Sygnatura
III SA/Wa 1702/20
Wyrok WSA w Warszawie z 19 maja 2021 r., III SA/Wa 1702/20
Wynik
Oddalono skargę
- Sąd
- Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
- Data orzeczenia
- 19 maja 2021
- Prawomocne
- tak
Treść rozstrzygnięcia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Trelka (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Piotr Przybysz, sędzia del. SO Agnieszka Baran, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 maja 2021 r. sprawy ze skargi M. Sp. z o.o. z siedzibą w S. na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za okresy rozliczeniowe od grudnia 2012 r. do listopada 2013 r. oddala skargę.
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] października 2019 r. Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych ("Prezes" lub "Organ I instancji") określił wysokość zobowiązań M. Sp. z o. o. w S. ("Skarżąca", "Strona" lub "Spółka) z tytułu wpłat na PFRON za okres od grudnia 2012 r. do listopada 2013 r. w łącznej kwocie 60 742 zł, określając wysokość kwoty zobowiązania za poszczególne miesiące. Od powyższej decyzji Strona wniosła odwołanie, zarzucając naruszenie: 1) art. 153 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - poprzez niezastosowanie się do oceny prawnej i wskazania co do dalszego postępowania wyrażonego w prawomocnym orzeczeniu sądu, 2) art. 83 Kodeksu cywilnego w zw. z art. 22 § 1 Kodeksu pracy - poprzez przyjęcie, iż umowa o pracę zawarta pomiędzy Spółką, a pracownikiem I. J. , jest pozorna, 3) 121 § 1 Ordynacji podatkowej (Dz. U. z 2019 r., poz. 900 ze zm., dalej też "O.p.") - poprzez prowadzenie postępowania z naruszeniem zasady zaufania do organów podatkowych, 4) art. 122 O.p. - poprzez niepodjęcie wszelkich działań mających na celu ustalenie stanu faktycznego, 5) art. 125 § 1 O.p. - poprzez brak wnikliwego zbadania sprawy, 6) art. 187 § 1 O.p. - poprzez niezebranie i nierozpatrzenie całego materiału dowodowego, 7) art. 191 O.p. - poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów oraz dowolną ocenę zebranego w sprawie niekompletnego materiału dowodowego. Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej ("Minister", "Organ II instancji") decyzją z [...] czerwca 2020 r. utrzymał w mocy decyzję Organu I instancji. W uzasadnieniu Minister wskazał, że zaskarżona decyzja została wydana w wykonaniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2018 r., sygn. akt III SA/Wa 740/18, który uchylił decyzję Ministra z dnia [...] stycznia 2018 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Prezesa z dnia [...] marca 2016 r. Minister wskazał, że z akt sprawy wynika, że pracodawca wykazywał w składanych deklaracjach INF-1 pracowników niepełnosprawnych jako pracowników ze schorzeniami szczególnymi. Pracownik I. J. przedłożył pracodawcy wypis z treści orzeczenia Komisji Lekarskiej do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia z dnia 19 listopada 1991 r., zaliczającego go do pierwszej grupy inwalidów, które odpowiada niepełnosprawności w znacznym stopniu. W toku postępowania odwoławczego, przy pismach z dnia 3 października 2016 r. oraz 13 grudnia 2017 r., Strona przedłożyła dodatkowo dokumenty dotyczące tego pracownika w postaci zaświadczenia o stanie zdrowia z dnia 23 czerwca 1989 r., wskazujące na niedowład kończyn górnych i dolnych po przebytym złamaniu kręgosłupa szyjnego, kartę informacyjną leczenia szpitalnego z dnia 23 marca 1989 r. z rozpoznaniem "złamanie kręgosłupa szyjnego - trzonu C6, (rozkawałkowanie), niedowład k. górnych i dolnych", wypis z treści orzeczenia Komisji Lekarskiej do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia z dnia 19 listopada 1991 r., zaświadczenie lekarskie z dnia 6 kwietnia 2011 r., orzeczenie o niepełnosprawności w stopniu znacznym z dnia 17 września 2015 r. z oznaczonym symbolem niepełnosprawności [...]