III SA/Wa 1240/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Lucyna Kaligowska po rozpoznaniu w dniu 25 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi B.O. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2010 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie

Skarżąca B.O. wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. Wskazała, iż blokada kont zmusiła ją do zaprzestania działalności. W efekcie wystąpiły zaległości w płaceniu zobowiązań wobec dostawców, banków i innych instytucji. Nastąpiły też zajęcia komornicze całego majątku. Podała, iż gospodarstwo domowe prowadzi wraz z trójką dzieci. Do majątku zaliczyła dom, nieruchomość rolną, hale uprawowe i magazyny, samochody osobowe. Skarżąca posiada też nieściągalne wierzytelności wobec dwóch spółek. Ujawniła, że źródłem utrzymania rodziny są alimenty oraz działalność gospodarcza, przy czym ta ostatnia prowadzona była przez pierwsze trzy miesiące 2016 r. Wśród wydatków wymieniła energię elektryczną (136 zł), gaz (682 zł), telefony (331 zł), paliwo do samochodu (300 zł), kredyty, które nie są spłacane. Oświadczyła, iż wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie 18.000 zł nie zostało uregulowane. Obecnie nie posiada żadnego dochodu. Skarżąca przedłożyła dokumenty źródłowe, w tym m. in. wyciągi bankowe, informację PIT/B, dokumenty dotyczące postępowania egzekucyjnego, faktury dokumentujące wydatki, bilans, rachunek zysków i strat, deklaracje VAT-7. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Instytucja prawa pomocy jest odstępstwem od tej reguły, w związku z tym należy ją stosować wyjątkowo. Wprowadzona została bowiem jako realizacja konstytucyjnego prawa do Sądu dla osób, które rzeczywiście nie posiadają żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie prezentowano pogląd, że ochrona prawa do Sądu przysługuje tym wnioskodawcom, którzy wykażą istnienie przesłanek określonych w art. 246 P.p.s.a. poprzez wyczerpujące i rzetelne przedstawienie swojej sytuacji materialnej. Oznacza to, że to wnioskodawca powinien przekonać Sąd o swojej sytuacji rodzinnej, majątkowej i finansowej i ją odpowiednio uwiarygodnić, Sąd zaś ma dokonać jedynie oceny tej sytuacji. Niewątpliwie im bardziej wnioskodawca zobrazuje, udokumentuje tę sytuację, tym większe możliwości wnikliwej oceny ma Sąd. W przeciwnym razie strona musi się liczyć z negatywnymi dla siebie konsekwencjami braku wykazania przesłanek z art. 246 P.p.s.a. Zgodnie bowiem z tym przepisem ciężar dowodu spoczywa na stronie, która wnosi o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 11 stycznia 2017 r., II FZ 918/16). Z powyższego wynika zatem, że warunkiem oceny zasadności przyznania prawa pomocy jest rzetelne i wyczerpujące udowodnienie prawdziwości twierdzeń o ciężkiej sytuacji materialnej. W ocenie referendarza sądowego Skarżąca warunku tego nie spełniła. Nie ujawniła bowiem wszystkich istotnych – z punktu widzenia oceny możliwości płatniczych - okoliczności. Otóż Skarżąca wyraźnie zaznaczyła, iż obecnie nie posiada żadnego dochodu. Co więcej taki stan rzeczy utrzymuje się od ponad roku, gdyż - jak sama oświadczyła - zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej już w kwietniu 2016 r. Oznacza to, że aktualnie jedynym źródłem utrzymania jej czteroosobowej rodziny są alimenty w wysokości 2.000 zł. Natomiast wysokość wydatków Skarżąca określiła na kwotę 1.449 zł i zaliczyła do nich opłaty za: energię elektryczną (136 zł), gaz (682 zł), telefony (331 zł) oraz paliwo do samochodu (300 zł). Tymczasem trudno uwierzyć aby do tego tylko typu wydatków sprowadzały się koszty życia Skarżącej. W swoim zestawieniu pominęła bowiem taki choćby wydatek jak koszty utrzymania dzieci. Zwłaszcza, że na fakt przeznaczania znacznych kwot na ten cel powołała się w innych zawisłych przed tutejszym Sądem sprawach (III SA/Wa 2322-2328/16). Wskazała mianowicie na studia w Wielkiej Brytanii, przeloty, wyżywienie i materiały naukowe, studia w Warszawie czy koszt utrzymania syna w gimnazjum. Już wówczas zwrócono Skarżącej uwagę, iż nie jest możliwe ponoszenie wydatków we wskazanej przez nią wysokości. Z tych względów referendarz sądowy powziął wątpliwości co do zupełności zadeklarowanych przez Skarżącą źródeł utrzymania oraz celów na jakie przeznacza osiągane z nich dochody. W tej sytuacji nie sposób – opierając się na samych tylko jej oświadczeniach i przesłanej dokumentacji - stwierdzić, że istotnie koszt zainicjowanego przezeń postępowania jest obciążeniem przekraczającym jej możliwości finansowe. Aby bowiem ocenić, czy dla Skarżącej koszt sądowy w określonej wysokości, to dużo czy mało i czy jest ona w stanie go uiścić potrzebna jest pełna wiedza o jej kondycji finansowej. Możliwość przyznania prawa pomocy dotyczy bowiem tych osób, które wykażą, że nie są w stanie w żaden sposób zgromadzić niezbędnych na ten cel środków. Tego zaś Skarżąca nie wykazała. Wobec tego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji