III SA/Wa 1034/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Golec po rozpoznaniu w dniu 7 sierpnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu Q. sp. z o.o. z siedzibą w P. od postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 9 lipca 2018 r. odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Q. sp. z o.o. z siedzibą w P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe od listopada 2014 r. do marca 2015 r. postanawia - utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie -

Postanowieniem z dnia 9 lipca 2018 r. straszy referendarz sądowy odmówił Q. sp. z o.o. z siedzibą w P. (dalej: "Skarżąca") przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Zdaniem referendarza sądowego, w chwili obecnej wysokość obrotów Skarżącej spadła w porównaniu z latami 2015-2016, niemniej skala tych obrotów w dalszym ciągu umożliwia wygospodarowanie środków potrzebnych do opłacenia niniejszej sprawy. W sprzeciwie od powyższego postanowienia Spółka wskazała, że referendarz sądowy błędnie utożsamia pojęcia zdolności zapłaty wpisu sądowego z uzyskiwanymi przychodami. Aby uzyskać przychód Spółka musiała ponieść określone niezbędne wydatki. Dlatego nie sam przychód powinien być kryterium decydującym o przyznaniu prawa pomocy, lecz dochód uzyskiwany z działalności gospodarczej. Ponadto, Spółka od lat generuje straty, a fakt, że ma obroty lub stosunkowo wysoki kapitał zakładowy nie oznacza, że dysponuje środkami pozwalającymi na zapłatę kwoty ponad [...] zł tytułem wpisu sądowego. Spółka wskazała ponadto, że od [...] marca ma zablokowane konta banków, tym samym zatraciła możliwość jakiegokolwiek działania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności wskazać należy, że stosownie do art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369, dalej "Ppsa") w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 73 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658), rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 Ppsa). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 Ppsa). Zgodnie z art. 199 Ppsa strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Natomiast uregulowana w art. 243-262 Ppsa instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. Celem ustanowienia prawa pomocy było zapewnienie osobom fizycznym i jednostkom organizacyjnym znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej rzeczywistej realizacji konstytucyjnego prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP). Podstawę do przyznania prawa pomocy stanowią informacje wynikające z oświadczenia zawartego we wniosku składanym przez stronę na urzędowym formularzu (art. 252 § 1 Ppsa). Jeżeli natomiast oświadczenie zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego strony lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 Ppsa). Obowiązek ten rozciąga się przy tym na wszystkie dokumenty zawierające dane na temat sytuacji majątkowej strony, pozwalające tym samym zbadać istnienie przesłanek przyznania prawa pomocy. Wystosowanie wezwania ma na celu weryfikację informacji zawartych we wniosku poprzez ich konfrontację ze stosowną dokumentacją i w efekcie poczynienie ustaleń, które byłyby wolne od jakichkolwiek wątpliwości. Podkreślić w tym miejscu także należy, że przyznanie prawa pomocy następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że w stosunku do jego osoby zachodzą przesłanki przemawiające za uwzględnieniem wniosku. Użyte w treści art. 246 Ppsa słowo "wykazać" oznacza dowieść, udokumentować czy udowodnić, a nie jedynie oznajmić czy poinformować (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt II FZ 863/11, publ. LEX nr 1104158). Wnioskodawca, chcąc skorzystać z prawa pomocy, powinien liczyć się z koniecznością udzielania wszelkich wyjaśnień odnoszących się do jego sytuacji materialnej, a także udokumentowania podnoszonych we wniosku o przyznanie prawa pomocy okoliczności (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 listopada 2011 r., sygn. akt I OZ 881/11, publ. LEX nr 1069777). W przedmiotowej sprawie starszy referendarz sądowy odmówił Skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, przyjmując, że skala obrotów Spółki umożliwia wygospodarowanie środków potrzebnych do opłacenia wpisu sądowego. W ocenie Sądu, starszy referendarz sądowy prawidłowo zbadał przesłanki przyznania prawa pomocy. Zdaniem Sądu, możliwość uiszczenia wpisu sądowego od skargi potwierdza, zarówno obecna sytuacja finansowa Skarżącej, jak również osiągane przez nią we wcześniejszych latach podatkowych dochody, a także możliwość ponoszenia kosztów pomocy prawnej ustanowionego w sprawie pełnomocnika. Nie bez znaczenia pozostaje również fakt posiadania przez Spółkę majątku w postaci aktywów trwałych na które składają się ponad [...] ha lasu, łąki czy gospodarstwo ze zwierzętami. Mając na względzie powyższe, Sąd, działając na podstawie art. 260 Ppsa, postanowił, jak w sentencji.