. Minister pierwotnie podzielił stanowisko Organu I instancji i stwierdził, iż Spółka nie posiadała dokumentacji potwierdzającej wystąpienie schorzeń szczególnych u zatrudnionych pracowników niepełnoprawnych, umożliwiających obniżenie wskaźnika zatrudnienia. W szczególności nie przedstawiono zaświadczeń lekarskich, które potwierdziłyby występowanie schorzeń szczególnych, które uzasadniały obniżenie wskaźnika zatrudnienia. W opinii Ministra w odniesieniu do pracownika I. J. istnienia schorzenia szczególnego nie potwierdzało zaświadczenie lekarskie z dnia 6 kwietnia 2011 r., bowiem wskazywało ono na niedowład kończyn, który nie stanowi schorzenia specjalnego, o którym mowa w rozporządzeniu Ministra. Schorzenie takie nie wynika z późniejszego orzeczenia o niepełnosprawności z 17 września 2015 r. Prezes, rozpatrując ponownie sprawę po wyroku WSA, według Ministra zgromadził materiał dowodowy w celu wyjaśnienia okoliczności faktycznych. Prezes skorzystał z informacji zgromadzonych w bazie danych ZUS. Na podstawie uzyskanych danych ustalono, że I. J. w okresie od grudnia 2012 r. do listopada 2013 r. był zatrudniony w: - F. (F.), z kodem tytułu ubezpieczenia [...], - M. Sp. z o. o., z kodem tytułu ubezpieczenia [...], w wymiarze pełnego etatu, - M. Sp. z o. o., z kodem tytułu ubezpieczenia [...], w wymiarze pełnego etatu, - V. S.A., z kodem tytułu ubezpieczenia [...], w wymiarze pełnego etatu, - P. Oddział w L., z kodem tytułu ubezpieczenia [...], w wymiarze pełnego etatu, - Z., z kodem tytułu ubezpieczenia [...], w wymiarze 0,5 etatu. - P.1, z kodem tytułu ubezpieczenia [...], w wymiarze 1/4 etatu, zatrudnienie od listopada 2013 r. Prezes wezwał Spółkę do przesłania dokumentów potwierdzających zatrudnienia I. J. . Skarżąca przesłała do Organu karty czasu pracy za okres od grudnia 2012 r. do listopada 2013 r., skierowanie pracownika na wstępne badania lekarskie, zaświadczenie lekarskie z dnia 27 września 2010 r. oraz z dnia 25 września 2014 r., regulamin pracy obowiązujący w M.1 Sp. z o.o. (poprzednia nazwa Spółki) od dnia 5 marca 2011 r., regulamin wynagrodzenia dla pracowników M.1 Sp. z o.o. z dnia 3 sierpnia 2015 r. Prezes włączył też do materiału dowodowego w postępowaniu prowadzonym wobec Spółki: - umowę o pracę zawartą w dniu 1 kwietnia 1998 r. pomiędzy I. J. , a P., listy obecności pracownika w P. za okres od 2014/12 do 2015/07, umowę o pracę zawartą w dniu 31 października 2013 r. pomiędzy tym pracownikiem, a P.1, umowę o pracę zawartą w dniu 1 lipca 2012 r. pomiędzy I. J. , a M. Sp. z o. o. Minister wskazał, że z dokumentów przesłanych w trakcie postępowania, tj. kart czasu pracy, regulaminu pracy obowiązującego w M.1 Sp. z o. o. od dnia 5 marca 2011 r., umowy o pracę z dnia 2 stycznia 2012 r. zawartej pomiędzy I. J. , a M.1 Sp. z o.o. w K. (obecnie M. Spółka z o. o.), na stanowisku pracownika biurowego - telepraca/telemarketer, na czas określony od dnia 2 stycznia 2012 r. do 31 grudnia 2014 r., wymiar czasu pracy zadaniowy, wynika, że: 1. pracownik powinien świadczyć pracę na rzecz Spółki pod adresem [...] K., 2. regulamin pracy Spółki w rozdziale IV § 10 wskazuje, że czas pracy wynosi 12 godzin na dobę, tydzień roboczy obejmuje dni od poniedziałku do niedzieli, dzień pracy trwa od godziny 6 do godziny 6 dnia następnego, praca jest wykonywana na dwóch zmianach - pierwsza od godz. 6 do 18, druga od 18 do 6, czas pracy rozliczany jest po 12 godzin pracy na dobę, czas pracy pracowników biurowych wynosi 8 godzin na dobę od godziny 8.00 do godziny 16.00, przeciętnie 40 godzin w pięciodniowym tygodniu pracy w przyjętym, jednomiesięcznym okresie rozliczeniowym, 3. I. J. nie pracował w niedziele i święta, w porze nocnej, w godzinach nadliczbowych, korzystał z urlopu wypoczynkowego, nie przebywał na zwolnieniu lekarskim, czas pracy wynosił 8 godzin na dobę, a zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 573), czas pracy osoby niepełnosprawnej zaliczonej do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności nie może przekraczać 7 godzin na dobę i 35 godzin tygodniowo. Minister wskazał, że z dokumentów ZUS wynika, że pracownik posiadający orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, ze schorzeniem szczególnie utrudniającym wykonywanie pracy w okresie od grudnia 2012 r. do listopada 2013 r., świadczył ją dla F. (F.) na umowę zlecenie, M. Sp. z o. o. w wymiarze pełnego etatu, M. Sp. z o. o. w wymiarze pełnego etatu, V. S.A. w wymiarze pełnego etatu, P. oddział w L. w wymiarze pełnego etatu, Z. w wymiarze 0,5 etatu, P.1 w wymiarze 1/4 etatu. Organ II instancji podkreślił, ze z umowy zawartej z M. Sp. z o. o. wynika, że praca miała być wykonywana w miejscu zamieszkania pracownika, ale miejscem wykonywania pracy dla P.1 było Z., a miejscem wykonywania pracy dla P. było biuro mieszczące się przy ul. [...] w L.. Minister zaznaczył, że - przykładowo - odległość pomiędzy P. w L., a Skarżącą, według mapy google wynosi 169 km, tj. przynajmniej 2h jazdy samochodem. Ponadto z listy obecności w P. wynika, że I. J. w okresie objętym postępowaniem świadczył pracę w godzinach od 7.30 do 14.30, od 9.00 do 16.00, tj. po 7 godzin dziennie. Jako pracownik Wydziału [...] P. prowadził w przeszłości wobec M.1 Sp. z o. o. (Skarżącej) postępowania określające wysokość zobowiązań oraz przedstawił w Spółce zaświadczenie lekarskie z dnia 27 września 2010 r. stwierdzające brak przeciwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku starszy specjalista w P.. Powyższe, zdaniem Ministra, pozwala wysuwać przypuszczenie, że zatrudnienie I. J. w Spółce nosi znamiona fikcji. O tym, czy strony istotnie zawarto umowę o pracę, nie decyduje samo jej formalne zawarcie, ale faktyczne i rzeczywiste realizowanie elementów charakterystycznych dla stosunku pracy, wynikających z art. 22 § 1 Kodeksu pracy. Treść oświadczenia woli złożonego przez strony przy zawieraniu umowy o pracę nie ma rozstrzygającego znaczenia dla kwalifikacji danego stosunku prawnego jako stosunku pracy. Istotne jest, aby stosunek pracy zrealizował się przez wykonanie zatrudnienia o cechach pracowniczych. Oświadczenie woli jest złożone dla pozoru, jeżeli jest symulowane. Według Ministra wszystkie okoliczności wskazują na to, że umowa o pracę zawartą pomiędzy Skarżącą, a tą osobą, była czynnością pozorną, mającą na celu uzyskanie ulgi we wpłatach obowiązkowych na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z tytułu zatrudnienia osoby niepełnosprawnej w stopniu znacznym ze schorzeniem szczególnym. Chodziło o osiągnięcie wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych zwalniającego pracodawcę z wpłat na PFRON. Odnosząc się natomiast do zarzutu dotyczącego naruszenia art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Minister podkreślił, iż respektując wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i wykonując wskazane wytyczne nie mógł działać wbrew przepisom prawa i pominąć istotnych naruszeń prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny wydanym w niniejszej sprawie wyrokiem z dnia 24 października 2018 r., sygn. akt III SA/Wa 159/18, rozpoznał skargę wniesioną przez stronę, uchylając decyzję Ministra z dnia [...] listopada 2017 r. i zgodnie z art. 153 P.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem zaskarżenia. Analiza uzasadnienia powołanego wyroku prowadzi do wniosku, iż kwestia zatrudnienia strony nie była objęta oceną prawną wyrażoną w tym orzeczeniu. Przedmiotem sporu było tylko to, czy Skarżąca okazała dowody świadczące o tym, że pracownik jest osobą niepełnosprawną ze schorzeniem szczególnym, uzasadniającym obniżenie wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych – [...]. Sąd wskazał, że ponownie rozpoznając niniejszą sprawę Organy powinny uwzględnić, że zaświadczenie lekarskie o stanie zdrowia z dnia 23 czerwca 1989 r., okazane Organowi na etapie postępowania odwoławczego, jest dowodem świadczącym o tym, że pracownik jest chory na jedną z chorób wymienionych w rozporządzeniu w sprawie rodzajów schorzeń – tj. [...] . Strona wniosła skargę na powyższą decyzję Ministra. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie przepisów prawa procesowego, tj.: a) art. 233 § 1 pkt 1 w związku z art. 122, art. 125 § 1 oraz art. 187 § 1 O.p., poprzez utrzymanie w mocy decyzji I instancji bez analizy całego materiału dowodowego oraz poprzez przeprowadzenie postępowania bez wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy, b) art. 153 P.p.s.a., poprzez niezastosowanie się do oceny prawnej i wskazania co do dalszego postępowania wyrażonego w wyroku WSA z dnia 24 października 2018 r., c) art. 121 § 1 O.p., poprzez prowadzenie postępowania z naruszeniem zasady zaufania do organów podatkowych i oparcie decyzji administracyjnej na przypuszczeniach, nieuzasadnioną zmianę dotychczasowego poglądu prawnego oraz rozstrzygnięcie ewentualnych wątpliwości na niekorzyść Skarżącej, d) art. 191 O.p., poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów, polegające na sprzecznej z zasadami logiki i doświadczenia życiowego ocenie dowodów oraz wyprowadzenie wniosków niewynikających ze zgromadzonego materiału dowodowego, tj. że umowa o pracę zawarta przez I. J. ze Skarżącym nosi znamiona fikcji. Spółka zarzuciła też naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: a) art. 83 Kodeksu cywilnego w zw. z art. 22 § 1 Kodeksu pracy, poprzez przyjęcie, iż wspomniana umowa o pracę jest pozorna, b) art. 21 ust. 2 i 3 ustawy w zw. z § 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej dnia 18 września 1998 r. w sprawie rodzajów schorzeń uzasadniających obniżenie wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych oraz sposobu jego obniżania, poprzez niezastosowanie tych przepisów w stanie faktycznym niniejszej sprawy i wobec tego błędne przyjęcie, że Skarżąca nie jest podmiotem, do którego miałby zastosowanie obniżony wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych, a w konsekwencji również nieprawidłowe ustalenie wysokości zobowiązań Skarżącej z tytułu wpłat na PFRON za okres od grudnia 2012 r. do listopada 2013 r. W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie i ponowił swoją argumentację. Pismem z dnia 6 maja 2021 r. Skarżąca podsumowała dotychczasowe zarzuty odnosząc się do przede wszystkim do naruszenia art. 153 P.p.s.a. Wskazała że podstawą rozstrzygnięcia Organów administracji było przyjęcie, iż umowa o pracę nosi znamiona fikcji, a Organy wysuwają takie przypuszczenie na podstawie faktu, iż I. J. był w kontrolowanym okresie zatrudniony także przez innych pracodawców. Stanowisko Organów administracji było, według Spółki, błędne. Żaden przepis prawa nie zabrania pracy w kilku miejscach jednocześnie. W związku z tym, a także w każdej innej sytuacji, zarzut pozorności umowy o pracę powinien zostać udowodniony i nie może się opierać wyłącznie na przypuszczeniach wysuwanych przez Prezesa i Ministra, wynikających z tego, iż I. J. miał podpisane umowy z kilkoma firmami. Nie ma bowiem mowy o pozorności umowy o pracę w sytuacji, gdy pracownik wykonuje pracę, a pracodawca wypłaca pracownikowi umówione wynagrodzenie, tak, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie. Z pozornością umowy o pracę mamy do czynienia, jeżeli przy składaniu oświadczeń woli obie strony mają świadomość, że osoba określona w umowie jako pracownik nie będzie świadczyć pracy, a osoba określona jako pracodawca nie będzie korzystać z jej pracy, czyli gdy strony z góry zakładają, że nie będą realizowały swoich praw i obowiązków wypełniających treść stosunku pracy. Nawet jeśli I. J. nie był w stanie wykonywać pracy w kliku miejscach, to z uzasadnienia wydanej decyzji w żaden sposób nie wynika, dlaczego za pozorną została uznana właśnie umowa zawarta ze Skarżącą. W tym zakresie Prezes opiera się wyłącznie na wskazaniu odległości pomiędzy siedzibą P. w L., a siedzibą Spółki, co – jak się wydaje - miałoby uzasadniać fizyczny brak możliwości obecności w tych dwóch miejscach jednocześnie. Zdaniem Strony powyższe stanowisko jest tym bardziej nieuzasadnione, iż zgodnie z postanowieniami umowy o pracę I. J. był zatrudniony na stanowisku pracownik biurowy - telepraca w zadaniowym wymiarze czasu pracy. Zgodnie natomiast z postanowieniami art. 675 § 1 Kodeksu pracy, pod pojęciem telepracy rozumie się pracę wykonywaną regularnie poza zakładem pracy, z wykorzystaniem środków komunikacji elektronicznej w rozumieniu przepisów o świadczeniu usług drogą elektroniczną. Jednocześnie, jak wynika z postanowień art. 140 Kodeksu pracy, zadaniowy czas pracy polega na odstąpieniu od mierzenia pracy za pomocą miernika określonego jednostką czasu, na rzecz zadaniowo-wynikowego, jeśli jest to uzasadnione rodzajem pracy, organizacją albo też miejscem jej wykonywania. W tym kontekście wpisane w umowie o pracę miejsce wykonywania pracy: "M.1 Sp. z o.o., [...] K.", należy rozumieć wyłącznie jako wskazanie siedziby pracodawcy, a nie miejsce, w którym praca miała być fizycznie świadczona. Jak bowiem wynika z przedstawionego powyżej opisu stanowiska, I. J. wykonywał swoje obowiązki z formie telepracy, a zatem pracy wykonywanej poza zakładem pracy, z wykorzystaniem środków komunikacji elektronicznej (art. 675 § 1 Kodeksu pracy). Jeśli natomiast Organy administracji w związku z powstałym rozbieżnościami powzięły jakiekolwiek wątpliwości, to mogły i powinny je wyjaśnić na etapie postępowania kontrolnego, które temu właśnie służy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie sądu podlega zgodność aktów, w tym decyzji administracyjnych, zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem nieistotnym dla sprawy). Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Sądowi i Stronom znany jest wyrok wydany w sprawie III SA/Wa 1698/20, w którym analizowany był problem dokładnie tożsamy, jaki wystąpił w sprawie niniejszej. W tamtej sprawie Sąd skargę oddalił, dlatego w niniejszym uzasadnieniu Sąd ponawia argumentację zastosowaną już poprzednio. Otóż w niniejszej sprawie także na plan pierwszy wysuwa się okoliczność wydania prawomocnego wyroku w sprawie o sygn. III SA/Wa 740/18. Wyrok ten stał się prawomocny. Sąd zakreślił wówczas przedmiot sporu - było nim ustalenie, czy jeden z pracowników Spółki, I. J. , jest osobą niepełnosprawną ze schorzeniem uzasadniającym obniżenie wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych. W tak zakreślonym sporze Sąd jednoznacznie przyznał rację Skarżącej, tj. ocenił, że zaświadczenie lekarskie o stanie zdrowia z dnia 23 czerwca 1989 r., złożone na etapie postępowania odwoławczego, z którego wynika, że pracownik ten cierpi na niedowład kończyn górnych i dolnych po przebytym złamaniu kręgosłupa szyjnego, jest dowodem świadczącym o tym, że jest on chory na jedną z chorób wymienionych w rozporządzeniu w sprawie rodzajów schorzeń. Tylko ta okoliczność została przesądzona we wspomnianym wyroku z 11 grudnia 2018 r., co jest o tyle zrozumiałe, że skoro w pierwotnie wydanych decyzjach Organy zakwestionowały okoliczność istnienia u tej osoby takiego schorzenia, to nie prowadziły żadnego innego postępowania dowodowego, w tym zwłaszcza zmierzającego do ustalenia, czy osoba ta rzeczywiście była pracownikiem Spółki. Takie postępowanie i tak byłoby przecież bezcelowe i bezprzedmiotowe, gdyż nawet pozytywne ustalenie, iż wymieniona osoba była pracownikiem, nie zmieniłoby zasadniczej oceny, iż deklaracje Skarżącej dotyczące wpłat na PFRON były wadliwe. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że związanie sądu na mocy art. 153 P.p.s.a. polega na ograniczeniu jedynie jasnym, bezpośrednio wyrażonym poglądem prawnym. Ocena prawna musi zostać w orzeczeniu przede wszystkim wyrażona, co oznacza, że za przedmiot związania można uznać jedynie te elementy oceny odnoszącej się do przepisów prawa, które zostały zamieszczone przez sąd w wydanym przez niego orzeczeniu. Muszą one mieć postać jednoznacznych twierdzeń, sformułowanych w sposób jasny, umożliwiający organowi administracji publicznej oraz sądowi ustalenie treści związania bez potrzeby podejmowania skomplikowanych zabiegów interpretacyjnych. Oznacza to, że z zakresu związania wyłączyć należy oceny wyrażone w sposób niejednoznaczny, jak również oceny przybierające postać pośrednich wniosków, jakie można wywieść z rozważań przedstawionych przez sąd w uzasadnieniu orzeczenia. Stanowisko takie należy uzasadnić tym, że związanie sądu oceną prawną zawartą w innym orzeczeniu stanowi ingerencję w konstytucyjną zasadę niezawisłości sędziowskiej (178 ust. 1 Konstytucji). Niezawisłość sędziowska podlega szczególnej ochronie, co oznacza, iż wyjątki od niej, zawarte w przepisie szczególnym, muszą być objęte wykładnią restryktywną (vide np. wyrok NSA