III SA/Wa 1875/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Trelka, Sędziowie sędzia del. SO Agnieszka Baran (sprawozdawca), sędzia WSA Waldemar Śledzik, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 kwietnia 2021 r. sprawy ze skargi E. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości łącznego zobowiązania pieniężnego na 2020 r. uchyla zaskarżoną decyzję.

Decyzją z [...] stycznia 2020 r. Prezydent Miasta O. (dalej: "prezydent", "organ I instancji") ustalił E. J. M. (dalej: "podatniczka", "skarżąca") zam. ul. C. [...] O. zobowiązanie podatkowe na rok 2020 pobierane w formie łącznego zobowiązania pieniężnego w kwocie 139 zł. W podatku rolnym jako podstawę opodatkowania przyjęto 0,6022 ha przeliczeniowych, zaś w podatku od nieruchomości opodatkowaniu podlega budynek mieszkalny o powierzchni 96,00 m2 powierzchni użytkowej według stawki podatkowej 0,53 zł za m2. W odwołaniu od decyzji organu I instancji podatniczka nie zgodziła się z powierzchnią gospodarstwa przyjętą do opodatkowania, a co za tym idzie także z kwotą ustalonego podatku. Wskazała, że organ ciągle podaje niezgodnie z prawem i prawdą powierzchnię gruntów tzn. zaniża powierzchnię gospodarstwa rolnego. Podniosła, że od 1970 r. Miasto O. kradnie jej ziemię, nęka bezprawnymi decyzjami. W uzasadnieniu odwołania poruszono szereg kwestii związanych z prowadzonymi postępowaniami sądowymi tj. w sądach powszechnych i sądach administracyjnych, które jak twierdzi podatniczka dotyczą zwrotu skradzionej przez Urząd Miasta ziemi. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. (dalej: "SKO", "organ odwoławczy") po rozpatrzeniu odwołania utrzymało decyzję organu I instancji. SKO wskazało, że z załączonego do akt sprawy wypisu z rejestru gruntów, sporządzonego według stanu na 24 marca 2020 r. prowadzonego przez Urząd Miasta O. wynika, że E. J. M. , M. S. oraz U. G. Z. , są współwłaścicielkami nieruchomości położonych na terenie Miasta O. o nr jednostki rejestrowej: [...] o powierzchni 0,7361 ha, [...] o pow. 0,3261 ha. Zgodnie z ww. danymi –n stwierdził organ odwoławczy - podatniczka jest zatem współwłaścicielką gospodarstwa rolnego o łącznej pow. 1,0622 ha fizycznych (0,6839 ha przel. do opodatkowania 0,6022 ha przel.) oraz budynku mieszkalnego o powierzchni 96,00 m2. Użytki rolne stanowią: 1) Działka gruntu o nr [...] o łącznej pow. 0,1660 ha sklasyfikowana jako: - pastwiska trwale Ps IV- 0,0458 ha, - pastwiska trwałe Ps V- 0,1102 ha, - grunty rolne zabudowane B-Ps 0,0100 ha; 2) Działka gruntu o nr [...] o łącznej pow. 0,5701 ha sklasyfikowana jako: - grunty orne R IVa - 0,4459 ha, - grunty rolne zabudowane B-RIVa - 0,1242 ha; 3) Działka gruntu o nr [...] o łącznej pow. 0,0231 ha sklasyfikowana jako: - grunty rolne RV-0,0231 ha; 4) działka gruntu o nr [...] o łącznej pow. 0,3030 ha sklasyfikowana jako: - grunty orne R V- 0,0356 ha, - grunty orne R VI- 0,2674 ha. SKO zaznaczyło, że podatniczka w odwołaniu twierdzi, że organ podatkowy dokonał wymiaru przedmiotowego podatku od gruntów o zaniżonej powierzchni. Zarzut ten jest zdaniem organu odwoławczego niezasadny. Powołując się na treść art. 21 prawa geodezyjnego i kartograficznego, organ odwoławczy wskazał, że organ podatkowy w zakresie informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków jest nimi związany. W ewidencji gruntów i budynków zawarte są wszelkie dane niezbędne do sprecyzowania podstawy opodatkowania, a przede wszystkim rodzaj gruntu i jego powierzchnia. Dane te mają charakter dokumentu urzędowego. SKO zaznaczyło, że aktualna na ten czas ewidencja gruntów i budynków stanowiła więc podstawę ustalenia stanu faktycznego w postępowaniu podatkowym, w którym została wydana decyzja podatkowa, będąca przedmiotem odwołania w niniejszym postępowaniu. Zdaniem SKO w przedmiotowej sprawie zastosowanie miał art. 165 § 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r., poz. 900 ze zm., dalej: "ordynacja podatkowa"), który stanowi, że przepisów § 2 i § 4 (dotyczących obowiązku wszczęcia postępowania) nie stosuje się do postępowania w sprawie ustalenia zobowiązań podatkowych, które zgodnie z odrębnymi przepisami