III SA/Wa 1219/17

Starszy Referendarz Sądowy Marcin Piłaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 1/06/2017 r. po rozpoznaniu wniosku T.S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika z urzędu (radcy prawnego) w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...]/1/2017 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie umorzenia zaległości podatkowej p o s t a n a w i a 1. zwolnić Skarżącą od wpisu od skargi i opłaty kancelaryjnej za sporządzenie uzasadnienia; 2. odmówić przyznania Skarżącej przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie

Skarżąca – T.S. na urzędowym formularzu z 17/5/2017 r. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. Poinformowała o tym, że: - jest osobą leciwą (80 lat), niepełnosprawną z licznymi (wymienionymi) dolegliwościami; - utrzymuje się z renty w wysokości ok 1806 zł; - pokrywa koszty leczenia światłą, gazu, czynszu, pomocy choremu synowi; - konto bankowe jest zablokowane przez komornika; W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżąca złożyła oświadczenie o jej sytuacji i odcinek renty. Skarżąca wskazała w piśmie z 27 kwietnia 2017 r., że domaga się ustanowienia pełnomocnika z urzędu z uwagi na to, że jej renta nie wystarcza na "wynajęcie" pełnomocnika, a z uwagi na stan zdrowia osobiste uczestnictwo w postępowaniu przed sądem jest utrudnione. Załatwienie negatywne tej sprawy "(...) nie pójdz8ie do szafy, bo jej trujący albo fetoryczny zapach będzie się jeszcze ze szkoda dla totalitarnych aparatów ludzkiej władzy – unosił jeszcze długo, czego nie przykryje blichtr ani finansowy ani pozycyjny w drabinie społecznej". Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718) – dalej zwana p.p.s.a. - prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest możliwe wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Instytucja prawa pomocy jest jednak wyjątkiem od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 1 p.p.s.a. spoczywa na stronie składającej wniosek o jego przyznanie. Oznacza to, że powinna ona poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie tych okoliczności. Sytuacja majątkowa Skarżącej była już badana przez Sądy, zatem jest ona znana w zakresie wykraczającym poza informacje złożone przez Skarżącą w niniejszej sprawie. Dlatego urzędnik sądowy zadecydował o konieczności uznania, że sytuacja Skarżącej uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów wpisu od skargi we wskazanym rozmiarze. Tym samym niepełne wykonanie wezwania nie powoduje w tym postępowaniu – jak to miało już miejsce – negatywnych następstw dla Strony. Referendarz sądowy zauważa, że na obecnym etapie postępowania, tj. na etapie skargi, do toczenia sporu nie jest niezbędna pomoc profesjonalnego pełnomocnika. Także jeżeli chodzi o przedmiot sprawy i okoliczności faktyczne sporu należy uznać, że są one niesporne i w sprawie nie będzie prowadzone postępowanie dowodowe, lecz oceniane fakty zawarte w aktach administracyjnych. Do tych czynności nie jest niezbędny osobisty udział Skarżącej, pełnomocnika z urzędu czy przedstawiciela organu administracji. Dlatego, urzędnik sądowy, mając wiedzę o zakresie badania sprawy – z urzędu - przez Sąd I instancji (art. 133 i art. 134 P.p.s.a.), jak też o obowiązku czuwania przez Sąd ten, by stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego udzielać potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań (art. 6 p.p.s.a.), niezależnie od niewykazania sytuacji życiowej strony, zadecydował o odmowie ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia w tym zakresie jest fakt, że Skarżąca zadeklarowała uzyskiwanie stałych dochodów w wysokości 1800 zł i nie wykazała niemożności – pomimo wezwania – wygospodarowania z nich środków na poczet kosztów działania pełnomocnika. Zarazem, zdaniem urzędnika sądowego, okoliczności przedstawione przez Skarżącego we wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak również wynikające z akt pozwalają uznać, że sytuacja Skarżącej uzasadnia przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych we wskazanym w sentencji zakresie. Dodatkowo rozstrzygniecie to urzędnik sadowy uzasadnia tym, że Skarżąca jest osobą z licznymi problemami zdrowotnymi i w podeszłym wieku. Korzysta z pomocy bliskich, z którymi, jak zadeklarowała pod rygorem odpowiedzialności karnej, nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego. Nie może też liczyć na bezpośrednią, finansowa pomoc tych osób bliskich. Wskazane okoliczności, jak również fakt, że Skarżąca toczy już kilka sporów sądowych, w tym te, w których zobowiązana została do uiszczenia kosztów sądowych, kwalifikują ją do zwolnienia od wpisu od skargi. Przedwczesne byłoby jednak orzekanie o przyszłych kosztach, skoro, jak Skarżąca zaznaczyła, dysponuje dochodami we wskazanej w uzasadnieniu kwocie. O zwolnieniu referendarz orzekł uwzględniając wiek Skarżącej i liczne problemy zdrowotne, z którymi boryka się, jak też postulat zagwarantowania osobie w jej sytuacji – bezzwłocznego dostępu do Sądu. Z tych powodów, referendarz sądowy, na podstawie art. 243 § 1 P.p.s.a., art. 245 § 1, § 2 i § 3 P.p.s.a., art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.