III SA/Wa 1660/18

Starszy Referendarz Sądowy Marcin Piłaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 19/09/2018 r po rozpoznaniu wniosku M.L. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika z urzędu w sprawie ze skargi M. L. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] /4/2018 r. Nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności zażalenia p o s t a n a w i a odmówić przyznania Skarżącemu przyznania prawa pomocy

Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30/8/ 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.) – zwanej dalej u.p.p.s.a, stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym albo częściowym (art. 245 § 3 u.p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym – o który wnioskuje strona (por. pkt 3 pouczenia i treść rubryki 4.1 i 4.2 w formularzu PPF) - obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu i następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, (art. 245 § 2, art. 246 § 1 pkt 1 u.p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym – tj. zwolnienia od kosztów sądowych albo ustanowienia pełnomocnika - następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Skarżący – M. L. – wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, a nadto o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Wniosek uzasadnił brakiem środków, brakiem majątku, brakiem pracy. Ujawnił, iż utrzymuje się z emerytury w wysokości [...] zł i mieszka w lokalu stanowiącym własność [...]. 3) Przede wszystkim należy zaznaczyć, że sytuacja życiowa Strony była badana przy zastosowaniu nadzwyczajnego instrumentu dodatkowego wezwania z 20/08/2018 r. (por. art. 255 u.p.p.s.a. i z uwzględnieniem wskazówek z wypowiedzi z dorobku prawnego (m.in. monografii Barbary Adamiak, Obowiązek złożenia dodatkowego oświadczenia oraz dokumentów, w Skarga i skarga kasacyjna w postępowaniu sądowoadministracyjnym, LEX 2014). Wezwanie zostało wystosowane w celu ujawnienia okoliczności skutkujących przyznaniem prawa pomocy (prius quam exaudias ne iudices). Jednakże proces ten nie zakończył się jednak w pełni, zgodnie z oczekiwaniami urzędnika sądowego, ponieważ Strona nie wykonała wezwania z 20/8/2018 r. (pkt 1-6). Złożyła jedynie formularz, z którego wynika, ze dysponuje dochodem z emerytury w wysokości ponad ośmiokrotnie wyższej od wymaganych kosztów sądowych. Urzędnik sądowy nie znajduje żadnego usprawiedliwienia dla niewykazania przez Stronę poprzez złożenie oznaczonych dokumentów informacji o kondycji majątkowej i życiowej. Dlatego należy wyrazić pogląd, zgodnie z którym Skarżący dysponuje wystarczającymi środkami, by uiścić wpis w wysokości 100, - zł. Jako dysponent środków publicznych referendarz sądowy jest zobowiązany do uwzględniania stanowiska w orzecznictwie, zgodni z którym przy dochodach stanowiących wielokrotność wymaganych kosztów Skarżący powinien być w stanie wygospodarować środki na poczet kosztów postępowania. Również zdaniem urzędnika sądowego, to na Stronie ciąży obowiązek udowodnienia, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy (zob. postanowienia NSA: z dnia 5/9/2005 r., sygn. akt II FZ 414/05; z dnia 18/2/ 2005 r., sygn. akt OZ 1510/04; z dnia 14/2/ 2005 r., sygn. akt FZ 760/04; z dnia 31/12/ 2004 r., sygn. akt GZ 146/04 – CBOSA). Rozstrzygnięcie wyrażone w sentencji uwzględnia zarówno postulat zagwarantowania Stronie bezzwłocznego dostępu do Sądu, jak również rzeczywistą zdolność Strony do wygospodarowania wskazanych środków finansowych, nie wspominając o szacunku dla obowiązującego dorobku prawnego. Rozstrzygnięcie niniejsze nie wyklucza innej oceny sprawy w razie ujawnienia dodatkowych i nowych jej okoliczności – lecz w nowym postępowaniu o prawo pomocy. Skarżący nie wykazał również poprzez obraną taktykę procesową (tj. milczenie) szczególnej potrzeby działania pełnomocnika z urzędu w niniejszej sprawie, w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji: ani z uwagi na (swoją) kondycję finansową, ani z uwagi na charakter (trudność) sprawy (cum tacent, clamant). Urzędnik sądowy z urzędu natomiast wskazuje, że Sąd pierwszej instancji otacza szczególną (większą) opieką osoby działające bez profesjonalnej pomocy prawnej (genius loci), realizując liczne funkcje gwarancyjne i informacyjne (por. art. 133, art. 134, art. 6 i art. 7 u.p.p.s.a.) Dlatego, na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 1, § 2 i § 3, art. 246 § 1 pkt 1 i 2 u.p.p.s.a., należy zadecydować jak w sentencji.