ustalane są corocznie, jeżeli stan faktyczny, na podstawie którego ustalono wysokość zobowiązania podatkowego za poprzedni okres, nie uległ zmianie . W aktach sprawy znajduje się wypis z rejestru gruntów oraz decyzja [...] z dnia [...] stycznia 2019 r. w sprawie wymiaru łącznego zobowiązania podatkowego za 2019 rok, potwierdzająca istnienie powyższych okoliczności. Informacyjnie SKO wskazało, że zmiana danych zamieszczonych w ewidencji gruntów i budynków, następuje w ramach odrębnego postępowania. W związku z tym jeżeli podatniczka uważa, że dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków są sprzeczne ze stanem faktycznym powinna zmierzać do odpowiedniej zgodnej z ich oczekiwaniami zmiany danych w tej ewidencji. Nie można bowiem osiągnąć tego celu w postępowaniu podatkowym, które zmierza do ustalenia we właściwej wysokości zobowiązania podatkowego, w wydanej w określonym stanie prawnym i faktycznym decyzji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Skarżąca podtrzymała zarzuty powołane w odwołaniu od decyzji prezydenta z [...] stycznia 2020 r. Skarżąca powołała się na inne postępowania sądowoadministracyjne rozpatrywane przez tut. Sąd. Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organów podatkowych i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Dodatkowo wniosła o udział prokuratora w niniejszej sprawie i zawieszenie postępowania do czasu rozstrzygnięcia sprawy o sygn. akt III SA/Wa 1310/20. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie sądu podlega zgodność aktów, w tym kończących postępowanie lub podlegających zaskarżeniu zażaleniem postanowień wydanych w postępowaniu administracyjnym lub egzekucyjnym, z prawem procesowym i materialnym, obowiązującym w dacie wydania postanowienia. Zgodnie natomiast z treścią art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej jako "ppsa"), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (...). Sąd nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że sąd ma prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Należy również wyjaśnić, że niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 roku o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczeniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych. Zgodnie z treścią art. 15zzs4 ust. 2 tej ustawy, w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu, chyba że przeprowadzenie rozprawy bez użycia powyższych urządzeń nie wywoła nadmiernego zagrożenia dla zdrowia osób w niej uczestniczących. Natomiast w myśl ust. 3 ww. art. 15zzs4 przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Zarządzenie w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ww. ustawy, zostało wydane w niniejszej sprawie 9 marca 2021 roku (zarządzenie k. 15 akt postępowania sądowego). Dokonując oceny zaskarżonej decyzji organu odwoławczego we wskazanych wyżej granicach, sąd doszedł do przekonania, że narusza ona prawo w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Zaznaczyć jednocześnie należy, że nie wszystkie zarzuty podniesione w skardze zasługują na uwzględnienie. Niektóre z twierdzeń skargi pozostają w ogóle poza przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie. Skarżąca sformułowała w skardze zarzut, że jej siostry – U. Z. i M. S. – nie brały udziału w postępowaniu i nie została im doręczona decyzja. Odnosząc się do tego zarzutu należy w pierwszej kolejności wskazać, że w niniejszej sprawie pozostaje poza sporem, że skarżąca jest jedną z trzech współwłaścicielek nieruchomości. Wbrew jej stanowisku, pozostali współwłaściciele nie musieli brać udziału w niniejszym postępowaniu. Zgodnie bowiem z treścią art. 6c ust. 1 ustawy i podatku rolnym, osobom fizycznym, na których ciąży obowiązek podatkowy w zakresie podatku rolnego oraz jednocześnie w zakresie podatku od nieruchomości lub podatku leśnego dotyczący przedmiotów opodatkowania położonych na terenie tej samej gminy, wysokość należnego zobowiązania podatkowego pobieranego w formie łącznego zobowiązania pieniężnego ustala organ podatkowy w jednej decyzji (nakazie płatniczym). W niniejszej sprawie wystąpiły przesłanki wskazane w tym przepisie. Decyzja dotyczy bowiem zarówno podatku od nieruchomości (w zakresie budynku), jak i podatku rolnego, a przedmioty opodatkowania położone są na terenie tej samej gminy. Stosownie do treści art. 6c ust. 2 ustawy o podatku rolnym, łączne zobowiązanie pieniężne należne od przedmiotów opodatkowania stanowiących współwłasność lub znajdujących się w posiadaniu dwóch lub więcej osób fizycznych ustala się w odrębnej decyzji (nakazie płatniczym), który wystawia się na któregokolwiek ze współwłaścicieli (posiadaczy). Jeżeli gospodarstwo rolne prowadzi w całości jedna z tych osób, nakaz płatniczy wystawia się na tę osobę. W świetle powołanych przepisów, prawidłowe były wydane decyzji wyłącznie na skarżącą – jako jednego ze współwłaścicieli nieruchomości. Sąd jako własny przyjmuje pogląd wyrażony w prawomocnym wyroku z 7 lutego 2018 roku w sprawie sygn. akt III SA/Wa 1087/17, zgodnie z którym przyjęcie w art. 6c ust. 2 ustawy o podatku rolnym zasady, zgodnie z którą solidarna odpowiedzialność współwłaścicieli nieruchomości opodatkowanych podatkiem rolnym i równocześnie podatkiem od nieruchomości lub leśnym rodzi konieczność wydania jednej decyzji (nakazu płatniczego) na któregokolwiek ze współwłaścicieli, rodzi konieczność wydania jednego, nakazu płatniczego i wskazania w nim obowiązku podatkowego odnoszącego się do wszystkich przedmiotów opodatkowania, wskazania pozostałych współwłaścicieli z którymi adresat decyzji ponosi odpowiedzialność solidarną, a także informacji o solidarnym charakterze odpowiedzialności. Takie wymogi spełnia wydana w niniejszej sprawie decyzja organu pierwszej instancji. Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi, należy wskazać, że sąd w pełni zgadza się z organem odwoławczym, że podstawą wymiaru podatku są dane ujawnione w ewidencji gruntów i budynków. Wynika to jednoznacznie z treści art. 21 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. W myśl tego przepisu, podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. W niniejszej sprawie, wbrew stanowisku skargi, wysokość podatku ustalona została na podstawie danych ujawnionych w ewidencji gruntów. W aktach sprawy znajduje się wypis z rejestru gruntów dotyczący działek oznaczonych numerami [...] i [...]. Łączna powierzchnia tych działek wynosi 1,0622 ha i taka powierzchnia została przyjęta do opodatkowania podatkiem rolnym, co jednoznacznie wynika z treści decyzji organu pierwszej instancji. Z treści obowiązujących przepisów ustawy o podatku rolnym wynika, że opodatkowaniu tym podatkiem nie podlega cała powierzchnia nieruchomości. Zgodnie z treścią art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku rolnym, podstawę opodatkowania podatkiem rolnym stanowi dla gruntów gospodarstw rolnych - liczba hektarów przeliczeniowych ustalana na podstawie powierzchni, rodzajów i klas użytków rolnych wynikających z ewidencji gruntów i budynków oraz zaliczenia do okręgu podatkowego. Według art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku rolnym, podatek rolny za rok podatkowy wynosi od 1 ha przeliczeniowego gruntów, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1 - równowartość pieniężną 2,5 q żyta. Przy czym w myśl. Art. 6 ust. 2 ustawy o podatku rolnym, średnią cenę skupu, o której mowa w ust. 1, ustala się na podstawie komunikatu Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, ogłaszanego w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski" w terminie 20 dni po upływie trzeciego kwartału. Natomiast w myśl art. 6 ust. 3 ustawy o podatku rolnym, rady gmin są uprawnione do obniżenia cen skupu określonych w ust. 2, przyjmowanych jako podstawa obliczania podatku rolnego na obszarze gminy. Należy również zwrócić uwagę na treść art. 12 ust. 1 pkt 1) ustawy o podatku rolnym, zgodnie z którym zwalnia się od podatku rolnego użytki rolne klasy V, VI i VIz oraz grunty zadrzewione i zakrzewione ustanowione na użytkach rolnych. Ze znajdującego się w aktach sprawy wypisu z rejestru gruntów wynika, że część powierzchni nieruchomości, której skarżąca jest współwłaścicielką podlega zwolnieniu z opodatkowania na podsdtawie ww. przepisy. Na działce oznaczonej nr ew. [...] jest to grunt o powierzchni 0,0100 ha i 0,1102 ha (klasa V), oraz całe powierzchnie działek oznaczonych nr [...] (0,0231 ha, klasa V) i nr 50590 (0,3030 ha, klasa V i VI). Oznacza to, że zwolnione od podatku rolnego jest 0,4463 ha nieruchomości skarżącej. Zatem prawidłowo do opodatkowania została przyjęta powierzchnia 0,6159 ha. W świetle powyższego, nie ma podstaw do zakwestionowania podstawy opodatkowania podatkiem rolnym. Organ odwoławczy (podobnie jak organ I instancji) przyjął do opodatkowania podatkiem od nieruchomości budynek mieszkalny o powierzchni 96 m2. W uzasadnieniu decyzji SKO zostało wskazane, że powierzchnia ta (podobnie jak powierzchnia gospodarstwa rolnego) została ustalona na podstawie danych ustalonych na podstawie "(...) załączonego do akt sprawy Wypisu z rejestru gruntów, sporządzonego według stanu na 24 marca 24.03.2020 r. prowadzonego przez Urząd Miasta O. ". Tak jak wskazał organ odwoławczy, do akt niniejszej sprawy zostały załączone ww. wypisy z rejestru gruntów. Jednakże, z treści ich wynika jedynie jak jest powierzchnia budynku. Z omawianego dokumentu (wypisu z rejestru gruntów odnoszącego się do działek ewidencyjnych nr [...] i nr [...]) wynika, że działka ewidencyjna nr [...] jest zabudowana. Z dokumentu tego nie wynika jednak, że jest to budynek mieszkalny. Wypis z rejestru gruntów nie wskazuje żadnych innych danych odnoszących się do tego budynku, w szczególności – co do jego powierzchni. Zatem powierzchnia ta – wbrew stanowisku organu odwoławczego – nie mogła zostać ustalona na podstawie wypisu z rejestru gruntów. W aktach sprawy nie ma natomiast wypisu z rejestru budynków dotyczącego budynku, którego współwłaścicielką jest skarżąca. Z akt sprawy wynika, że pismem z 24 marca 2020 roku Wydział Finansów, Budżetu, Podatków i Opłat urzędu Miasta w O. z wrócił się do Wydziału Geodezji i Kartografii tego urzędu z prośbą o sporządzenie (poza wypisem z rejestru gruntów dla działek [...] i [...]) wypisu z kartoteki budynków. Z akt sprawy nie wynika, aby dokument taki został załączony do akt niniejszej sprawy. Pomimo jego braku i pomimo braku jakiegokolwiek innego dowodu dotyczącego charaktery i powierzchni zabudowy na działce [...] organ pierwszej instancji wydał decyzję. Nieprawidłowości tej nie dostrzegł organ odwoławczy. Mając na uwadze treść powołanego wyżej przepisu art. 21 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, należy raz jeszcze wskazać, że w aktach sprawy nie ma dowodu, który potwierdzałby prawidłowość przyjętej do opodatkowania powierzchni i charakteru budynku. Przeprowadzenie dowodu na tę okoliczność, w sprawie niniejszej, było konieczne. Należy bowiem pamiętać, że skarżąca kwestionuje wydaną wobec niej decyzję w całości, a z treści skargi, jak i odwołania, nie można wywieść, że – w jej ocenie – powierzchnia budynku przyjęta do opodatkowania jest prawidłowa. W świetle treści art. 187 § i 191 ordynacji podatkowej, na organach podatkowych (w tym organie odwoławczym) ciążył obowiązek zebrania pełnego, koniecznego dla rozstrzygnięcia sprawy materiału dowodowego. W konsekwencji powyższego, decyzja organu odwoławczego, jako wydana z naruszeniem przepisów postępowania, została uchylona na podstawie art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) ppsa. W ocenie sądu wskazane naruszenie maiło istotny wpływ na wynik sprawy. Ustalenie rodzaju i powierzchni budynku jest warunkiem prawidłowego opodatkowania podatkiem od nieruchomości. W toku dalszego postępowania w sprawie organ odwoławczy uwzględni ocenę prawną wyrażoną w niniejszym uzasadnieniu, włączając w poczet materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wypis z rejestru budynków, z którego wynikać będą jego dane potrzebne dla prawidłowego ustalenia wysokości podatku od nieruchomości. Mając na uwadze powyższe, sąd orzekł jak w sentencji wyroku. Wobec tego, że skarżąca została zwolniona od kosztów sądowych, wyrok nie zawiera rozstrzygnięcia w tym przedmiocie. Orzeczenia powołane w niniejszym uzasadnieniu są opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (CBOSA) pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl.