III SA/Wa 1484/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Waldemar Śledzik, Sędziowie sędzia WSA Sławomir Kozik (sprawozdawca), sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 19 maja 2017 r. sprawy ze skargi L. L. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne oddala skargę

Przedmiotem skargi jest postanowienie z [...] lutego 2016 r., nr [...], wydane przez Ministra Finansów, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r, poz. 23, dalej: "K.p.a.") oraz art. 17, art. 18 i art. 54 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2014 r., poz. 1619, z późn. zm., dalej: "u.p.e.a."), po rozpatrzeniu zażalenia L. L. (dalej: "Strona", "Skarżący"), z 8 kwietnia 2015 r., utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w L. z [...] marca 2015 r., w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną. Jak wskazał Minister Finansów w zaskarżonym postanowieniu, Naczelnik Urzędu Skarbowego w L. prowadził postępowanie egzekucyjne do majątku Zobowiązanego na podstawie jednolitych tytułów wykonawczych nr [...] ,[...] ,[...] oraz własnych tytułów wykonawczych: nr [...] z [...] kwietnia 2014 r., nr [...] z [...] marca 2014 r., nr [...] z [...] maja 2014 r., nr [...] z [...] lipca 2014 r., nr [...] z [...] lipca 2014 r., nr [...] z [...] września 2014 r., nr [...] z [...] września 2014 r. i nr [...] z [...] listopada 2014 r. obejmujących należności podatkowe. W toku prowadzonego postępowania organ egzekucyjny zawiadomieniem z 4 listopada 2014 r., nr [...] dokonał zajęcia prawa majątkowego Zobowiązanego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego. Przedmiotowe zawiadomienie doręczono Zobowiązanemu 21 listopada 2014 r., natomiast bankowi 14 listopada 2014 r. Pismem z 4 grudnia 2014 r. Zobowiązany, wniósł do Dyrektora Izby Skarbowej w L. skargę na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego dokonaną zawiadomieniem z 4 listopada 2014 r. W skardze Zobowiązany zarzucił, że dokonana czynność egzekucyjna w oparciu o ww. tytuły wykonawcze została zastosowana bezzasadnie, bezpodstawnie i narażając Zobowiązanego na straty. Ponadto Zobowiązany uzasadniając skargę na czynność egzekucyjną podniósł, że na uzasadniony trudną sytuacją rodzinną i finansową wniosek, Prezydent Republiki Litewskiej zastosowała wobec Skarżącego Akt Łaski, co zdaniem Zobowiązanego stanowi podstawę do uchylenia oraz odstąpienia od dokonywania jakichkolwiek czynności egzekucyjnych. Postanowieniem z [...] marca 2015 r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w L. oddalił skargę jako nieuzasadnioną. Strona natomiast wniosła zażalenie na powyższe postanowienie, w głównej mierze, podnosząc dotychczasowe zarzuty. Minister Finansów utrzymując w mocy postanowienie I instancji wskazał, że na podstawie art. 54 u.p.e.a., czyli w trybie skargi na czynności egzekucyjne, można wnosić wyłącznie zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego bądź egzekutora przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonywania czynności egzekucyjnych w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym. Minister Finansów oceniając prawidłowość dokonanej czynności egzekucyjnej, nie stwierdził naruszenia przepisów prawa. Organ egzekucyjny zastosował bowiem środek egzekucyjny, do którego upoważnił go art. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a., tj. egzekucję z rachunku bankowego. Zajęcie rachunku bankowego dokonano zgodnie z art. 80 § 1 u.p.e.a., poprzez przesłanie do banku zawiadomienia z 4 listopada 2014 r., o zajęciu prawa majątkowego Zobowiązanego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanych należności pieniężnych wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie płatności dochodzonych zaległości oraz kosztami egzekucyjnymi. Wezwano dłużnika zajętej wierzytelności, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętych wierzytelności, lecz bezzwłocznie przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu albo zawiadomił organ egzekucyjny, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty. Podstawę wystawienia przedmiotowego zawiadomienia stanowiły jednolite tytuły wykonawcze oraz tytuły wykonawcze. Zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego Zobowiązanego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego doręczono Zobowiązanemu 21 listopada 2014 r., natomiast bankowi 14 listopada 2014 r. Wraz z ww. zawiadomieniem doręczono również odpis tytułu wykonawczego nr [...] z [...] listopada 2014 r., odpisy pozostałych tytułów wykonawczych doręczono Zobowiązanemu przy dokonywaniu wcześniejszych czynności egzekucyjnych. Do zajęcia prawa majątkowego Zobowiązanego wykorzystano druk "Zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem", które odpowiadały wzorowi określonemu dla druków tego rodzaju w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 137, poz. 1541, z późn. zm.). Minister Finansów uznał, że Dyrektor Izby Skarbowej w L. prawidłowo ocenił stan faktyczny w przedmiotowej sprawie oraz prawidłowo poinformował o powodach nieuwzględnienia powołanych przez Skarżącego okoliczności odnoszących się do jego sytuacji rodzinnej i finansowej oraz zastosowanego przez Prezydent Republiki Litewskiej Aktu Łaski przy rozpatrywaniu skargi na czynności egzekucyjne. Minister Finansów wyjaśnił, że w trybie skargi na czynności egzekucyjne nie podlegają rozpatrzeniu kwestie materialno-prawne stanowiące podstawę uruchomienia odrębnego postępowania administracyjnego. Kwestie mające wpływ na zasadność prowadzonego postępowania egzekucyjnego są rozstrzygane w trybie art. 34 i art. 59 u.p.e.a., a postępowanie skargowe nie może być traktowane jako uniwersalny środek zaskarżenia, w ramach którego można podnosić kwestie podlegające rozpoznaniu w odrębnych trybach postępowania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 29 marca 2016 r., Skarżący wniósł o uchylenie ww. postanowienia Ministra Finansów i umorzenie postępowania, z uwagi na to, że jest bezpodstawne, bezzasadne, wewnętrznie niespójne, a także niesprawiedliwe i nieuwzględniające wszystkich istotnych okoliczności sprawy oraz wydane przy błędnej wykładni i niewłaściwym zastosowaniu przepisów do okoliczności sprawy. Skarżący dodał, że zaskarżone postanowienie jest sprzeczne i nie uwzględnia zasad K.p.a.: prawdy obiektywnej i tzw. słusznego interesu obywatela (art. 7 K.p.a.), pogłębiania zaufania obywatela do organów państwowych (art. 8 K.p.a.), wysłuchania stron (art. 10 K.p.a.), przekonywania (art. 11 K.p.a.) i ugodowego rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej (art. 13 K.p.a.), co mogło mieć wpływ na postanowienie. Skarżący podniósł, że Minister wydając ww. postanowienie skoncentrował się tylko na stronie formalno-prawnej, a nie na sprawie merytorycznej, co stanowi naruszenie zasad Konstytucji RP i zasad współżycia społecznego i społeczno-gospodarczego przeznaczenia prawa. Skarżący uznał, że bezpodstawne, bezzasadne i krzywdzące było stwierdzenie, iż postępowanie skargowe nie może być traktowane jako uniwersalny środek zaskarżenia. Sprowadzenie sprawy tylko do aspektów formalno-prawnych jest krzywdzące, niesłuszne, bezzasadne i sprzeczne nie tylko z ww. zasadami, ale także z Konwencją dotyczącą praw człowieka, w której również zapewniona jest ochrona człowieka w zakresie fiskalnym. Minister Finansów w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Sąd, po rozpoznaniu skargi uznał, że nie zasługuje ona na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Jak wynika z art. 1a pkt 2 u.p.e.a., ilekroć w ustawie jest mowa o czynności egzekucyjnej - rozumie się przez to wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego, a więc środka wymienionego w art. 1a pkt 12 u.p.e.a. Do czynności egzekucyjnych zalicza się więc wszelkie czynności zajęcia prawa majątkowego strony, takie jak np. zajęcie wynagrodzenia, renty, rachunku bankowego bądź innej wierzytelności pieniężnej, a także zajęcia ruchomości lub nieruchomości oraz dalsze czynności związane z realizacją tych środków egzekucyjnych takie jak np. odebranie zajętych ruchomości bądź ich licytacja. Zgodnie z art. 54. § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. W przypadku skargi na czynności egzekucyjne, wniesionej na podstawie art. 54 u.p.e.a., ocenie organu nadzoru podlega prawidłowość czynności organu egzekucyjnego dokonanej w ramach zastosowanego środka egzekucyjnego. W postępowaniu wszczętym przez Skarżącego złożeniem skargi na czynności egzekucyjne w trybie art. 54 u.p.e.a. - stanowiącym w istocie fragment postępowania egzekucyjnego - ocenie podlegają zatem tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej. W ramach skargi na czynności egzekucyjne, jak trafnie podkreślono w zaskarżonym postanowieniu, można podnosić wyłącznie kwestie formalnoprawne odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonania tych czynności. W postępowaniu tym nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia. U.p.e.a. nie przewiduje więc możliwości zaliczania czynności o charakterze materialno-technicznym do kategorii czynności egzekucyjnych, o których mowa w art. 1a pkt 2 u.p.e.a. Skarga na czynności egzekucyjne, składana w trybie art. 54 u.p.e.a., nie może więc być traktowana jako uniwersalny środek zaskarżenia za pomocą, którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów prawnych i działań podejmowanych przez organ egzekucyjny lub egzekutora w toku całego postępowania egzekucyjnego. Stanowisko w tym zakresie jest ugruntowane zarówno w doktrynie, jak również w orzecznictwie, na co prawidłowo powołał się DIS w uzasadnieniu postanowienia, które utrzymał w mocy w sposób prawidłowy Minister Finansów wydając zaskarżone postanowienie (por. m.in. wyroki NSA z: 10 lutego 2012r. sygn. akt II FSK 1588/10, 22 września 2011r. sygn. akt II FSK 568/09 oraz wyroki WSA w Warszawie z: 9 listopada 2008r. sygn. akt III SA/Wa 644/08 i z 11 kwietnia 2008r. sygn. akt III SA/Wa 139/09, dostępne na www.nsa.gov.pl). Zdaniem Sądu w świetle ww. rozważań trafne było uznanie przez organy nadzoru nad egzekucją administracyjną obu instancji - DIS i Ministra Finansów - że zawiadomienie z 4 listopada 2014 r. o zajęciu prawa majątkowego Skarżącego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego było prawidłowe, gdyż wypełniało wszystkie przesłanki wskazane w obowiązujących przepisach prawa. Naczelnik Urzędu Skarbowego w L. dokonał w rozpoznawanej sprawie czynności egzekucyjnej w postaci zajęcia prawa majątkowego Zobowiązanego stanowiącego wierzytelność z rachunków bankowych. Była to więc czynność egzekucyjna przewidziana w u.p.e.a., dokonanie jej zatem - zgodnie ze stanowiskiem wyrażonym przez Ministra Finansów w zaskarżonym postanowieniu - było uprawnione, stosownie do art. 1a pkt 12 lit. a) u.p.e.a. Dodatkowo w świetle akt sprawy, jak również zgodnie z uzasadnieniem zaskarżonego postanowienia ww. czynności egzekucyjnej dokonano zgodnie z powołanym w podstawie prawnej przepisem art. 80 § 1 u.p.e.a., przez wysłanie do banku zawiadomienia o zajęciu praw majątkowych Skarżącego do wysokości egzekwowanych kwot wraz z odsetkami i kosztami egzekucyjnymi. Podstawę do jego wystawienia stanowiły jednolite tytuły wykonawcze oraz własne tytuły wykonawcze, które znajdują się w aktach i z którymi Skarżący mógł się z łatwością zapoznać. Tym samym niezasadne są zarzuty o naruszeniu, wymienionych w skardze zasad postępowania, wskazanych w przepisach K.p.a. Zawiadomienie wystawiono na podstawie rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, doręczając je Skarżącemu 21 listopada 2014 r., natomiast bankowi 14 listopada 2014 r. Sąd, analizując akta sprawy, w tym przebieg czynności przedstawionych w uzasadnieniach wydanych w sprawie postanowień DIS i Ministra Finansów nie dopatrzył się więc uchybień przepisom postępowania, które miałyby istotny wpływ na wynik sprawy. Zaskarżone postanowienie zawiera wszystkie wymagane prawem elementy i zostało wydane we właściwym trybie. Zarzuty podniesione w skargach na czynności egzekucyjne i argumenty w nich przedstawione na ich poparcie zmierzają, w ocenie Sądu, do podważenia merytorycznej zasadności skierowania egzekucji do majątku Skarżącego. Kwestia ta jednak nie mogła być przedmiotem oceny w postanowieniu wydanym na skutek wniesienia skargi na czynności egzekucyjne. W ramach skargi na czynności egzekucyjne można podnosić tylko, o czym mowa wyżej i na co prawidłowo zwracały uwagę organy nadzoru nad egzekucją administracyjną, kwestie formalnoprawne, które odnoszą się do prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora w oparciu o przepisy regulujące sposób i formę dokonania tych czynności. Obalenie więc podjętych wobec dłużnika czynności egzekucyjnych w trybie skargi na czynność egzekucyjną z art. 54 § 1 u.p.e.a. może nastąpić jedynie przez kwestionowanie sposobu i formy przeprowadzenia danej czynności egzekucyjnej (por. wyrok NSA z 25 października 2016r. sygn. akt II FSK 2833/14). Skoro sposób i forma działania organu egzekucyjnego przy dokonywaniu ww. czynności egzekucyjnych była prawidłowa, skargi te nie mogły zostać uwzględnione. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016r. poz. 718 ze zm.), oddalił skargę, jako nieuzasadnioną.