III SA/Wa 1677/14

Referendarz sądowy Lucyna Kaligowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 22 sierpnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J.P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 2008 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie

Skarżący J. P. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych, motywując to toczącym się wobec niego postępowaniem egzekucyjnym, blokadą konta, drastycznym spadkiem dochodów. Skarżący podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną i dwójką dzieci (na jedno z nich płaci alimenty w wysokości 1.150 zł). Do majątku zaliczył zajęty przez komornika i urząd skarbowy dom. Aktualnie Skarżącego utrzymują znajomi, którym kiedyś pomagał. Skarżący przedstawił zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego, odpis zupełny księgi wieczystej. Wykonując wezwanie referendarza sądowego Skarżący wyjaśnił, że jego żona nie pobiera zasiłków ani też nie jest zarejestrowana w urzędzie pracy. Skarżący przesłał deklaracje VAT-7, zeznanie podatkowe, księgę przychodów i rozchodów, dokumenty obrazujące wydatki, wyciąg bankowy, zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego, dokumentację w sprawie zadłużenia, potwierdzenie wpłaty renty alimentacyjnej, odpis zupełny księgi wieczystej. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Przyznanie prawa pomocy stanowi odstępstwo od ogólnej zasady wyrażonej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej jako: "P.p.s.a.", zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. W orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że udzielenie stronie prawa pomocy sprowadzać się powinno do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe (por. postanowienia NSA z: 23 stycznia 2013 r. I FZ 2/13 oraz II FZ 1017/12; 10 stycznia 2013 r. II FZ 1005/12). Dotyczy to przede wszystkim osób o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z tym postępowaniem. Strona powinna zatem wykazać przez złożenie stosownych dokumentów w postaci rachunków, wyciągów bankowych, zaświadczeń itp., że jej sytuacja materialna uniemożliwia lub utrudnia w istotny sposób dostęp do Sądu. Inicjatywa dowodowa w tym zakresie spoczywa więc na stronie. Wynika to z treści art. 252 § 1 P.p.s.a., który stanowi, że wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o jej stanie majątkowym i dochodach oraz dokładne dane o stanie rodzinnym. Także z użytego w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. zwrotu "gdy wykaże" wynika, że ciężar dowodu w zakresie przesłanki przyznania prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym (tak w niniejszej sprawie) spoczywa na stronie. Wobec tego pochodzące od niej informacje na temat jej możliwości płatniczych, powinny być na tyle szczegółowe, by możliwa była ocena rzeczywistej kondycji finansowej strony. Tymczasem w niniejszej sprawie Skarżący złożył wniosek, który zamiast klarownie i zgodnie z prawdą przedstawiać stan faktyczny, potęguje wątpliwości w tym zakresie. Przede wszystkim Skarżący stara się przekonać, iż aktualnie utrzymuje się dzięki pomocy znajomych. Okoliczności tej w żaden sposób nie uprawdopodobnił (o jej udokumentowaniu nie wspominając). Nie podał mianowicie jakie konkretnie są to osoby, nie nadesłał ich oświadczeń, potwierdzających ten fakt. W tej sytuacji oświadczenie Skarżącego o egzystowaniu dzięki pomocy znajomych brzmi dość niewiarygodnie. Zwłaszcza, jeśli uwzględni się fakt, iż rodzina Skarżącego składa się z trzech osób. Dodatkowo jest on zobowiązany do alimentacji córki. Renta alimentacyjna wynosi 1.150 zł i jak wynika z nadesłanych potwierdzeń kwotę tę Skarżący reguluje. Do tego dochodzą inne jeszcze wydatki, takie chociażby jak opłata za energię elektryczną, wodę, gaz (za luty 2014 r. opłata ta wyniosła ponad 2.375 zł), opłata za administrowanie (za lipiec 2014 r. w wysokości 1.000 zł), czy zakup żywności, edukacja syna, wynagrodzenie względem ustanowionego w sprawie pełnomocnika, koszty wyjazdów biznesowych. Uzasadniając swój wniosek Skarżący powołał się m. in. na blokadę konta, na dowód czego przedstawił zawiadomienie o zajęciu dokonanym na rachunku bankowym w [...] S.A. Tymczasem wśród nadesłanych dokumentów zabrakło wyciągów z tego właśnie rachunku. Tyczy się to także rachunku bankowego w [...] S.A. zajętego na mocy zawiadomienia Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w O. z [...] kwietnia 2014 r. Za wykonanie wezwania do nadesłania wyciągów nie można również uznać przedstawienia wyciągu z rachunku posiadanego w [...] za jeden tylko miesiąc. W wezwaniu tym wyraźnie bowiem wskazano, iż chodzi o wyciągi za ostatnie trzy miesiące. Taktyka Skarżącego, na którym w tym postępowaniu ciąży obowiązek dowodowy, by przedstawić minimum informacji, nie mogła więc być skuteczna. Badanie sprawy w przedmiocie prawa pomocy nie polega na analizie spełnienia przez wniosek określonych kryteriów formalnych, ale na merytorycznym ustaleniu zaistnienia przesłanek przyznania prawa pomocy i podjęciu na tej podstawie określonego rozstrzygnięcia. Skarżący, nie przedstawiając precyzyjnych informacji w tym zakresie, w istocie uniemożliwił referendarzowi sądowemu poczynienie niezbędnych ustaleń faktycznych w sprawie. Z tych względów uznać należało, że Skarżący nie wykazał, iż jego wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych zasługuje na uwzględnienie. W tej sytuacji na podstawie art. 243 § 1 P.p.s.a., art. 245 P.p.s.a., art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.