III SA/Wa 1487/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Alojzy Skrodzki, Sędziowie sędzia WSA Elżbieta Olechniewicz, sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa (sprawozdawca), Protokolant referent Katarzyna Nartanowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 maja 2017 r. sprawy ze skargi B.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] 2016 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego na 2014 r. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji W. G. R. z [...] 2015 r. nr [...]

I. Stan sprawy przedstawia się następująco: 1. Wójt Gminy R. (zwany dalej: Wójtem") decyzją z [...] listopada 2015r. ustalił B. S. (zwana dalej: "Skarżącą") łączne zobowiązanie pieniężne za 2014r. - 15.165 zł, wyjaśniając, że podatek rolny wynosi 0,00 zł, podatek od nieruchomości -15.152 zł i podatek leśny - 13,00 zł. W uzasadnieniu decyzji Wójt przedstawił sposób wyliczenia ww. podatków i wskazał, że z uwagi na art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984r. o podatku rolnym (Dz.U. z 2013r., poz. 1381, ze zm., zwana dalej: "u.p.r.") wolne od podatku rolnego są użytki rolne klasy V, VI i VIz, w związku z czym podatek rolny wynosi 0,00 zł. 2. Skarżąca w odwołaniu z [...] grudnia 2015r. wniosła o uchylenie ww. decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Wójtowi. W jej ocenie, gdy nie występuje podatek rolny, nie ma podstaw do wydania decyzji ustalającej wymiar łącznego zobowiązania pieniężnego. W postępowaniu podatkowym pominięto też sposób wykorzystania opodatkowanej nieruchomości, która wpływa na wysokość stawki podatku, a Wójt opierając się na danych z ewidencji gruntów, bezkrytycznie przyjął, że zalane wodą wyrobisko przy kopalni żwiru należy zakwalifikować jako wody śródlądowe podlegające opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości. Zgodnie z definicją encyklopedyczną do wód śródlądowych zaliczyć można zbiorniki wód stojących niewykonane ręką człowieka. 3. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. (zwane dalej: "SKO") decyzją z [...] lutego 2016r. utrzymał w mocy ww. decyzję Wójta, podtrzymując jej podstawę faktyczną i prawną. SKO w uzasadnieniu stwierdziło, że Wójt prawidłowo ustalił wymiar łącznego zobowiązania pieniężnego, gdyż decydujące znaczenie przy prawidłowym ustaleniu łącznego zobowiązania pieniężnego ma stan prawny nieruchomości wynikający z ewidencji gruntów. Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. 2014r., poz. 849, ze zm., zwana dalej: "u.p.o.l") nie są zwolnione z opodatkowania podatkiem od nieruchomości grunty pod wodami zbiorników sztucznych (wód stojących). Zarzuty Skarżącej są więc niezasadne, a jeżeli Skarżąca twierdzi, że dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków nie oddają rzeczywistemu stanowi faktycznemu, powinna w odrębnym postępowaniu doprowadzić do ich zmiany w organie ewidencyjnym. 4. Skarżąca złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę z [...] kwietnia 2016r. na ww. decyzję SKO, wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, z uwagi na naruszenie: a) art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 124 w zw. z art. 180 § 1, art. 181, art. 187 § 1 i 3, art. 191, art. 192, art. 194 § 3 oraz art. 210 § 1 pkt 4 i 6 i § 4 ustawy z 29 sierpnia 1997r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2015r., poz. 613, ze zm., zwana dalej: "O.p."); b) art. 3, art. 4, art. 6a u.p.r.; c) art. 1c, art. 3, art. 4, art. 5, art. 6 u.p.o.l. W uzasadnieniu Skarżąca podniosła, że instytucja łącznego zobowiązania podatkowego nie ma zastosowania w sprawie, gdyż nie występuje należny podatek rolny, a dodatkowo ewidencja gruntów nie odpowiada stanowi rzeczywistemu. Skarżąca wskazała też, iż podjęła inicjatywę zmiany stanu zawartego w ewidencji, ale właściwy organ ewidencyjny, pomimo wyroku sądu administracyjnego, pozostaje bierny, natomiast organy podatkowe bezkrytycznie przyjmują kwestionowane przez Skarżącą zapisy ewidencji gruntów i budynków, jako wyłączne źródło informacji o przedmiotach opodatkowania. Tym samy organy zaprzeczają zasadzie obiektywnego procesu podatkowego i zasadzie postępowania dowodowego, pomijając okoliczność sposobu użytkowania opodatkowanych nieruchomości. Do celów podatkowych, w związku z brakiem ustawowej definicji wód śródlądowych, należy przyjąć ich definicją encyklopedyczną, więc zbiorniki będące dziełem człowieka, takie jak zalane wyrobiska, nie podlegają opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości. U.p.o.l. wyraźnie rozróżnia jeziora od sztucznych zbiorników wodnych. 5. SKO w odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. II. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: 1. Skarga ma usprawiedliwione podstawy. 2. Sąd, zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016r., poz. 2103), wskazuje, że kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016r., poz. 718, zwana dalej: "P.p.s.a.") sprawowana jest na mocy kryterium zgodności z prawem. Oznacza to, że do wyeliminowania z obrotu prawnego aktu wydanego przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c P.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). 3. Sąd w ramach posiadanej i opisanej kognicji, oraz mając na względzie najdalej idący zarzut Skarżącej, dotyczący nieważności zaskarżonej decyzji podniesiony z uzasadnieniu skargi – wydania decyzji o łącznym zobowiązaniu pieniężnym bez podstawy prawnej - stwierdził nieważność zarówno zaskarżonej decyzji, jak również poprzedzającej ją decyzji Wójta uznając jednakowoż, że decyzje te w sposób rażący naruszają przepis art. 6c ust. 1 u.p.r., który ma zastosowanie jedynie wówczas, gdy na osobie fizycznej ciąży obowiązek podatkowy w zakresie podatku rolnego. Sąd uznał zatem, że istnieje przesłanka określona w art. 247 § 1 pkt 3 O.p. Sąd zauważa, że organy obu instancji wskazały w wydanych w sprawie decyzjach, że w skład łącznego zobowiązania pieniężnego wchodził podatek rolny w wysokości 0,00 zł, gdyż Skarżąca władała użytkami rolnymi klasy V, VI i VIz, które są wolne od podatku rolnego na mocy art. 12 ust. 1 pkt 1 u.p.r. Stosownie natomiast do treści art. 6c ust. 1 u.p.r. do ustalenia przez organ podatkowy w jednej decyzji łącznego zobowiązania pieniężnego może dojść jedynie wówczas, gdy na osobie fizycznej ciąży obowiązek podatkowy w zakresie podatku rolnego oraz jednocześnie w zakresie podatku od nieruchomości lub podatku leśnego, dotyczący przedmiotów opodatkowania położonych na terenie tej samej gminy. Tym samym łączne zobowiązanie pieniężne może zostać wymierzone tylko, gdy na tym samym podatniku ciążą zobowiązania podatkowe z tytułu podatku rolnego oraz jednocześnie podatku od nieruchomości lub podatku leśnego albo podatku rolnego oraz jednocześnie podatku od nieruchomości i podatku leśnego. Warunkiem niezbędnym do wymierzenia łącznego zobowiązania pieniężnego, na mocy art. 6c ust. 1 u.p.r., jest więc istnienie zobowiązania podatkowego w podatku rolnym. Niedozwolone jest więc ustalenie przez organ podatkowy pierwszej instancji łącznego zobowiązania pieniężnego, jeżeli na osobie fizycznej nie ciąży zobowiązanie podatkowe z tytułu podatku rolnego, nawet wówczas, gdy podatnik zobowiązany byłby do zapłaty podatku leśnego albo/i podatku od nieruchomości. Dokonana przez Sąd wykładnia ww. przepisu art. 6c ust. 1 u.p.r. jest oczywista i ma potwierdzenie w stanowisku doktryny, która wskazuje, że nie można wydać i doręczyć decyzji na łączne zobowiązanie pieniężne, jeśli nie występuje podatek rolny i jeszcze co najmniej jeden z podatków – od nieruchomości lub leśny albo oba naraz (por. S. Presnarowicz, Komentarz do art. 6c ustawy o podatku rolnym [w:] G. Dudar, L. Etel, S. Presnarowicz, Podatki i opłaty lokalne. Podatek rolny. Podatek leśny. Komentarz, ABC, 2008). Również prof. L. Etel wskazuje, że łączne zobowiązanie pieniężne mogą opłacać tylko podatnicy podatku rolnego, którzy płacą ponadto podatek od nieruchomości albo podatek leśny lub oba te podatki (por. L. Etel, Komentarz do art. 6c ustawy o podatku rolnym [w:] Etel L., Podatek rolny. Podatek leśny. Komentarz, LEX, 2012). Sąd, mając powyższe okoliczności na względzie uznał, że rażącym naruszeniem prawa było zastosowanie w sprawie zarówno przez SKO, jak i przez Wójta w wydanych w sprawie decyzjach ww. przepisu art. 6c ust. 1 u.p.r. Rażące naruszenie przepisu prawa ma miejsce, gdy orzeczenie wydane przez organ w sposób ewidentny odbiega od obowiązującej normy prawnej, przy czym wykładnia tej normy nie budzi wątpliwości, jak miało to miejsce w rozpoznawanej sprawie. 4. Sąd wskazuje, że uznanie przez Sąd, że zaskarżona decyzja SKO oraz poprzedzająca ją decyzja Wójta w sposób rażący naruszają ww. przepis prawa materialnego - art. 6c ust. 1 u.p.r. - powodowało, że Sąd nie miał możliwości ocenić merytorycznej prawidłowości ww. decyzji, a tym samym odniesienie się do pozostałych zarzutów Skarżącej skargi. 6. Sąd, mając powyższe okoliczności na względzie orzekł, jak w punkcie pierwszym sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w związku z art. 247 § 1 pkt 3 O.p. Sąd zauważa również, że Skarżąca w skardze, ani po zawiadomieniu jej o rozprawie, w którym pouczono ją o treści art. 210 § 1 P.p.s.a., nie wniosła o zasądzeniu na jej rzecz kosztów sądowych, więc w tym zakresie Sąd nie mógł orzec z urzędu, bo nie przewidują tego obowiązujące przepisy P.p.s.a.