III SA/Wa 1441/17

Dnia 18 maja 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: , Przewodniczący Sędzia WSA Alojzy Skrodzki, po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi C. sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Generalnego Inspektora Kontroli Skarbowej z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie uznania za nieuzasadnione ponaglenia na niezakończenie w terminie postępowań kontrolnych postanawia: 1) odrzucić skargę; 2) zwrócić ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz strony skarżącej kwotę 200 zł (słownie: dwieście złotych) uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi.

C. sp. z o.o. z siedzibą w W. (zwana dalej: "Skarżącą") wniosła w niniejszej sprawie skargę na postanowienie Generalnego Inspektora Kontroli Skarbowej z dnia [...] lutego 2017 r. uznające za bezzasadne ponaglenie Skarżącej na niezakończenie w terminie postępowań kontrolnych wszczętych wobec niej przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w W. W odpowiedzi na skargę Szef Krajowej Administracji Skarbowej wniósł o jej odrzucenie, wskazując w uzasadnieniu, że na postanowienie w przedmiocie ponaglenia nie przysługuje zażalenie, nie jest ono postanowieniem rozstrzygającym sprawę co do istoty dotyczy bowiem kwestii wpadkowej (ewentualnej bezczynności organu), nie kończy także postępowania w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu z uwagi na jej niedopuszczalność. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) – zwanej dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje obok orzekania w sprawach skarg na decyzje m.in. kontrolę postanowień wydanych w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończących postępowanie, a także postanowień rozstrzygających sprawę co do istoty (art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a.). Z kolei stosownie do treści art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., sąd odrzuca skargę jeżeli z innych przyczyn jej wniesienie jest niedopuszczalne. Ponaglenie na niezałatwienie sprawy w terminie, którego bezzasadność stwierdził Generalny Inspektor Kontroli Skarbowej w przedmiotowej sprawie jest specyficznym środkiem ochrony prawnej w postępowaniu podatkowym. Ponaglenie to przysługuje na czynność organu administracyjnego, która w tym przypadku będzie przybierała postać swoistego milczenia tego organu. Zgodnie z art. 141 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r., poz. 201 ze zm.) – zwanej dalej: "O.p.," na niezałatwienie sprawy we właściwym terminie lub terminie ustalonym na podstawie art. 140 O.p. stronie służy ponaglenie do organu podatkowego wyższego stopnia. Organ podatkowy, uznając ponaglenie za uzasadnione, wyznacza dodatkowy termin załatwienia sprawy oraz zarządza wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych niezałatwienia sprawy w terminie, a w razie potrzeby podejmuje środki zapobiegające naruszaniu terminów załatwiania spraw w przyszłości. Organ stwierdza jednocześnie, czy niezałatwienie sprawy w terminie miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 141 § 2 O.p.). Mimo że ustawa nie wskazuje w jaki sposób organ powinien postąpić w przypadku uznania ponaglenia za nieuzasadnione przyjmuje się, że w takim przypadku powinien orzec w tym zakresie w formie postanowienia. Wydanie takiego postanowienia będzie uzasadniało wniesienie skargi do sądu administracyjnego na bezczynność organu administracji (por. R. Hauser (w:) S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, "Ordynacja podatkowa. Komentarz", Warszawa 2009, Wyd. Praw. LexisNexis, wyd. 5, s. 612). Ponaglenie o którym mowa w art. 141 § 1 O.p. jest więc warunkiem złożenia skargi na bezczynność organu podatkowego do sądu administracyjnego, której samodzielnym przedmiotem jest bezczynność organu, a nie wypowiedź w tym przedmiocie organu wyższego stopnia. Postępowanie związane z rozpoznaniem ponaglenia nie jest postępowaniem konkurencyjnym w odniesieniu do postępowania, w którym następuje rozstrzygnięcie sprawy w formie decyzji podatkowej (por. P. Pietrasz w: Dowgier R., Etel L., Kosikowski C., Pietrasz P., Popławski M., Presnarowicz S., Ordynacja podatkowa. Komentarz, LEX nr 100317). Ponaglenie z art. 141 § 1 O.p. spełnia zatem identyczną funkcję jak zażalenie przewidziane w art. 37 Kodeksu postępowania administracyjnego. Na tle zaś tego ostatnio przywołanego przepisu w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego za utrwalony uznać należy pogląd zgodnie z którym stanowisko organu wyższego stopnia wyrażone w trybie art. 37 § 1 k.p.a. ma charakter wpadkowy (incydentalny) i powinno mieć formę postanowienia. Postanowienie wydane w trybie art. 37 k.p.a. nie podlega kognicji sądów administracyjnych (por. postanowienie NSA z dnia 27 kwietnia 2012 r., sygn. akt I OSK 872/12, LEX nr 1145135), postanowienie NSA z 31 stycznia 2013 r., sygn. akt I OSK 74/13, LEX nr 1273832). Reasumując powyższe wskazać należy, że ponaglenie z art. 141 § 1 O.p. nie stanowi środka zaskarżenia, nie służy bowiem kontroli rozstrzygnięć podjętych w postępowaniu administracyjnym, lecz ma na celu spowodowanie, aby rozstrzygnięcia takie w ogóle zostały wydane. Do ponaglenia nie mają zastosowania przepisy dotyczące zażaleń zamieszczone w art. 236-239 O.p. Postanowienie wydane w związku z rozpoznaniem wniesionego przez stronę ponaglenia nie należy też do postanowień kończących postępowanie dotyczy bowiem kwestii wpadkowej, tj. bezczynności organu lub przewlekłości postępowania zaistniałej w toku sprawy podatkowej. Nie można też uznać, że postanowienie wydane w oparciu o art. 141 O.p. jest postanowieniem rozstrzygającym sprawę co do istoty, skoro jego celem jest spowodowanie jedynie tego, aby w sprawie zostało podjęte rozstrzygnięcie (por. postanowienie WSA w Łodzi z dnia 17 lutego 2014 r., sygn. akt I SA/Łd 43/14, dostępne na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Postanowienie to nie jest zatem orzeczeniem, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. i dlatego nie podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a., Sąd postanowił jak w sentencji. O zwrocie uiszczonego wpisu sądowego od skargi orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.