III SA/Wa 1477/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Ewa Izabela Fiedorowicz, Sędziowie sędzia WSA Radosław Teresiak (sprawozdawca), asesor WSA Konrad Aromiński, Protokolant referent Paulina Plichtowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 lipca 2020 r. sprawy ze skargi Z. sp. z o.o. z siedzibą w S. na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] kwietnia [...] r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za wrzesień i październik 2016 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej na rzecz Z. sp. z o.o. z siedzibą w S. kwotę 2.240 zł (słownie: dwa tysiące dwieście czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Z. sp. z o.o. z siedzibą w S. (zwana dalej: "Strona", "Spółka" lub "Skarżąca") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na wydaną przez Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (dalej: "Minister", "organ odwoławczy") decyzję z dnia [...] kwietnia 2019 r. w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej: "PFRON") za wrzesień i październik 2016 r. Zaskarżona decyzja została wydana w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy: Prezes Zarządu PFRON decyzją z dnia [...] kwietnia 2017 r. określił wysokość zobowiązań Z. Sp. z o.o., z tytułu wpłat na Fundusz za okres wrzesień i październik 2016 r. Od ww. decyzji Strona wniosła odwołanie. Minister decyzją z dnia [...] kwietnia 2019 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazał, że Strona złożyła w dniu 15 lutego 2017 r. korektę deklaracji miesięcznych wpłat na PFRON za wrzesień i październik 2016 r. W związku z tym, iż zadeklarowane kwoty wzbudziły wątpliwości organu I instancji, postanowieniem z dnia [...] lutego 2017 r. Prezes Zarządu PFRON wszczął wobec Spółki postępowanie mające na celu określenie wysokości zobowiązań z tytułu wpłat na PFRON za 09/2016 i 10/2016. Ze złożonej w dniu 15 lutego 2017 r. korekty deklaracji DEK-I-0 za wrzesień 2016 r. wynika, że w Spółce: – przeciętne miesięczne zatrudnienie ogółem w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy wynosiło: 182,43 etatów, – przeciętne miesięczne zatrudnienie osób niepełnosprawnych ze znacznym stopniem niepełnosprawności w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy wynosiło: 1 etat – przeciętne miesięczne zatrudnienie osób niepełnosprawnych z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy wynosiło: 6,33 etatów, w tym ze schorzeniami szczególnie utrudniającymi wykonywanie pracy: 1 etat, – przeciętne miesięczne zatrudnienie osób niepełnosprawnych z lekkim stopniem niepełnosprawności w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy wynosiło; 1,25 etatów. Na podstawie powyższych danych pracodawca wyliczył zobowiązanie za wrzesień 2016 r. w wysokości 598,00 zł. Wyliczając zobowiązanie strona przyjęła przeciętne wynagrodzenie w wysokości 4 019,08 zł. Ze złożonej w dniu 15 lutego 2017 r. korekty deklaracji DEK-I-0 za październik 2016 r. wynika, że w Spółce: – przeciętne miesięczne zatrudnienie ogółem w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy wynosiło: 181,09 etatów, – przeciętne miesięczne zatrudnienie osób niepełnosprawnych ze znacznym stopniem niepełnosprawności w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy wynosiło: 0,64 etat – przeciętne miesięczne zatrudnienie osób niepełnosprawnych z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy wynosiło: 6,50 etatów, w tym ze schorzeniami szczególnie utrudniającymi wykonywanie pracy: 1 etat, – przeciętne miesięczne zatrudnienie osób niepełnosprawnych z lekkim stopniem niepełnosprawności w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy wynosiło: 1,25 etatów. Na podstawie powyższych danych pracodawca wyliczył zobowiązanie za październik 2016 r. w wysokości 777,00 zł. Wyliczając zobowiązanie strona przyjęła przeciętne wynagrodzenie w wysokości 4 019,08 zł. Minister wskazał, że z dokumentów przedstawionych organowi odwoławczemu wynika, że organ I instancji nie uwzględnił, iż niepełnosprawność jednego z pracowników została przez stronę zadeklarowana jako schorzenie szczególne. Do pozostałych danych przedstawionych w deklaracjach DEK-I-0 przez Spółkę organ I instancji nie miał zastrzeżeń. W związku z powyższym, zobowiązanie za wrzesień 2016 r. zostało określone przez Prezesa Zarządu PFRON w wysokości 3 865,00 zł, natomiast za październik 2016 r. w wysokości 4 044,00 zł. Następnie organ odwoławczy stwierdził, że z materiału dowodowego zebranego w sprawie, wynika, że w trakcie postępowania przed organem I instancji Spółka przedstawiła tylko orzeczenie Pani E. K. z dnia 19 listopada 2014 r. wystawione z symbolem 02-P co oznacza choroby [...]. Strona nie przedstawiła zaświadczenia lekarskiego potwierdzającego przewlekłość schodzenia. Z pisma strony z dnia 20 lutego 2017 r., wynika iż jej zdaniem brak podstawy prawnej, aby orzeczenie o niepełnosprawności z symbolem niepełnosprawności 02-P uznać za niewystarczający dokument na potwierdzenie schorzenia szczególnego. W ocenie organu odwoławczego przepis art. 21 ust. 4 ustawy o rehabilitacji ustanawia pewne przywileje (ulgi), a nie obowiązki. Należy mieć na względzie, iż zwolnienia i ulgi podatkowe mają charakter wyjątkowy. Jeżeli zatem jedynie symbole 01-U i 06-E jednoznacznie wskazują na schorzenia szczególne objęte rozporządzeniem, natomiast pozostałe symbole nie pozwalają na jednoznaczne stwierdzenie, iż osoby z takim orzeczeniem cierpią na schorzenie szczególne umożliwiające obniżenie wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych, to pracodawca nie miał podstaw aby stwierdzić, tylko na podstawie orzeczenia z kodem niepełnosprawności 02-P, przewlekłą chorobę [...] pracownika. W samym orzeczeniu brak jest oceny, czy wskazana choroba ma charakter przewlekły. Zdaniem organu odwoławczego bezcelowe byłoby prowadzenie postępowania, zgodnie z wnioskiem zawartym w odwołaniu, w celu uzyskania informacji o specyfice choroby pracownika - Pani E. K., parę lat po powstaniu zobowiązania. W przywołanej na wstępie skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżąca sformułowała żądanie uchylenia decyzji organu odwoławczego oraz zasądzenia na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. W skardze zarzucono naruszenie: 1. przepisów prawa materialnego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy: art. 21 ust. 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych w zw. z § 1 pkt 8 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 września 1998 r. w sprawie rodzajów schorzeń uzasadniających obniżenie wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych oraz sposobu jego obniżania oraz w zw. z § 32 ust 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Gospodarski, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności, poprzez błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że przedłożone orzeczenie o stopniu niepełnosprawności nie pozwala na stwierdzenie schorzenia uzasadniającego obniżenie wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych, II. przepisów postępowania, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, tj. art. 121 §1, art. 122, art. 124, art. 187§1 art. 191, art. 210 § 4 Ordynacji Podatkowej, poprzez: - naruszenie zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, - uchylenie się od wszechstronnego działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu fatycznego, poprzez pominięcie danych znajdujących się w orzeczeniu o stopniu niepełnosprawności w zakresie w jakim pozwalały one stwierdzić przewlekłość stwierdzonej choroby [...], w szczególności wskazujących na długotrwały stan chorobowy pracownicy Skarżącej, - naruszenie obowiązku zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego poprzez ograniczenie postępowania dowodowego przez organ pierwszej instancji jedynie do zwrócenia się do Strony o przedstawienie dowodów na potwierdzenie faktów przez nią podnoszonych oraz zaniechanie uzupełnienia postępowania dowodowego w postępowaniu przed organem odwoławczym. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest uzasadniona. Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest okoliczność, że organ nie uwzględnił, że niepełnosprawność jednego z pracowników została przez Skarżącą zadeklarowania jako schorzenie szczególne. Zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy o rehabilitacji, pracodawca zatrudniający co najmniej 25 pracowników w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy jest obowiązany, z zastrzeżeniem ust. 2-5 i art. 22, dokonywać miesięcznych wpłat na Fundusz, w wysokości kwoty stanowiącej iloczyn 40,65% przeciętnego wynagrodzenia i liczby pracowników odpowiadającej różnicy między zatrudnieniem zapewniającym osiągnięcie wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych w wysokości 6% a rzeczywistym zatrudnieniem osób niepełnosprawnych. Ustęp 2 powyższego artykułu stanowi natomiast, że z wpłat, o których mowa w ust. 1, zwolnieni są pracodawcy, u których wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych wynosi co najmniej 6%. Przy czym wskaźnik ten może zostać obniżony w razie zatrudnienia osób niepełnosprawnych ze schorzeniami szczególnie utrudniającymi wykonywanie pracy (art. 21 ust. 4), a rodzaj takich schorzeń określony został w powoływanym już rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 18 września 1998 r. w sprawie rodzajów schorzeń uzasadniających obniżenie wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych. Zatem w świetle przywołanych wyżej przepisów wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych pozwalający na zwolnienie pracodawcy od obowiązku wpłat, o których mowa w art. 21 ust. 1 ustawy o rehabilitacji może zostać obniżony wyłącznie w sytuacji, gdy pracodawca ten zatrudnia osoby posiadające schorzenia wymienione w rozporządzeniu. Jednym z rodzajów schorzeń, o których wyżej mowa są przewlekłe choroby [...] (§ 1 pkt 8). Zgodnie natomiast z art. 2a ust. 1 ustawy o rehabilitacji, osobę niepełnosprawną wlicza się do stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych począwszy od dnia przedstawienia pracodawcy orzeczenia potwierdzającego niepełnosprawność. Przepis ten stosuje się odpowiednio do dokumentów potwierdzających wystąpienie schorzeń uzasadniających obniżenie wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych, o którym mowa w art. 21 ust. 2 ustawy o rehabilitacji (art. 2a ust. 4 tej ustawy). Zatem dokumentem potwierdzającym wystąpienie schorzeń uzasadniających obniżenie wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych jest orzeczenie potwierdzające niepełnosprawność. Powyższą materię reguluje natomiast rozporządzenie z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz. U. z 2003 r. Nr 139, poz. 1328). Zgodnie z § 2 ww. rozporządzenia Powiatowe zespoły i wojewódzkie zespoły wydają odpowiednio orzeczenia o: 1) niepełnosprawności osób, które nie ukończyły 16 roku życia; 2) stopniu niepełnosprawności osób, które ukończyły 16 rok życia; 3) wskazaniach do ulg i uprawnień osób posiadających orzeczenia o inwalidztwie lub niezdolności do pracy, o których mowa w art. 5 i 62 ustawy, zwane dalej "orzeczeniami o wskazaniach do ulg i uprawnień". W § 13 ust. 2 ww. rozporządzenia zostały wskazane enumeratywnie elementy, jakie zawiera orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, w związku z powyższym zespół wydający orzeczenie nie może owych elementów dowolnie kształtować w tym rozszerzać zakres orzeczenia. Zgodnie z § 32 ust. 1 pkt 2 ww. rozporządzenia przy kwalifikowaniu do znacznego, umiarkowanego i lekkiego stopnia niepełnosprawności bierze się pod uwagę zakres naruszenia sprawności organizmu spowodowany przez choroby [...], w tym: a) zaburzenia [...], b) zaburzenia [...] począwszy od zaburzeń o umiarkowanym stopniu nasilenia, c) utrwalone zaburzenia [...] o znacznym stopniu nasilenia, d) zespoły [...]. Zatem orzeczenie o stopniu niepełnosprawności winny wskazywać jako jedną z przyczyn niepełnosprawności chorobę [...]. Natomiast uzasadnieniem obniżenia wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych, o którym mowa w art. 21 ust. 2 ustawy o rehabilitacji jest między innymi posiadanie przez pracownika schorzenia w postaci przewlekłej choroby [...]. Jednocześnie należy podkreślić, że dokumentem uzasadniającym obniżenie wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych, o którym mowa w art. 21 ust. 2 ustawy o rehabilitacji jest zgodnie z art. 2a ust. 4 powyższej ustawy orzeczenie potwierdzające niepełnosprawność. Orzeczenie to, zgodnie z rozporządzeniem z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności, zawiera określoną treść oraz wskazuje przy kwalifikowaniu do stopnia niepełnosprawności na m.in. choroby [...]. Mając powyższe na uwadze, Sąd podziela stanowisko wyrażone w judykaturze, że użycie przez prawodawcę w przywołanych przepisach odpowiednio terminów "choroba [...]" oraz "przewlekła choroba [...]" oznacza, że nie są to pojęcia tożsame, a drugi z nich jest pojęciem zakresowo węższym niż pierwszy. Sąd nie podziela natomiast poglądu, że dla skorzystania z omawianej preferencji "należy wystąpić do lekarza specjalisty o zaświadczenie, czy u pracownika stwierdzono chorobę, o której mowa w § 1 rozporządzenia, nawet bez konieczności nazywania tego schorzenia". Sąd ponownie podkreśla, że z art. 2a ust. 4 ustawy o rehabilitacji wynika jednoznacznie, że dokumentem tym jest orzeczenie potwierdzające niepełnosprawność, a więc orzeczenie o niepełnosprawności dla osób, które nie ukończyły 16 roku życia lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności dla osób, które ukończyły 16 roku życia. W ocenie Sądu nie ma zatem konieczności dostarczania dodatkowego (poza orzeczeniem potwierdzającym niepełnosprawność) dokumentu wystawionego przez lekarza specjalistę. Ponadto dokument taki jako dokument prywatny, którego przedstawienie nie jest wymagane przez przepisy prawa, podlegałby swobodnej ocenie dowodu przez organ. Odnosząc się natomiast do różnicy pojęciowej "choroba [...]" a "przewlekła choroba [...]" występującej w przywołanych rozporządzeniach należy zauważyć, że termin "przewlekła" jest cechą jednostki chorobowej, a nie cechą tworzącą nową jednostką chorobową. Zgodnie ze słownikiem języka polskiego PWN (https://sjp.pwn.pl/szukaj/przewlek%C5%82a.html) choroba przewlekła to choroba mająca długotrwały przebieg. Dla stwierdzenia zatem jak długo trwa choroba [...], jak w niniejszej sprawie, nie są wymagane wiadomości specjalne. Zatem w ocenie Sądu okoliczność, czy choroba [...] ma charakter przewlekły powinien ocenić organ na podstawie danych zawartych w orzeczeniu potwierdzającym niepełnosprawność. Zauważyć przy tym należy, że zgodnie z § 13 ust. 2 pkt 10 i 11 rozporządzenie z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności, orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zawiera: okres, na jaki orzeczono stopień niepełnosprawności, datę lub okres powstania niepełnosprawności. Mając powyższe na uwadze organ ma możliwość ustalenia czy choroba [...] ma charakter przewlekły. W niniejszej sprawie orzeczenie o stopniu niepełnosprawności Pani E.K. z dnia 19.11.2014 r. wpłynęło do Skarżącego w dniu 25.11.2014 r. (karta 43 akt administracyjnych) i zostało wydane do 19.11.2016 r. Zgodnie z ww. dokumentem niepełnosprawność istniała od 26.06.2012 r. Symbol przyczyny niepełnosprawności 02-P – choroba [...]. Mając zatem na uwadze powyższe należy uznać, że choroba [...] ww. osoby ma charakter przewlekły, gdyż trwa od 2012 r. Zdaniem Sądu organ naruszył więc zarówno przepisy procesowe odmawiając oceny dowodu - orzeczenia o stopniu niepełnosprawności Pani E.K., jak i wskazane przepisy prawa materialnego. Z tych powodów Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c) p.p.s.a. przy zastosowaniu art. 152 p.p.s.a. O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a.