Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

III SA/Wa 1756/20

Wyrok WSA w Warszawie z 10 marca 2021 r., III SA/Wa 1756/20 – egzekucja świadczeń pieniężnych

Wynik

Uchylono zaskarżone postanowienie

Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia
10 marca 2021
Prawomocne
tak

Treść rozstrzygnięcia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Marta Waksmundzka-Karasińska, Sędziowie sędzia WSA Beata Sobocha,, sędzia WSA Piotr Przybysz (sprawozdawca), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 marca 2021 r. sprawy ze skargi W. W. sp. z o.o. w likwidacji na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. na rzecz W. W. sp. z o.o. w likwidacji kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Z akt sprawy wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego W. prowadził postępowanie egzekucyjne wobec majątku W.W. Sp. z o.o. w likwidacji (dalej: "Spółka") na podstawie własnych tytułów wykonawczych. W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego Naczelnik Urzędu Skarbowego W. dokonał skutecznych zajęć rachunków bankowych Spółki w K. S.A. Na wniosek Naczelnika Urzędu Skarbowego W. w dniu 25 sierpnia 2011 r. Sąd Rejonowy w S. P. [...] Wydział Ksiąg Wieczystych dokonał wpisu hipoteki przymusowej na nieruchomościach należących do W.W. Sp. z o.o. w likwidacji w księgach wieczystych. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. przy piśmie z dnia 9 października 2015 r. przekazał Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w S. P. akta egzekucyjne dotyczące W.W. Sp. z o.o. w likwidacji celem prowadzenia egzekucji z nieruchomości stanowiących własność Spółki. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. wyjaśnił, że jedynym ustalonym majątkiem Spółki są nieruchomości, dla których Sąd Rejonowy w S. P. prowadzi księgi wieczyste o nr [...] i [...] i dodał, że należności obejmujące tytuły wykonawcze o nr [...] i [...] mogą być egzekwowane jedynie z przedmiotu hipoteki na podstawie wpisu hipoteki przymusowej. Organ wyjaśnił, że wszczęcie przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. P. egzekucji z nieruchomości było wstrzymywane do czasu ustanowienia likwidatora Spółki. Według wpisu w KRS nr 26 z dnia 12 września 2019 r. na likwidatora W.W. Sp. z o.o. w likwidacji wyznaczona została M. R. B. (dalej "Likwidator"). Zgodnie z art. 110c ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2020 r., poz. 1427 ze zm., dalej "u.p.e.a.") Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. P. : zawiadomieniem z dnia 18 lutego 2020 r. zajął nieruchomość położoną w S. , którą jest nieruchomość gruntowa, dla której Sąd Rejonowy w S. P. prowadzi księgę wieczystą nr [...], zawiadomieniem z dnia 18 lutego 2020 r. zajął nieruchomość położoną w S. , którą jest grunt oddany w użytkowanie wieczyste i budek stanowiący odrębną nieruchomość, dla której Sąd Rejonowy w S. P. prowadzi księgę wieczystą nr [...], poprzez wezwanie Spółki do zapłaty w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania wskazanych w nim należności pieniężnych wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia ich w terminie i kosztami egzekucyjnymi pod rygorem przystąpienia do opisu i oszacowania wartości przedmiotowych nieruchomości. Przedmiotowe zajęcia zostały odebrane przez Likwidatora w dniu 19 lutego 2020 r. W dniu 6 marca 2020 r. wpłynęły do Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. P. , wniesione przez Likwidatora skargi na czynności egzekucyjne polegające na dokonaniu zajęć nieruchomości. W tym dniu wpłynął również do Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. P. wniosek Likwidatora o umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. z uwagi na przedawnienie należności, w którym podniesiona została kwestia niekonstytucyjności art. 70 § 8 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 900 ze zm., dalej "O.p."). Postanowieniami z dnia [...] maja 2020 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. P. uznał skargi za zasadne, ponieważ dwa zawiadomienia zostały wysłane do Spółki bez załączenia do nich odpisów tytułów wykonawczych. Wobec powyższego Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. P. uchylił dokonane zajęcia nieruchomości. W dniu [...] maja 2020 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. P. wydał również postanowienie w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o nr [...], [...], [...], [...], [...] i [...]. W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. P. stwierdził, że zastosowanie przepisu art. 70 § 8 O.p., który nie został dotychczas wyeliminowany z porządku prawnego w żaden sposób, tj. ani poprzez stwierdzenie jego niezgodności z Konstytucją, ani na skutek nowelizacji tej ustawy, jest zasadne i zgodne z zasadą praworządności. Likwidator złożył zażalenie na powyższe postanowienie. Zarzucił mu naruszenie: - art. 59 § 1 pkt 2 i art. 59 § 3 u.p.e.a. przez ich niezastosowanie pomimo wygaśnięcia obowiązku z powodu przedawnienia; - art. 70 § 1 O.p. przez jego niezastosowanie; - art. 70 § 8 O.p. przez jego nieprawidłowe zastosowanie; - art. 59 § 1 pkt 9 O.p. przez jego niezastosowanie i w konsekwencji brak umorzenia postępowania egzekucyjnego. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. postanowieniem z dnia [...] lipca 2020 r. utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego. Organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wyjaśnił, że w jego ocenie w niniejszej sprawie zarzut przedawnienia należy rozpatrywać tylko w oparciu o art. 70 O.p., a nie, jak zostało to wskazane przez Likwidatora, również na podstawie art. 59 § 1 pkt 9 O.p. Organ wyjaśnił, że wobec W.W. Sp. z o.o. w likwidacji wystawione zostały tytuły obejmujące zaległości w podatku od towarów i usług za czerwiec, lipiec, wrzesień i październik 2006 r., grudzień 2007 r. oraz czerwiec 2008 r. Dochodzone na podstawie tych tytułów wykonawczych należności podatkowe przedawniły się kolejno w dniach 15 grudnia 2012 r., 3 czerwca 2016 r. i 25 listopada 2016 r., bowiem po dokonaniu skutecznych zajęć rachunków bankowych w K. S.A., nie zastosowano żadnego efektywnego środka egzekucyjnego, który skutkowałby kolejnym przerwaniem biegu terminu przedawnienia. Dyrektor podkreślił, że z uwagi na to, że przed zakończeniem biegu terminu przedawnienia należności zostały zabezpieczone wpisem do hipoteki w księgach wieczystych o nr [...] i [...], prowadzonych przez Sąd Rejonowy w S. P. , zgodnie z art. 70 § 8 O.p. i w związku z tym mogą być egzekwowane jedynie z przedmiotu tej hipoteki, to nie wystąpiła przesłanka umorzenia postępowania egzekucyjnego, o której mowa w art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. W myśl art. 70 § 8 O.p. nie ulegają przedawnieniu zobowiązania podatkowe zabezpieczone hipoteką lub zastawem skarbowym, jednakże po upływie terminu przedawnienia zobowiązania te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki lub zastawu. Przepis ten stanowi powtórzenie oraz rozszerzenie normy prawnej (o zastaw skarbowy) obowiązującej w okresie od 1 stycznia 1998 r. do 31 grudnia 2002 r. w art. 70 § 6 O.p., której niezgodność z Konstytucją orzekł Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 8 października 2013 r., sygn. akt SK 40/12. Organ odwoławczy wyjaśnił też, że stwierdzenie przez TK niezgodności z Konstytucją art. 70 § 6 O.p., w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2002 r., nie wyeliminowało formalnie z obrotu prawnego art. 70 § 8 O.p. Skoro więc orzeczenie TK nie powoduje utraty mocy art. 70 § 8 O.p., to w ocenie Dyrektora należy przyjąć, że regulacja ta nadal obowiązuje. Organ podkreślił, że w swoim orzeczeniu z dnia 8 października 2013 r. TK wyraził jednocześnie pogląd o potrzebie podjęcia przez ustawodawcę w ramach realizacji wyroku pilnych działań zmierzających do wyeliminowania z systemu prawnego art. 70 § 8 O.p. z przyczyn wskazanych w wyroku. Obecnie ustawodawca nie dokonał jednak zmian w zakresie art. 70 § 8 O.p., w związku z czym uznać należy, że możliwe jest dochodzenie należności, które zostały zabezpieczone hipoteką przed zakończeniem biegu terminu ich przedawnienia. Spółka reprezentowana przez Likwidatora złożyła skargę do Sądu. Postanowieniu Dyrektora Izby Administracji Skarbowej zarzuciła naruszenie: - art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. 2020 r., poz. 256 dalej "K.p.a.") w zw. z art. 144 K.p.a. w zw. z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. przez utrzymanie w mocy postanowienia organu I Instancji w sytuacji, gdy postanowienie Organu I Instancji powinno być uchylone, a postępowanie egzekucyjne umorzone na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 2 u.p.e.a.; - art. 138 § 1 pkt 2) K.p.a. w zw. z art. 144 K.p.a. w zw. z 70 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. 2020r., poz. 1325 ze zm., dalej "O.p.") w zw. z art. 59 § 1 pkt 2) u.p.e.a. poprzez ich niezastosowanie w sytuacji, gdy zobowiązania podatkowe określone w tytułach wykonawczych [...], [...], [...], [...] wystawionych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W. , uległo przedawnieniu, co powinno skutkować uchyleniem decyzji Organu I Instancji i orzeczeniem o umorzeniu postępowania egzekucyjnego; - art. 70 § 8 O.p. przez przyjęcie, że przepis ten ma zastosowanie, pomimo że norma prawna wynikająca z tego przepisu jest niezgodna z art. 64 Konstytucji RP w związku z uznaniem przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 8 października 2013 r., sygn. akt SK 40/12, za niezgodną z Konstytucją analogicznej normy prawnej zawartej w art. 70 § 6 O.p. w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 1998 r. do 31 sierpnia 2002 r. Skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. oraz postanowienia organu egzekucyjnego, a także o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej spółki kosztów postępowania. Skarżąca uzasadniając skargę wskazała, że w przedmiotowej sprawie spór pomiędzy stronami koncentruje się na możliwości zastosowania w sprawie przepisu art. 70 § 8 O.p., w którego treści zachowana jest norma, której skutki prawne są takie same jak z normy wynikającej z przepisu art. 70 § 6 O.p. obowiązującego od 1 stycznia 1998 r. do 31 grudnia 2002 r. następnie przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 8 października 2013 r w sprawie o sygn. akt SK 40/12 uznana za niekonstytucyjną, niezgodną z art. 64 ust. 2 Konstytucji RP. W utrwalonej linii orzeczniczej niekonstytucyjność powyższej normy prawnej rozciąga się na art. 70 § 8 O.p. W sprawie bezspornym jest, że przerwanie terminu biegu przedawnienia zobowiązań określonych we wskazanych wyżej tytułach wykonawczych nastąpiło najpóźniej w 2011 r. Zgodnie, zatem z ogólną zasadą wynikającą z art. 70 O.p. § 2 do § 7 zobowiązania te uległy przedawnieniu. Skarżąca stoi na stanowisku, że brak jest możliwości zastosowania przepisu art. 70 § 8 O.p. z uwagi na jego oczywistą niekonstytucyjność, co skutkować powinno umorzeniem postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a i art. 59 § 3 u.p.e.a. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Na wstępie należy wskazać, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej "p.p.s.a."). Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Innymi słowy, kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana jest pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji nie naruszył prawa. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie. Powyższa kontrola dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania zaskarżonego aktu administracyjnego, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem sporu pomiędzy stronami jest wykładnia art. 70 § 8 O.p. Organ przyjmuje, że skoro przed zakończeniem biegu terminu przedawnienia należności zostały zabezpieczone wpisem do hipoteki w księgach wieczystych o nr [...] i [...], prowadzonych przez Sąd Rejonowy w S. P. , zgodnie z art. 70 § 8 O.p. i w związku z tym mogą być egzekwowane jedynie z przedmiotu tej hipoteki, to nie wystąpiła przesłanka umorzenia postępowania egzekucyjnego, o której mowa w art. 59 § I pkt 2 u.p.e.a. Skarżąca stoi natomiast na stanowisku, że brak jest możliwości zastosowania przepisu art. 70 § 8 O.p. z uwagi na jego oczywistą niekonstytucyjność, co skutkować powinno umorzeniem postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a i art. 59 § 3 u.p.e.a. Należy odnotować, że analogiczne zagadnienie prawne w zbliżonym stanie faktycznym było przedmiotem oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawach zakończonych wyrokami z 13 grudnia 2013 r., II FSK 1807/12; z 17 kwietnia 2014 r., II FSK 1197/12; z 18 lipca 2014 r., I FSK 1042/13; z 16 września 2014 r., I FSK 317/14; z 21 stycznia 2015 r., II FSK 1764/14; z 22 maja 2015 r., II FSK 316/14; z 17 września 2015 r., I FSK 949/14; z 20 października 2016 r., II FSK 2467/14; z 10 stycznia 2017 r., II FSK 3552/14; z 9 lutego 2017 r., II FSK 3236/16; z 20 kwietnia 2017 r., I FSK 1834/15; z 30 stycznia 2018 r., I FSK 1976/17; z 29 marca 2018 r., I FSK 17/18; z 6 czerwca 2018 r., II FSK 1454/16; z 24 stycznia 2019 r., II FSK 271/17; z 2 lipca 2019 r., II FSK 2837/17 - dostępne na http://orzeczenia.nsa.gov.pl. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego dla ustalenia przedawnienia należności podatkowych nie może mieć znaczenia zabezpieczenie hipoteczne, na które wskazują organy w kontekście przepisu art. 70 § 8 O.p. w brzmieniu: "Nie ulegają przedawnieniu zobowiązania podatkowe zabezpieczone hipoteką lub zastawem skarbowym, jednakże po upływie terminu przedawnienia zobowiązania te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki lub zastawu." Norma ta, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, sprzeciwia się standardom wyznaczonym przez ustawę zasadniczą – Konstytucję RP. Analizując jej treść i otoczenie normatywne, w jakim funkcjonuje, dostrzec można przez prostą analogię pełną zbieżność z funkcjonowaniem normy prawnej, której domniemanie konstytucyjności podważył Trybunał Konstytucyjny. W wyroku z 8 października 2013 r. (sygn. akt SK 40/12, OTK-A 2013, Nr 7, poz. 97) Trybunał stwierdził, że art. 70 § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 1998 r. do 31 grudnia 2002 r. jest niezgodny z art. 64 ust. 2 Konstytucji RP. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego również wykładnia obecnie obowiązującego przepisu art. 70 § 8 O.p. powinna być dokonywana w kontekście zawartych w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 października 2013 r. zastrzeżeń konstytucyjnych dotyczących bezpośrednio art. 70 § 6 O.p. w jego brzmieniu do 31 grudnia 2002 r. Mają one bowiem także zastosowanie do art. 70 § 8 O.p. Prowadzi to do wniosku, że art. 70 § 8 O.p. także należy ocenić jako niezgodny z art. 64 ust. 2 Konstytucji RP. W konsekwencji, ustanowienie hipoteki na nieruchomości nie wyklucza przedawnienia zobowiązania zabezpieczonego hipoteką, z tym, że termin przedawnienia biegnie na zasadach ogólnych. Sąd w składzie niniejszym stanowisko wyrażone w powołanych wyżej wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego w pełni podziela. Nie ulega wątpliwości, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 października 2013 r. (SK 40/12), dotyczące niezgodności art. 70 § 6 O.p. rozstrzyga w przedmiocie stanu prawnego obowiązującego od 1998 do 2002 r. Porównując jednak treść tej normy w stanie prawnym w zakresie objętym pytaniem oraz po nowelizacji tego przepisu z dniem 1 stycznia 2003 r. stwierdzić należy, że w zakresie, w jakim była ona przedmiotem badania, treść tej normy nie uległa zmianie. Chociaż badany przez Trybunał przepis od 1 stycznia 2003 r. nie miał już zastosowania do nowych zabezpieczeń należności podatkowych z uwagi na utratę mocy obowiązującej, to zawarta w nim norma prawna została powtórzona i rozszerzona (o zastaw skarbowy) w art. 70 § 8 O.p., na który powołują się organy w niniejszej sprawie. W uzasadnieniu powołanego wyroku Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że przepis ten nie był formalnie przedmiotem orzekania, lecz w sposób oczywisty mają do niego odpowiednie zastosowanie te same zastrzeżenia konstytucyjne, które zostały podniesione względem art. 70 § 6 O.p. Z punktu widzenia Konstytucji, podczas kontroli podatkowej nie jest dozwolone ani uzależnianie terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych od tego, w jaki sposób zostały one zabezpieczone, ani dopuszczenie do sytuacji, w której zobowiązania tak wyodrębnionej kategorii podatników nigdy się nie przedawniają. Zdaniem Trybunału, uzasadnia to konieczność podjęcia przez ustawodawcę w ramach realizacji wyroku pilnych działań zmierzających do wyeliminowania z systemu prawnego art. 70 § 8 O.p. Z uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego wynika zatem, że stwierdzona przez Trybunał Konstytucyjny cecha niekonstytucyjności odnosi się także do art. 70 § 8 O.p. w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2003 r. Można więc w tej sytuacji mówić o oczywistej niezgodności z art. 64 ust. 2 Konstytucji RP w zakresie, o którym mowa w omawianym orzeczeniu Trybunału. Naczelny Sąd Administracyjny wyraził takie stanowisko w szeregu wyroków. Stanowisko to podzielił również Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 17 marca 2016 r. (sygn. akt V CSK 377/15), w którym wskazał m.in., że formalnie traktując sprawę należałoby powiedzieć, iż uznanie za niekonstytucyjny art. 70 § 6 O.p. nie oznacza niezgodności z Konstytucją art. 70 § 8 O.p. Po pierwsze, przepis ten obowiązuje tak długo, jak nie zostanie podważony konstytucyjnie. Po drugie, do orzekania o niekonstytucyjności ustaw i ich poszczególnych przepisów jest powołany wyłącznie Trybunał Konstytucyjny. Podzielając tę zasadę, Sąd Najwyższy wyjaśnił, że nie można kwestii sprowadzać do czystego formalizmu i przedkładać go ponad racjonalne rozumienie prawa w całości jego systemu. Z niego zaś wynika, że orzekając o niezgodności konkretnego przepisu z Konstytucją chodzi o wyeliminowanie go z porządku prawnego, które powstało w rozpatrywanym wypadku dotyczącym wprost art. 70 § 6 O.p. Nie można zatem twierdzić, że kontynuator tego przepisu, nadal tkwiący w ustawie pod zmienionym numerem (art. 70 § 8 O.p.) obowiązuje tak, jakby go wyrok o niekonstytucyjności poprzednika w ogóle nie dotyczył. Niezgodność z Konstytucją dotyczy określonej normy prawnej, którą przepis wyraża, a nie jednostek redakcyjnych, pełniących wyłącznie rolę porządkującą wewnątrz aktu prawnego, w którym się znajduje. Powinnością ustawodawcy jest przepis ten z ustawy usunąć wraz z ogłoszeniem wyroku Trybunału, gdyż w przeciwnym wypadku doszłoby się do karkołomnego wniosku o możliwości dowolnego zmieniania numeracji przepisów w ustawach, np. w razie tworzenia tekstu jednolitego i omijania w ten sposób (niewykonywania) wyroków Trybunału Konstytucyjnego. Mając na względzie powyższe należy stwierdzić, że na gruncie art. 70 § 8 O.p. ustanowienie hipoteki nie wyklucza przedawnienia zabezpieczonego w ten sposób zobowiązania, przy czym termin przedawnienia biegnie na zasadach ogólnych, określonych w art. 70 § 1-7 O.p., a więc, o ile nie zaistniały okoliczności skutkujące zawieszeniem lub przerwaniem biegu terminu przedawnienia danego zobowiązania (por. wyrok NSA z dnia 21 stycznia 2015 r., sygn. akt II FSK 1764/14). W toku ponownego rozpoznania sprawy organ, będąc związany stanowiskiem Sądu, dokona prawidłowej wykładni art. 70 § 8 O.p. Wskazania dla organu w toku ponownego rozpoznania sprawy wynikają z powyższych rozważań Sądu. Mając powyższe na uwadze, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 2 p.p.s.a., zasądzając na rzecz strony skarżącej kwotę 100 zł obejmującą uiszczony wpis od skargi.

Informacje o sprawie

Data wpływu
21 września 2020
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Sędziowie
Beata Sobocha Marta Waksmundzka-Karasińska /przewodniczący/ Piotr Przybysz /sprawozdawca/

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny