III SA/Wa 1489/16

Starszy Referendarz Sądowy Marcin Piłaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 20/11/2017 r po rozpoznaniu wniosku M. D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika z urzędu w sprawie ze skargi M. D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia [...]/2/2016 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za grudzień 2011 r. p o s t a n a w i a 1. zwolnić skarżącą od wpisu od skargi kasacyjnej powyżej 100 zł; 2. odmówić skarżącej zwolnienia od kosztów sądowych w pozostałym zakresie; 3. umorzyć postępowanie w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu;

Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz 1369) – zwanej dalej u.p.p.s.a, stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym albo zwolnienie od kosztów sądowych lub ustanowienie pełnomocnika (art. 245 § 3 u.p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym – tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych - następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje natomiast zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego i następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 245 § 2 u.p.p.s.a.). Zasadą przyjętą przez ustawodawcę w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest odpłatność za wnoszone do sądów środki prawne. Okoliczności uzasadniające potrzebę przyznania stronie prawa pomocy powinna wykazać – strona. Skarżąca, pismem z 2/10/2017 r. i w formularzu PPF, zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że: - miesięczne raty kredytów wynoszą 2600 zł; - czynsz i media – 1200 zł; - koszty miesięcznych leków- 350 zł - prowadzona jest względem niej egzekucja. Łączny dochód gospodarstwa domowego (etat, renta) to ok 2209 zł, działalność gosp. przynosi straty. Skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe razem z matką, chorą na [...]. Z uwagi na długotrwałą kontrolę skarbową strona nie prowadzi efektywnie działalności gospodarczej. Skarżąca jest obciążona zajęciami komorniczymi na kwotę 70 tys zł. W wykonaniu wezwania referendarza sadowego przedłożyła PIT-37, PIT- 36L, faktury zakupów rachunki za gaz i in. Należało stwierdzić, co następuje: Jedynym wymagalnym kosztem sądowym jest wpis od skargi kasacyjnej w wysokości niespełna 700 zł. Zdolność do ponoszenia innych kosztów postępowania - na razie niewymagalnych w sprawie – może być rozważana w razie ich wystąpienia z uwzględnieniem każdoczesnej sytuacji finansowej skarżącej. Przede wszystkim z art. 246 § 3 u.p.p.s.a. wynika, że adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Skoro w sprawie działa już pełnomocnik, który sporządził skargę kasacyjną (k. 100 i n akt sądowych), należało zastosować w sprawie art. 249a u.p.p.s.a., zgodnie z którym jeżeli rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. Nadto, w ocenie referendarza sądowego, Skarżąca nie wykazała, by nie była w stanie – i to pomimo ciężkiej sytuacji zawodowej i finansowej (upadłość, zadłużenie) – zdobyć środków na poczet wpisu od skargi w wysokości wynikającej z przyznanego jej zwolnienia (ponad 100,- zł): tym bardziej, że dysponuje miesięcznym dochodem przekraczającym tą kwotę (ponad 2 tys). Okoliczność uzyskiwania dochodu przez Stronę jest jednak drugorzędna dla oceny jej zdolności do ponoszenia kosztów sadowych, ponieważ spór dotyczy podatku VAT, czyli dotyczy "kosztu" działalności gospodarczej. Dlatego w ocenie zdolności Strony do partycypowania w kosztach postepowania (kosztach sadowych i kosztach pełnomocnika z urzędu) należy uwzględniać także przychód uzyskiwany w ramach działalności gospodarczej, który za zeszły rok wynosi – jak wynika z deklaracji podatkowej – 479793 zł. Dlatego tez nierzetelna jest kalkulacja kosztów życia dokonana przez Skarżącą w formularzu PPF, ponieważ do wysokości uzyskiwanych "osobiście" dochodów odnosi ona wydatki związane z działalnością gospodarczą (arty kredytów, leasingowe i in). Referendarz sądowy, uwzględniając fakt zajęć komorniczych na kwotę 70 tys. zł, długotrwałą "kontrolę krzyżową", chorobę [...] matki, która wymaga zwiększonych nakładów finansowych i "osobistych" oraz – przede wszystkim – uczestnictwo już w kosztach postępowania na etapie skargi do Sadu, podjął decyzję o przyznaniu jednak prawa pomocy w zakresie wyrażonym w sentencji. Z tych powodów, na podstawie art. 243 § 1 u.p.p.s.a., art. 245 u.p.p.s.a., art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 w zw z art. 249a u.p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 u.p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.