III SA/Wa 121/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Olechniewicz, po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 21 kwietnia 2017 r. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika z urzędu (adwokata) w sprawie ze skargi A. K. na postanowienie Ministra Rozwoju i Finansów z dnia [...] października 2016 r. [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia w sprawie o umorzenie postępowania egzekucyjnego postanawia zmienić zaskarżone postanowienie starszego referendarza sądowego w ten sposób, że przyznać Skarżącemu prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata

Skarżący – A. K. - na urzędowych formularzach z 12 grudnia 2016 r. i w piśmie z 9 lutego 2017 r. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Poinformował, że jest osobą bezrobotną, niepełnosprawną, bez prawa do zasiłku. Utrzymuje się z pomocy 80 letniej matki, chorej na [...], która wymaga opieki. Skarżący nie prowadzi z matką wspólnego gospodarstwa domowego. Posiada działkę budowlaną o powierzchni 1.450 m², zabudowaną (niewykończonym) domem, obciążoną hipoteką z tytułu niezapłaconych składek ZUS. Miesięczne wydatki Skarżącego pokrywa matka; Wskazał, iż toczy spór z samorządem zawodowym (Krajową Izbą Doradców Podatkowych). W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżący, w piśmie z 9 lutego 2017 r. poinformował, że ma słaby wzrok ([...]). Znajduje się pod stałą opieką lekarzy. Utrzymuje się ze środków otrzymywanych od matki. Skarżący stara się o zatrudnienie w zawodzie doradcy podatkowego (miesięcznie odpowiada na kilkadziesiąt ofert pracy, posiada konta w serwisach, jak wskazał, [...] oraz [...] Skarżący wskazał, że domaga się ustanowienia pełnomocnika z urzędu z uwagi na to, że "po raz pierwszy ma do czynienia ze sprawą odszkodowawczą" i nie ma "wiedzy potrzebnej do prowadzenia tego typu sprawy". Skarżący zadeklarował przekazanie wyciągów z rachunków bankowych matki i swojego, zaświadczenia o stanie zdrowia (matki i Skarżącego) – szczegółowo wymienionych w pkt 1-12 na s 8 pisma przewodniego. Postanowieniem z dnia 21 kwietnia 2017 r. Starszy referendarz sądowy przyznał Skarżącemu prawo pomocy w zakresie zwolnienia Skarżącego od wpisu od skargi oraz odmówił przyznania Skarżącemu przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. W uzasadnieniu wskazał, iż sytuacja majątkowa Skarżącego była już badana przez Sądy i jest znana w zakresie wykraczającym poza informacje złożone przez Skarżącego w niniejszej sprawie. Referendarz sądowy uznał, że sytuacja Skarżącego uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów wpisu od skargi we wskazanym rozmiarze. Referendarz stwierdził, że na obecnym etapie postępowania, tj. na etapie skargi, do toczenia sporu nie jest niezbędna pomoc profesjonalnego pełnomocnika. Pismem z 4 maja 2017 r. Skarżący złożył sprzeciw od ww. postanowienia referendarza sądowego. W sprzeciwie podniósł, iż w sprawie sygn. akt III SA/Wa 2157/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przyznał Skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym, a następnie w związku z kasacją w zakresie pełnym. Również w sprawach o sygn. akt IV SA/Wa 1334/12 oraz sygn. akt VI SA/Wa 1451/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przyznał Skarżącemu prawo pomocy w zakresie całkowitym. Zdaniem Skarżącego organy obu instancji wykorzystując własne doświadczenie oraz wiedzę dążą w tej sprawie do pozbawienia Skarżącego możliwości dochodzenia odszkodowania od organu egzekucyjnego i do przerzucenia odpowiedzialności za szkodę na sąd administracyjny. Skarżący podniósł, iż nie ma wiedzy i doświadczenia jak dochodzić odszkodowania od organu egzekucyjnego. Zaznaczył, iż oczekuje od Sądu zbadania prawidłowości działania organów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 260 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: "P.p.s.a."), w brzmieniu znajdującym zastosowanie do spraw, w których skargi wniesiono po dniu 14 sierpnia 2015 r., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a Wojewódzki Sąd Administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonuje kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia referendarza sądowego, jednakże nie rozpoznaje powtórnie wniosku w tym przedmiocie. Zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a. - prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest możliwe wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Instytucja prawa pomocy jest jednak wyjątkiem od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 1 p.p.s.a. spoczywa na stronie składającej wniosek o jego przyznanie. Oznacza to, że powinna ona poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie tych okoliczności. Skarżący wniósł o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika z urzędu (adwokata). Na obecnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego wymagalnym kosztem Skarżącego jest wpis sądowy od skargi w wysokości 100 zł. W ocenie Sądu okoliczności przedstawione przez Skarżącego we wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak również wynikające z akt pozwalają uznać, że sytuacja Skarżącego uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Wskazać przy tym należy, że Skarżący obecnie jest pozbawiony źródeł utrzymania - od dnia 1 grudnia 2011 r. nie posiada prawa do zasiłku. Jest osobą samotną i niepełnosprawną. Pozostaje na utrzymaniu matki, z którą nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego. Ze znajdujących się w aktach sprawy dokumentów oraz wyjaśnień zawartych w piśmie z 9 lutego 2017 r. wynika, iż zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej (doradztwo podatkowe) od 2011 r. ze względu na stan zdrowia. Wyjaśnił, że z powodu choroby oczu utracił możność samodzielnej obsługi klientów. Brak przychodów i zaległości wobec były przyczyną rezygnacji z dalszego prowadzenia działalności gospodarczej. Obecnie Skarżący aktywnie poszukuje pracy, jednakże - jak oświadczył - nikt nie chce go zatrudnić. Natomiast samorząd zawodowy wielokrotnie odmówił Skarżącemu pomocy w uzupełnianiu kompetencji zawodowych doradcy podatkowego. Skarżący posiada jedynie działkę budowlaną, która objęta jest hipoteką z tytułu nieopłaconych składek ZUS z tytułu działalności gospodarczej. Z akt sprawy wynika, że Skarżący nie posiada zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Dodatkowo wskazał, iż posiada długi z tytułu niepłaconych kosztów sądowych w zakresie przyznania przez sąd kosztów strony przeciwnej, oraz jest zadłużony wobec samorządu zawodowego doradców podatkowych. Z przedstawionych rachunków bankowych nie wynika również, aby dysponował jakimikolwiek środkami pieniężnymi. Ponadto Skarżący opiekuje się chorą na raka matką. W świetle powyższego zasadnym było przyznanie Skarżącemu prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Sąd, mając na uwadze powyższe oraz treść art. 245 P.p.s.a., art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. oraz art. 260 P.p.s.a., orzekł, jak w sentencji.