o sygn. II OSK 2562/10). Jeśli więc w prawomocnym wyroku sąd administracyjny nie zaprezentował żadnego poglądu w jakiejś kwestii, to takie milczenie sądu nie może być uznane za domniemane stanowisko, iż w tym zakresie zaskarżony akt jest legalny (odrzucenie argumentu a silentio), a w konsekwencji, że do tak przemilczanej kwestii sąd nie może już powracać przy rozpoznawaniu ponownej skargi na decyzję wydaną po poprzednim, prawomocnym wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego. Takie podejście wynika nadto z literatury przedmiotu. Uznaje się mianowicie zgodnie, że "...wskazania sądu administracyjnego co do dalszego postępowania powinny być sformułowane w sposób możliwie najbardziej konkretny i jednoznaczny. Jest to konieczne, jeżeli zważyć, że organ przy rozpoznaniu sprawy w całości jest nimi związany. Wskazania sądu nie mogą nasuwać wątpliwości i wymagać dodatkowej interpretacji. Związanie organu administracji wskazaniami co do dalszego postępowania nie zwalnia tego organu przy ponownym rozpoznaniu sprawy od obowiązku prowadzenia postępowania dowodowego na zasadach określonych w ustawach procesowych." (B. Dauter, Metodyka pracy sędziego sądu administracyjnego, uwagi do art. 153 P.p.s.a., LexisNexis, 2014 r., Lex). Powyższe uwagi prowadzą zatem do wniosku, że w niniejszej sprawie, po poprzednim wyroku tutejszego Sądu, Organy mogły, a nawet miały obowiązek ustalić okoliczność faktyczną, która w świetle tego wyroku stała się prawnie istotna, tj. okoliczność, czy wskazana osoba rzeczywiście była pracownikiem Spółki w okresie objętym postępowaniem. Poza wyżej przytoczonymi argumentami za takim stanowiskiem przemawia i to, że poprzednio orzekający Sąd nie umorzył postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 3 P.p.s.a., lecz jedynie uchylił obydwie decyzje pozostawiając najwyraźniej Organom do ustalenia wszystkie kwestie faktyczne, które stały się istotne wobec wyrażonego stanowiska Sądu co do istnienia u wymienionej osoby wskazanego schorzenia. W tej sytuacji Sąd ponownie orzekający wyraża ocenę, iż Organy w niniejszej sprawie prawidłowo ustaliły tę zasadniczą okoliczność faktyczną dotyczącą statusu I. J. - osoba ta nie była pracownikiem Spółki w okresie objętym postępowaniem. Należy odnotować niesporną okoliczność, że osoba ta była formalnie zatrudniona u sześciu pracodawców – u czterech w wymiarze pełnego etatu (w tym u Skarżącej), u jednego w wymiarze ¼ etatu, a u jednego na zasadzie umowy zlecenia. Jak widać, osoba ta nie mogła traktować poważnie zawartych przez siebie umów, skoro zawarła ich nie tyle dużo, iż fizycznie nie mogłaby wywiązywać się z formalnie podjętych zobowiązań pracowniczych. Z akt wynika ponadto, że osoba ta była zatrudniona w Oddziale P. w L., zaś w przeszłości prowadziła wobec Skarżącej (wówczas występującej pod firmą "M.1 ") postępowanie w przedmiocie wysokości wpłat na PFRON. W Oddziale P. w L. faktycznie świadczyła pracę biurową przez 7 godzin dziennie, 5 dni w tygodniu, zgodnie w wymogiem art. 15 ust. 2 ustawy. Każda kolejna umowa, która zwiększałaby ilość pracy w tygodniu ponad 35 godzin, byłaby zresztą nieważna (gdyby nawet nie została zawarta dla pozoru), gdyż naruszałaby bezwzględnie obowiązujący zakaz pracy w wymiarze większym, niż te 35 godzin tygodniowo. Należy nadto przypomnieć, że I. J. miał stwierdzoną znaczną niepełnosprawność wynikającą ze schorzenia szczególnie utrudniającego wykonywanie pracy (stwierdzono [...] , czyli paraliż czterokończynowy w wyniku złamania kręgosłupa w odcinku szyjnym), zaś ze znajdujących się w aktach opinii i zaświadczeń lekarskich wynika, iż stan chorego pod względem neurologicznym jest nadal poważny, wymaga on ustawicznej opieki innej osoby. Elementarne doświadczenie życiowe wskazuje, że osoba z takim schorzeniem nie jest w stanie pracować dłużej, niż ww. ustawowe 35 godzin tygodniowo. Umowa o pracę zawarta pomiędzy Spółką, a tą osobą, z której to umowy wynikało nominalnie, że I. J. pracować miał przez kolejne 8 godzin dziennie, oznaczała zatem, że dzienny wymiar pracy wynosił aż 15 godzin (75 godzin tygodniowo). Jak Sąd wyżej wskazał, takiej ilości pracy nie jest w stanie świadczyć prawidłowo i rzetelnie żaden w pełni zdrowy pracownik, tym bardziej zaś pracownik, u którego stwierdzono [...] . Z tych względów Sąd zgadza się z Organami, że wspomniana umowa o pracę miała charakter pozorny. Zawarto ją tylko formalnie, a to w celu osiągnięcia wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych zwalniającego pracodawcę z obowiązku wpłat na PFRON, tj. dla osiągnięcia poziomu co najmniej 6% (art. 21 ust. 2 ustawy). Dochodząc to takiego wniosku Organy nie naruszyły wskazanych w skardze przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących postępowania dowodowego i ustanawiających zasady ogólne postępowania podatkowego, nie naruszyły też art. 83 Kodeksu cywilnego ani art. 22 § 1 Kodeksu pracy. W skardze sformułowano pytanie o przyczynę, dla której spośród ww. sześciu umów z pracodawcami Organy uznały za rzeczywistą umowę I. J. z Oddziałem P. w L., zaś za fikcyjną – umowę ze Spółką. Powtórzyć więc należy, że akta sprawy zawierają przekonujące dowody urzędowe (dokumenty ZUS, listy obecności) faktycznego świadczenia pracy przez I. J. na rzecz P./O. w L., nadto instytucja ta jest wiarygodnym, rzetelnym pracodawcą z sektora finansów publicznych, ma zaś ustawowe zadanie kontrolowania przestrzegania i egzekwowania przepisów dotyczących zatrudniania osób niepełnosprawnych oraz dokonywania wpłat na Fundusz. Jako absurdalne należy odrzucić podejrzenie, że P. zawiera fikcyjne umowy z osobami niepełnosprawnymi, a to – jak należy rozumieć sugestię zawartą w skardze – w celu zmniejszenia lub uniknięcia wpłat, które sam egzekwuje. Skoro zatem umowa I. J. z P. była rzeczywista, to inne umowy - w tym umowa zawarta ze Spółką – rzeczywiste być już nie mogły. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 P.p.s.a., Sąd oddalił skargę. Zaskarżona decyzja Ministra jest zgodna z prawem. Podstawą rozpoznania skargi w na posiedzeniu niejawnym był art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374). Aktualna sytuacja epidemiczna nadal nie pozwalała rozpoznać skargi na jawnej rozprawie, z udziałem stron, pełnomocników i publiczności.
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 11 września 2020
- Symbol z opisem
- 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
- Hasła tematyczne
- Podatki inne
- Skarżony organ
- Minister Pracy i Polityki Społecznej
- Sędziowie
- Agnieszka Baran Jarosław Trelka /przewodniczący sprawozdawca/ Piotr Przybysz
Powołane przepisy
- Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych - tekst jedn.
art. 15 ust. 2. art. 21 ust. 2 · Dz.U. 2016 poz. 2046
Inne orzeczenia w tej sprawie
Powiązane dokumenty
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny