III SA/Po 995/21

Dnia 4 stycznia 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Szymon Widłak (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Górecka Asesor WSA Piotr Ławrynowicz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 4 stycznia 2022 roku sprawy ze skargi B. S. na postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] kwietnia 2021 roku nr [...] w przedmiocie oddalenia zarzutu w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego dot. nienależnie pobranych świadczeń oddala skargę.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej: "Zakład", "ZUS") postanowieniem z [...] kwietnia 2021 r., nr [...], po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy B. S. (dalej: "strona") od postanowienia z [...] stycznia 2021 r., nr [...], w przedmiocie oddalenia zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej, utrzymał w mocy postanowienie wydane w I instancji. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym. Zakład w dniu [...] września 2019 r. wydał decyzję nr [...], zobowiązującą stronę do zwrotu nienależnie pobranego zasiłku opiekuńczego i chorobowego w łącznej kwocie [...]zł wraz z odsetkami. Pismem z [...] października 2019 r. strona wniosła o rozłożenie zaległości na raty. W dniu [...] marca 2020 r. zawarta została umowa nr [...] o rozłożeniu na raty należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń. Zakład I Oddział w [...], jako wierzyciel, wystawił tytuł wykonawczy nr [...] z [...] października 2020 r. i przekazał go organowi egzekucyjnemu, który na jego podstawie dokonał zajęcia rachunku bankowego strony. Pismem z [...] października 2020 r. strona wniosła na podstawie art. 33 § 2 pkt 1 i 5 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2020 r., poz. 1427 ze zm., dalej: "u.p.e.a.") zarzut nieistnienia oraz wygaśnięcia obowiązku z uwagi na całkowitą spłatę zadłużenia w systemie ratalnym. Postanowieniem z [...] stycznia 2021 r., nr [...], ZUS I Oddział w [...] oddalił zarówno zarzut wygaśnięcia, jak i nieistnienia obowiązku objętego tytułem wykonawczym. W uzasadnieniu organ wskazał, że na poczet rat wynikających z umowy nr [...] zaksięgował następujące wpłaty: - [...] marca 2020 r. w kwocie [...]zł, - [...] kwietnia 2020 r. w kwocie [...]zł, - [...] maja 2020 r. w kwocie [...]zł, - [...] lipca 2020 r. w kwocie [...]zł, - [...] sierpnia 2020 r. w kwocie [...]zł. Z uwagi na błędne oznaczenie tytułu przelewu, niezgodne z § 4 pkt 2 umowy, wpłata z [...] maja 2020 r. w kwocie [...]zł nie została zaksięgowana na poczet rat wynikających z rzeczonej umowy, lecz na poczet zaległości z tytułu nieopłaconych składek za okres marzec do kwietnia 2020 r. w łącznej kwocie [...]zł, a pozostała kwota, to jest [...] zł została zwrócona [...] maja 2020 r. na rachunek bankowy strony. W dniu [...] czerwca 2020 r. pracownik Zakładu skontaktował się telefoniczne ze stroną i poinformował o powyższym rozliczeniu. Strona zaznaczyła, że z powodu koronawirusa nie musi płacić składek i nie dokona zwrotu zwróconej częściowo wpłaty. Strona nie złożyła jednak wniosku w terminie do [...] czerwca 2020 r., zatem obecnie – jak wskazał organ – nie otrzyma już zwolnienia ze składek w okresie od marca do maja 2020 r. Zakład stwierdził, że niewywiązanie się przez stronę z warunków umowy ratalnej spowodowało rozliczenie środków na należności z tytułu nieopłaconych składek i zwrot pozostałych środków na rachunek zobowiązanej. Dopiero wpłata dokonana przez zobowiązaną [...] maja 2020 r. została zaksięgowana na poczet należności objętych czwartą ratą z terminem płatności do [...] maja 2020 r., jednak z uwagi na wpłatę po terminie wzrosły odsetki, tak samo, jak w przypadku kolejnych rat. W związku z powyższym należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń zostały tylko częściowo uregulowane w ramach umowy nr [...]. Organ rentowy przedstawił szczegółowe rozliczenie wpłat. Wierzyciel w tych okolicznościach zobowiązany był podjąć czynności zmierzające do wyegzekwowania należności w drodze egzekucji administracyjnej, wystawiając tytuł wykonawczy obejmujący pozostałą należność główną w kwocie [...]zł. ZUS, utrzymując w mocy postanowienie wydane w I instancji, podtrzymał przedstawione stanowisko. W ocenie organu argumentacja strony wskazująca na błędne oznaczenie innych wpłat nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem treść zawartej umowy w tym zakresie jest jednoznaczna. W związku z tym, że strona nie wywiązała się w terminie z obowiązku zwrotu nienależnie pobranych świadczeń oraz nie uregulowała całości zaległości w ramach umowy ratalnej, wierzyciel zgodnie z obowiązującymi przepisami zobligowany był podjąć czynności zmierzające do wyegzekwowania należności w drodze egzekucji i wystawił tytuł wykonawczy. W tytule tym prawidłowo wskazano kwotę należności głównej i odsetek wynikającą z rozliczenia dokonanych wpłat. Należności objęte tym tytułem w momencie jego wystawienia istniały i były wymagalne. Dochodzone należności zostały w całości uregulowane i zajęcie rachunku bankowego zostało uchylone. W skardze skierowanej do tut. Sądu, wnosząc o umorzenie postępowania egzekucyjnego, skarżąca reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika w osobie radcy prawnego zarzuciła: 1. błąd w ustaleniach faktycznych, oraz 2. naruszenie art. 33 § 2 pkt 1 i 5 u.p.e.a., przez błędną ich wykładnię. W uzasadnieniu wskazała, że na poczet wykonania obowiązku wynikającego z umowy nr [...] dokonała zapłaty, na podany w umowie rachunek bankowy, łącznej kwoty [...]zł, podając w tytule każdego przelewu oznaczenie umowy. Jednocześnie skarżąca wyjaśniła, że ustanowiony w umowie numer rachunku do spłat należności nie jest numerem indywidualnego konta ubezpieczonego, na który dokonuje wpłat tytułem składek na ubezpieczenia społeczne. W ocenie skarżącej dokonała ona zatem zapłaty całości należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń, których spłata objęta była umową. Z uwagi na wygaśnięcie zobowiązania, a tym samym jego nieistnienie, zaskarżone zarzutami postępowanie jest bezprzedmiotowe. Zachodzi oczywista potrzeba umorzenia egzekucji. Odnosząc się do dokonanego przez Zakład zwrotu kwoty [...]zł, skarżąca stwierdziła, że wpłata z [...] maja 2020 r. powinna być zaliczona na poczet zobowiązań wynikających z umowy. Jednak nawet po nieuprawnionym zaliczeniu jej na poczet zaległości z tytułu składek, pozostałą kwotę wierzyciel powinien rozliczyć na poczet powstałego zadłużenia z tytułu realizacji umowy, a nie zwracać skarżącej. Z uwagi na zwrot części kwoty skarżąca pozostawała w uzasadnionym przekonaniu o wygaśnięciu tej części zobowiązania w zakresie spłaty trzeciej raty z umowy. W odpowiedzi Zakład wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie wskazać trzeba, że niniejsza sprawa rozpoznana została w trybie uproszczonym. Podstawę takiego jej rozpoznania stanowił art. 119 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: "P.p.s.a.), zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest m.in. postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym, na które służy zażalenie. Jak stanowi przy tym art. 120 P.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Stanowi to odstępstwo od zasady jawnego rozpoznania spraw, jaka wyrażona została w art. 10 P.p.s.a. Zaskarżone postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] kwietnia 2021 r., nr [...], nie narusza ani prawa materialnego, ani przepisów postępowania w stopniu, który stosownie do regulacji art. 145 § 1 P.p.s.a. dawałby podstawę do jego wyeliminowania z obrotu prawnego. Podstawę zaskarżonego postanowienia stanowią przepisy art. 34 w zw. z art. 33 u.p.e.a. Skarżąca wniosła bowiem w sprawie prowadzonej wobec niej egzekucji administracyjnej zarzuty z art. 33 § 2 pkt 1 oraz pkt 5 u.p.e.a., to jest podniosła, że dochodzony przez Zakład obowiązek nie istnieje bądź wygasł. Zgodnie z art. 34 § 2 u.p.e.a. wierzyciel wydaje postanowienie, w którym: 1) oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej; 2) uznaje zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej: a) w całości, b) w części i w pozostałym zakresie oddala ten zarzut; 3) stwierdza niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, jeżeli: a) zarzut jest albo był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym, administracyjnym lub sądowym, b) zobowiązany kwestionuje w całości albo w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługuje środek zaskarżenia. W kontrolowanej sprawie nie doszło do istotnego naruszenia art. 7, art. 77 § 1, czy art. 80 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., dalej: "K.p.a.") w zw. z art. 18 u.p.e.a. Nie sposób zwłaszcza zgodzić się ze skarżącą, aby w sprawie można było zarzucić organowi błędy w ustaleniach faktycznych. Okoliczności faktyczne dotyczące dokonanych przez skarżącą przelewów, ich tytułów, czy wysokości, a także ich rozliczeń przez Zakład, jakie wykazane zostały w uzasadnieniu wydanego postanowienia, nie budzą wątpliwości i nie są w istocie kwestionowane. Skarżąca nie zaprzecza bowiem temu, że okoliczności te miały miejsce w rzeczywistości, a więc, że poczynione tak ustalenia faktyczne odpowiadają prawdzie. Skarżąca zmierza natomiast do tego, aby wykazać, że jedno z rozliczeń – dotyczące jej wpłaty z [...] maja 2020 r., która w jej ocenie przeznaczona być miała na spłatę jednej z rat w ramach wiążącej ją z Zakładem umowy – nie powinno w rzeczywistości mieć miejsca, jako że zostało dokonane bezzasadnie na pokrycie innych zobowiązań skarżącej. Konsekwentnie także kolejne rozliczenia miały być przeprowadzone nieprawidłowo – na spłatę innej raty. Skarżąca stara się zatem zakwestionować nie prawidłowość samych ustaleń faktycznych, a prawidłowość rozliczeń jej wpłat na wiążącą ją z Zakładem umowę nr [...] o rozłożenie na raty należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń. Tak zaprezentowane stanowisko skarżącej nie może w żadnym razie doprowadzić do podważenia prawidłowości zaskarżonego postanowienia. To że skarżąca zmierza do podważenia dokonanych przez Zakład rozliczeń nie zmienia tego, że rozliczenia te miały miejsce w rzeczywistości, a w konsekwencji, że po stronie skarżącej na moment wszczęcia egzekucji administracyjnej (zajęcia rachunku bankowego, por. art. 26 § 5 pkt 2 u.p.e.a.) istniało zobowiązanie – szczegółowo wykazane w uzasadnieniu postanowienia wierzyciela – które wynikało z częściowego uregulowania należności w ramach umowy nr [...]. Skarżąca o istnieniu tego zobowiązania była poinformowana już w piśmie z [...] sierpnia 2020 r., stanowiącym odpowiedź na jej pismo z [...] sierpnia 2020 r., a ponadto powinna mieć świadomość jego istnienia już wcześniej, jako że organ poinformował ją o sposobie rozliczenia wpłaty z [...] maja 2020 r. Skarżąca informacje te konsekwentnie ignoruje. Próba wykazywania uzasadnionego przekonania o wygaśnięciu zobowiązania nie znajduje potwierdzenia ani w wyjaśnieniach skarżącej, ani w zgromadzonym materiale dowodowym. Zresztą ta ostatnia okoliczność pozostaje bez jakiegokolwiek wpływ na wynik sprawy. Nie mieści się bowiem w kompetencji tut. Sądu kontrolowanie sposobu, w jaki Zakład dokonał rozliczeń wpłat skarżącej, czy – mówiąc ogólniej – kontrolowanie prawidłowości wykonania przez Zakład, jak i przez skarżącą, postanowień umowy nr [...]. Jak przewiduje art. 84 ust. 8b ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 266 ze zm.) rozłożenie na raty kwot należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń albo odroczenie terminu ich płatności następuje w formie umowy. Ustawodawca przewidział zatem w tym względzie cywilnoprawną formę stosunków pomiędzy Zakładem, jako wierzycielem, a podmiotem będącym dłużnikiem z tytułu nienależnie pobranych świadczeń. Umowy te ani ich wykonanie nie podlegają kognicji tut. Sądu. Istotne w kontrolowanej sprawie pozostaje wyłącznie to, że w związku z tym, iż zobowiązanie z tytułu nienależnie pobranych świadczeń zostało tylko częściowo uregulowane w ramach umowy nr [...], po stronie skarżącej istniało jeszcze zadłużenie, co czyni wniesione przez nią zarzuty bezzasadnymi. W konsekwencji powyższego brak jest także podstaw do tego, aby podzielić zarzut skarżącej naruszenia art. 33 § 2 pkt 1 i 5 u.p.e.a. Na tle wskazanych powyżej okoliczności nie sposób uznać, aby dochodzone od skarżącej zobowiązanie nie istniało, bądź aby wygasło. Wobec powyższego działając na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalono.