III SA/Wa 181/16

Starszy Referendarz Sądowy Marcin Piłaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 26/5/2017 r po rozpoznaniu wniosku A. C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] /12/2015 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2011 r. p o s t a n a w i a odmówić stronie skarżącej przyznania prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie

1) Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) – zwanej dalej u.p.p.s.a, stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym albo częściowym (art. 245 § 3 u.p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu i następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, (art. 245 § 2, art. 246 § 1 pkt 1 u.p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, o który wnioskuje strona – tj. zwolnienia od kosztów sądowych - następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Zasadą przyjętą przez ustawodawcę w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest odpłatność za wnoszone do sądów środki prawne. Okoliczności uzasadniające potrzebę przyznania stronie prawa pomocy powinna wykazać – strona. 2) Skarżąca A.C., dalej jako strona, wnioskiem zawartym w formularzu PPF (data 27/3/2017 r) zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych. Powołał się na złą sytuację materialną, brak dochodów. Wskazała, że nie ma dochodów, jedyne dochody to alimenty córki w wysokości 1000 zł. Spłaca kredyt we frankach w wysokości 1000 zł. Resztę wydatków pokrywają rodzice Wezwania referendarza sądowego o przedstawienie bliższych informacji o szczegółach gospodarki finansowej (wyciągi z rachunków bankowych, deklaracje podatkowe, kalkulacje kosztów życia i in.), doręczonego pełnomocnikowi Skarżącej 21/4/2017 r., nie wykonała. 3) Referendarz sądowy, zobowiązany w swoich decyzjach do uwzględniania reguł racjonalnego myślenia i doświadczenia życiowego, uznał, że Skarżąca uchyliła się od przekazania bliższych informacji o swojej kondycji majątkowej, o szczegółach sposobu zaspokajania potrzeb życiowych. Właściwie nie przedstawiła żadnych informacji: ani o wynagrodzeniu pełnomocnika (którego posiada), ani o środkach na rachunku bankowym, ani nawet o opodatkowanym w zeszłym roku przychodzie. Wobec takiej taktyki procesowej obranej przez Skarżącą, referendarz sądowy jest bezradny i nie dysponuje nawet minimum "uznania", które posiadałby, gdyby Skarżąca wykonała wezwanie. Stąd referendarz sądowy nie ma wyboru: nie chcąc narazić się na zarzut marnotrawienia środków publicznych musiał przyznać, że nic nie jest wiadome o sytuacji, którą przyszło mu oceniać (scio me nihil scire). I dlatego jest zobowiązany przytoczyć wypowiadane w podobnych sprawach poglądy Naczelnego Sądu Administracyjnego, ponieważ urzędnik sądowy powinien uwzględniać w swoich rozstrzygnięciach ukształtowany dorobek prawny (Curia via et veritas et vita): "(...) gdy oświadczenie zawarte we wniosku okaże się być niewystarczające, do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, to zgodnie z art. 255 p.p.s.a strona obowiązana jest złożyć na wezwanie Sądu, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Konstrukcja tego przepisu zakłada więc obowiązek współpracy wnioskodawcy z Sądem. (...) Niedostarczenie żądanych przez Sąd danych, przedstawienie ich w sposób niekompletny, bądź mało czytelny powoduje, że oświadczenie wnioskodawcy pozostaje niepełne, niewystarczające do wydania pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia. W takiej sytuacji Sąd uprawniony jest do sformułowania oceny, że wniosek o przyznanie prawa pomocy jest nieuzasadniony". Skoro ze złożonych przez Skarżącą deklaracji wynika, że zaspokaja ona (swoje) potrzeby, a pomimo wezwania, niemożliwe jest precyzyjne oznaczenie sposobu zaspokajania tych potrzeb i ewentualne posiadanie zasobów, to uzasadniony jest pogląd o braku wystarczających informacji do oceny sytuacji Strony – ze skutkiem wyrażonym w sentencji. 4) Dlatego, na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 1, § 3, art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a., należy zadecydować jak w sentencji.