce pożyczki, niemniej z uwagi na fakt, iż w momencie nabycia udziałów od poprzednich wspólników wydali całość przewidzianych na tę inwestycję środków, nie posiadają możliwości udzielenia takiej pożyczki. Wskazano również, że zarząd spółki podjął starania, aby zatrudnić profesjonalnego pełnomocnika. Było to możliwe wyłącznie dzięki odroczonej płatności części honorarium oraz bardzo niekorzystnej z punktu widzenia spółki wysokości honorarium zakładającego procent dla pełnomocnika od odzyskanej kaucji gwarancyjnej. Z oświadczeń skarżącej wynika, że wysokość jej kapitału zakładowego wynosi [...] zł, wartość środków trwałych to 3.956,41, strata bilansowa za ostatni rok obrotowy wyniosła – 8.479 zł. Spółka nie posiada wolnych środków w kasie. Z uwagi na nieprowadzenie bieżącej działalności gospodarczej nie ma stałych dochodów ani stałych wydatków, poza kosztami wirtualnego biura, które były opłacone z gry jeszcze przed połączeniem spółek. Do wniosku spółka dołączyła bilans otwarcia likwidacji sporządzony na dzień 9 maja 2017 r., wyciągi z rachunków bankowych oraz umowę spółki. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: W pierwszej kolejności zauważyć należy, że rozpoznawany wniosek jest drugim z kolei wnioskiem skarżącej o przyznanie prawa pomocy. Poprzedni dotyczył zwolnienia od kosztów sądowych w całości. Postanowieniem z 14 lipca 2017 r. referendarz sądowy odmówił spółce przyznania prawa pomocy, a po rozpoznaniu sprzeciwu od tego postanowienia, Sąd utrzymał je w mocy. W ocenie referendarza sądowego aktualnie rozpoznawany wniosek, w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych (wpisu od skargi), również nie zasługuje na uwzględnienie. Powyższej oceny nie zmienia, nowa okoliczność w sprawie, a mianowicie, postawienie spółki w stan likwidacji. Zauważyć bowiem należy, że skarżąca mimo wszczętej procedery likwidacyjnej, nadal pozostaje w obrocie prawnym. Z kolei spółka prawa handlowego, przedsiębiorca pozostający w obrocie prawnym, nawet jeśli nie prowadzi statutowej działalności obowiązany jest partycypować w kosztach wszczętego postępowania. W orzecznictwie przyjmuje się również, że ani zerowy (bądź ujemny) na dzień złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy stan rachunków bankowych czy kasy, ani sam fakt obciążenia komorniczego tych rachunków nie są wystarczające dla uznania, że strona spełnia przesłanki do przyznania jej prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 9 kwietnia 2009 r. I FZ 66/09). Ponadto, trzeba mieć na uwadze, że w rozpoznawanej sprawie wpis sądowy od skargi wynosi 17.651 zł. Odnosząc tę kwotę to przychodów uzyskiwanych przez spółkę w latach przednich (w 2015 r. ponad 43 mln zł, w 2016 r. ponad 21 mln zł – zob. zeznania podatkowe CIT-8), uznać należy, że kwota należnego wpisu, w odniesieniu do tych wartości, jest w istocie kwotą symboliczną. Na powyższą ocenę nie może mieć wpływy kwestia przejęcia spółki, bowiem następstwo prawne nastąpiło na zasadzie sukcesji uniwersalnej. Co równie istotne, tak wysokie przychody spółki miały niewątpliwie znaczący wpływ na sytuację finansową udziałowców. W tym miejscu warto natomiast zauważyć, że jedynym wspólnikiem spółki D. Sp. z o.o. i jednocześnie prezesem jej zarządu był pan O.B., który w nowoutworzonej spółce – C. Sp. z o.o. jest również jedynym udziałowcem i likwidatorem (zob. KRS). W ocenie referendarza sądowego, w sprawie nie wykazano, aby jedyny udziałowiec spółki nie mógł ponieść kosztu wpisu sądowego. Nieprzekonująca jest argumentacja zawarta we wniosku, o wyzbyciu się wszystkich środków przez wspólników w związku z nabyciem udziałów od poprzednich wspólników, skoro w sprawie mamy do czynienia z tożsamością osoby udziałowca zarówno w spółkach łączonych jaki w nowoutworzonej spółce. Ponadto. podnoszona we wniosku okoliczność, że umowa spółki nie przewiduje dopłat nie oznacza, że umowy tej nie można zmienić. W tej sytuacji nie ma powodu, aby przerzucać koszty prowadzonego przez spółkę postępowania sądowoadministracyjnego na podatników. Przyjęcie odmiennego stanowiska prowadziłoby – zdaniem referendarza sądowego – do akceptacji stanu sprzecznego z ideą prawa pomocy. Oznaczałoby bowiem, iż w razie wystąpienia trudności finansowych wspólnicy spółki w każdym wypadku i bez względu na okoliczności oraz posiadany przez nich majątek mogą odmówić jej dokapitalizowania, a sąd rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien niejako automatycznie przyznać je w żądanym przez stronę zakresie i w istocie przerzucić ciężar ponoszenia kosztów postępowania na Skarb Państwa. Ponadto, jak wynika z akt sprawy, przedmiotem sporu toczącego się przed organami podatkowymi w zakresie "rzetelności deklarowanych podstaw opodatkowania" jest m.in. wystawianie i odliczenie podatku naliczonego na podstawie nierzetelnych faktur VAT. W orzecznictwie kładzie się nacisk na to, że każdy podmiot prowadzący działalność gospodarczą powinien przewidzieć konieczność ponoszenia kosztów spraw sądowych związanych z prowadzoną działalnością i mieć wygospodarowane na ten cel środki finansowe (postanowienia NSA z 28 marca 2014 r., I OZ 232/14, z 17 grudnia 2014 r., I FZ 459/14). Uwaga ta ma wymiar "kwalifikowany", jeżeli spółka prowadzi "ryzykowną" działalność gospodarczą, a z całą pewnością wymóg "ostrożności" obowiązuje od daty wszczęcia postępowań podatkowych. Jeśli spółka nie przewiduje konieczności sporów sądowych, to skutki takiego działania obciążają przedsiębiorcę (postanowienie NSA z 18 stycznia 2008 r. I OZ 809/07). Tym samym, w ocenie referendarza sądowego, w niniejszej sprawie nie została spełniona przesłanka z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej – "P.p.s.a."), tj. skarżąca nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z tych wszystkich względów nie może mieć decydującego znaczenia argumentacja skarżącej skupiająca się wokół takich okoliczności, jak nieprowadzenie działalności gospodarczej, czy toczące się postępowanie likwidacyjne. Przyjęcie takiej argumentacji i poprzestanie na niej prowadziłoby bowiem do wniosku, że w zasadzie każdy podmiot, który wszczął postępowanie likwidacyjne powinien być zwolniony z ponoszenia kosztów sądowych. Prowadziłoby to z kolei do akceptacji stanu sprzecznego z ideą prawa pomocy. Wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.