III SA/Wa 1597/17

Starszy Referendarz Sądowy Marcin Piłaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 31/10/2017 r po rozpoznaniu wniosku A. M. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. M. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia z [...]/2/2017 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług od kwietnia do czerwca 2013 r. p o s t a n a w i a Zmienić postanowienie z 18/10/2017 r III SA/Wa 1597/17 w ten sposób, że zwolnić skarżącą od wpisu od skargi powyżej 500 zł i odmówić Skarżącej przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie

Skarżąca A. M., wnioskiem zawartym na formularzu PPF (data 19/7/2017 r), zwróciła się przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Powołała się na złą sytuację materialną. Wskazała, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem i dwiema córkami. Nie jest w stanie uiścić wpisu od skargi w kwocie niespełna 32 tys. zł, ponieważ utrzymuje się z dochodów z tytułu pracy w wysokości łącznej 2400 zł i renty 400 zł. Powołała się na stan zdrowia. Skarżąca nie wykonał wezwania urzędnika sądowego z 18/8/2017 r. i to pomimo przedłużenia terminu – zgodnie z wnioskiem. Postanowieniem z 18/10/2017 r. referendarz sądowy odmówił przyznania stronie prawa pomocy. Skarżąca, w piśmie, które wpłynęło do Sądu w dniu 25/10/2017 r zwróciła się o przyznanie prawa pomocy z uwagi na swoją sytuację życiową, postępowania egzekucyjne, obowiązki opieki nad dziećmi. Załączyła dokumenty rachunkowe, deklaracje podatkowe i wyciągi z rachunków bankowych. Rozpoznając ponowny wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Ponowny wniosek Skarżącej o przyznanie prawa pomocy należało rozpoznać – uwzględniając wskazania z zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z 27/10/2017 r., pod kątem przesłanek wskazanych w art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej jako "u.p.p.s.a."), gdyż dotyczy postanowienia rozstrzygającego kwestię wpadkową, jaką jest przyznanie prawa pomocy. Postanowienie w tym przedmiocie nie kończy postępowania w sprawie wywołanej skargą, zatem jako niekończące postępowania w sprawie może zostać zmienione na podstawie wskazanego przepisu w przypadku wystąpienia przewidzianych w nim przesłanek tj. zmiany okoliczności sprawy. Zgodnie bowiem z art. 165 postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Na mocy art. 245 § 1 pkt 2– zwanej dalej u.p.p.s.a, przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, o który wnioskuje strona – tj. zwolnienia od kosztów sądowych - następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Zasadą przyjętą przez ustawodawcę w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest odpłatność za wnoszone do sądów środki prawne. Okoliczności uzasadniające potrzebę przyznania stronie prawa pomocy powinna wykazać – strona. Jedyny wymagany na obecnym etapie koszt sądowy, to wpis od skargi w kwocie niespełna 32 tys. zł w badanej przez urzędnika sądowego sprawie. Do tego zakresu prawa pomocy, tj. kosztów wymagalnych, referendarz sądowy ograniczył rozpoznanie wniosku: sytuacja życiowa Strony Skarżącej może bowiem zmieniać się. Referendarz sądowy, na tym etapie postępowania, podobnie jak uprzednio, daje wiarę twierdzeniom Strony o subiektywnym przekonaniu o jej nienajlepszej sytuacji życiowej. Zarazem jednakże Skarżąca obecnie złożyła dokumenty wymienione w doręczonych Skarżącej wezwaniach, czyli podała konkretne wartości liczbowych i "ekonomiczne" umożliwiające – z korzyścią dla Strony – ocenę jej, gołosłownych, oświadczeń. Również wynik badania sytuacji finansowej Skarżącej przez Sądy spowodowały, że wątpliwości nie budzi już w szczególności niemożność wygospodarowania kwoty niespełna 32 tys. tytułem wymagalnych kosztów sądowych w sporze o korzystania z faktur niedokumentujących rzeczywistego obrotu gospodarczego. Tej sprzeczności logicznej urzędnik sądowy niegdyś nie potrafił rozstrzygnąć samodzielnie, bazując na regułach doświadczenia życiowego, lecz w następstwie wykonania jego wezwania oraz w uwzględnieniu wskazań zawartych w innych postanowieniach Sądu, sytuacja ta uległa zmianie: ocena jest już możliwa, także zadawalająca w części Stronę. Być może werdykt niesprzyjający Skarżącej zostałoby powielony i w tym postępowaniu, gdyby nie rozstrzygnięcia Sądu wobec Skarżącej, korzystnie dla niej rozstrzygające niektóre wątpliwości oraz szacunek, jaki urzędnik sądowy żywi dla dorobku prawnego – zwłaszcza orzeczeń, w których zawarto ocenę sytuacji Skarżącej w nieodległej perspektywie czasowej. Mając na uwadze powołane regulacje prawne, przedstawioną sytuację majątkową Skarżącej, okoliczności sprawy a także kwotę należnego w sprawie wpisu sądowego we wskazanej wysokości, należało przyjąć, iż Skarżąca spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym tj. w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego powyżej 500 zł. Z oświadczeń złożonych przez Skarżącą wynika, że jej wszystkie rachunki bankowe są zajęte. Prowadzona jest egzekucja na oznaczoną w aktach kwotę. Rodzina Skarżącej utrzymuje się jedynie z niepodlegających zajęciu wynagrodzeń i renty w łącznej wysokości ok. 2800 zł. Przedstawiając miesięczne zestawienie wydatków czteroosobowej rodziny Skarżąca wyliczyła je na kwotę zbliżoną do wysokości pobieranego wynagrodzenia. Jak Sąd zauważył już w stosunku do Skarżącej, jej sytuacja finansowa jest niewątpliwie ciężka, jednak ograniczając wydatki do niezbędnego minimum, jest w stanie partycypować w kosztach wszczętego postępowania, uiszczając w niniejszej sprawie wpis w wysokości 500 zł. Skarżąca nie może być zwolniona od kosztów w ogóle, ponieważ są one związane z prowadzoną przez nią działalnością gospodarczą, ramach której osiągała znaczne przychody i była zobowiązana zabezpi9exczyć rezerwy na poczet ewentualnych sporów sądowych. Również obecnie Strona nie została pozbawiona źródła stałych przychodów, z których może wygospodarować środki oznaczone w sentencji. Dlatego, referendarz sądowy uznał, ze zaszły w sprawie okoliczności, o których mowa w art. 165 u.p.p.s.a. i na podstawie przywołanego przepisu w zw. z art. 243 § 1, art. 245 § 1, § 3, art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a., zadecydował, jak w sentencji.