III SA/Po 980/16

Dnia 25 stycznia 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marek Sachajko po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2017 roku na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu M. S. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w P. na postanowienie referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy z dnia 5 grudnia 2016 r. sygn. akt III SA/Po 980/16 w sprawie ze skargi M. S. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w P. na decyzję Zarządu Województwa z dnia [...] lipca 2016 r., nr [...], w przedmiocie określenia kwoty do zwrotu w ramach umowy o dofinansowanie projektu postanawia utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie referendarza sądowego

Skarżąca spółka wystąpiła z żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika w osobie radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku strona skarżąca wskazała, że nie posiada majątku pozwalającego na pokrycie jakichkolwiek kosztów niniejszego postępowania sądowego. Od dłuższego okresu znajduje się w złej kondycji finansowej. Posiada zaległości na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ([...] zł), Urzędu Skarbowego ([...] zł), kontrahentów ([...] zł). Na złą kondycję skarżącej wpływa obciążenie z tytułu kredytu ([...] zł) oraz pożyczek udzielonych kontrahentom z [...] ([...] zł). Z dokumentów załączonych do wniosku o przyznanie prawa pomocy wynikało, że skarżąca jest jednoosobową spółką z ograniczoną odpowiedzialnością o kapitale zakładowym wynoszącym [...] zł. Jedynym wspólnikiem i członkiem zarządu jest ta sama osoba fizyczna. Wartość środków trwałych wnioskodawczyni wynosi [...] zł, a ostatni rok obrotowy skarżąca zamknęła stratą w wysokości [...] zł. Według oświadczenia spółki posiada trzy rachunki bankowe, na których na dzień złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy, widniało saldo ujemne o łącznej wysokości [...] zł. Skarżąca przedłożyła do akt sprawy wyciągi z czterech rachunków bankowych (dwa w [...] oraz dwa w [...] Bank Ś.). Według przedłożonych dokumentów wpłaty na rachunki bankowe skarżącej spółki od 1 czerwca do końca października 2016 roku wyniosły łącznie [...] zł. Przychody skarżącej Spółki ze sprzedaży i zrównane z nimi kształtują się następująco: [...] zł w 2014 roku, [...] zł w 2015 roku oraz [...] zł do [...] czerwca 2016 roku. Postanowieniem z dnia 5 grudnia 2016 r. starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu odmówił spółce przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu postanowienia referendarz wskazał, że argumentacja podnoszona w uzasadnieniu wniosku, a odwołująca się do złej kondycji finansowej skrzącej spółki, nie ma tego skutku, że skarżąca spółka utraciła przychody lub nie ma możliwości wygospodarowania środków na pokrycie kosztów postępowania sądowego. W odpisie z Krajowego Rejestru Sądowego, pomimo deklarowanego zadłużenia, nie ma adnotacji o zaległościach, postępowaniu upadłościowym lub restrukturyzacyjnym, a także umorzeniu egzekucji z uwagi na fakt, że nie uzyska się w jej toku sumy wyższej od kosztów egzekucyjnych. Prezes zarządu i jedyny wspólnik skarżącej Spółki wyjaśnił również, że nie została wszczęta procedura likwidacji spółki; nie podjęto ani uchwały o likwidacji spółki, ani uchwały w przedmiocie dalszego istnienia tego podmiotu. Ponadto wnioski płynące z przekazanej dokumentacji jednoznacznie wskazują, że skarżąca spółka od stycznia 2014 roku do dnia wystąpienia z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy nieprzerwanie realizuje przychody na poziomie ponad [...] zł średniomiesięcznie. Zdaniem referendarza nie można zatem uznać, że odmowa przyznania prawa pomocy uniemożliwia skarżącej spółce realizację prawa do sądu. Pismem z dnia [...] grudnia 2016 r. wnioskodawca wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia. W jego treści wskazał, że ustalenia faktyczne stały w sprzeczności z merytorycznym rozstrzygnięciem. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. 2016, poz. 718, dalej: p.p.s.a.) osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane: 1) w zakresie całkowitym - gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Okoliczności przytoczone we wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak również przedstawione dokumenty na ich poparcie, powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Zwolnienie z obowiązku uiszczenia opłat sądowych stanowi bowiem wyjątek od reguły wykonania przez stronę tego obowiązku z art. 199 p.p.s.a., który sprzyja rozwadze w wyborze sądowej drogi dochodzenia swoich praw. W myśl art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W rozpoznawanej sprawie wnioskodawca, nie przedłożył wszystkich dokumentów wskazanych w zarządzeniu referendarza sądowego. Jak słusznie stwierdził referendarz, załączone dokumenty pozwoliły jednak na ocenę sytuacji finansowej skarżącej spółki. W niniejszej sprawie skarżący nie wykazał, iż nie posiada środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Należy wyjaśnić, że ciężar procesowy wykazania zasadności wniosku o prawo pomocy spoczywa na podmiocie ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy. Należy wskazać, że z wyciągów z rachunków bankowych skarżącej spółki wynika, iż spółka odnotowuje przychody, które za okres od czerwca do października 2016 r. kształtują się na poziomie ok. [...] zł miesięcznie. Skarżąca spółka ma zaś możliwość dysponowania środkami wpływającymi na rachunki bankowe. Nie ma również informacji o toczącym się postępowaniu egzekucyjnym lub upadłościowym. Samo istnienie zobowiązań wobec innych podmiotów nie stanowi zaś samodzielnej przesłanki przyznania skarżącej spółce prawa pomocy. Słusznie zatem referendarz uznał, że nie ma podstaw do uznania, że skarżąca nie ma możliwości wygospodarowania środków na poniesienie kosztów postępowania. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 260 w zw. z art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a., Sąd orzekł, jak w sentencji postanowienia.