III SA/Po 953/20

Dnia 13 kwietnia 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Ławniczak Sędziowie WSA Marzenna Kosewska WSA Szymon Widłak (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 kwietnia 2021 roku sprawy ze skargi K. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2020r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania wtórnika prawa jazdy I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] maja 2020 r. nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej kwotę [...]- ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: "SKO", "Kolegium") decyzją z [...] lipca 2020 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania K. O. (dalej: "strona") od decyzji Starosty [...] (dalej: "Starosta") z [...] maja 2020 r., nr [...], w sprawie odmowy wydania wtórnika prawa jazdy, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Powyższa decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym. Starosta decyzją z [...] sierpnia 2019 r., nr [...], zatrzymał stronie prawo jazdy kat. [...] nr [...], na okres [...] miesięcy w związku z przekroczeniem o [...] km/h dopuszczalnej prędkości poruszania się w obszarze zabudowanym. Strona zobowiązana została do zwrotu dokumentu prawa jazdy do depozytu Starostwa Powiatowego w O.. W dniu [...] sierpnia 2019 r. strona stawiła się w siedzibie Starostwa oświadczając, pouczona o odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywych zeznań, że dokument prawa jazdy, który powinna zwrócić, zagubiła w nieznanych okoliczności i czasie. Na skutek złożonego oświadczenia strona poinformowana została, że okres zatrzymania prawa jazdy ustalony zostaje od [...] sierpnia do [...] listopada 2019 r. włącznie. Strona została dodatkowo pouczona, że zwrot zatrzymanego prawa jazdy (formalnie wydanie wtórnika tego dokumentu) możliwy będzie po ustaniu przyczyny zatrzymania, złożenia wniosku i uiszczenia opłaty ewidencyjnej. W dniu [...] lutego 2020 r. strona złożyła w Starostwie Powiatowym w O. wniosek o wydanie wtórnika prawa jazdy, które – jak wcześniej wyjaśniła – zgubiła. Starosta weryfikując uprawnienia strony do kierowania pojazdami (w tym sprawdzając dane w Europejskim Systemie Informacyjnym o Pojazdach i Prawach Jazdy – EUCARIS) ustalił, że strona widnieje w [...] ewidencji kierowców, jako osoba wobec której w latach [...] kilkakrotnie nakładano sankcję krótkotrwałego zakazu prowadzenia pojazdów w związku z popełnionymi wykroczeniami drogowymi. W dniu [...] kwietnia 2014 r. strona zatrzymana została na terenie m. [...] (region [...]) prowadząc pojazd pod wpływem środka odurzającego za co nałożono sankcję poddania się badaniom medyczno-psychologicznym. Niewykonanie badań spowodowało, że [...] października 2014 r. stronie zatrzymano polskie prawo jazdy wydane przez Starostę Obornickiego. Dla uniknięcia dalszych konsekwencji strona zrzekła się prawa używania dokumentu w [...]. Decyzja o zrzeczeniu się prawa jazdy obowiązuje do [...] października 2029 r. Starosta stwierdził, że oświadczenie strony o utracie prawa jazdy jest nieprawdziwe, kierując w tej sprawie zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa Decyzją z [...] maja 2020 r., nr [...], Starosta odmówił stronie wydania wtórnika prawa jazdy kategorii [...] SKO, utrzymując w mocy decyzję organu I instancji, przywołując treść art. 10 ust. 1, art. 12 ust. 1 pkt 2 i 3 oraz art. 18 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy z 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 1268, dalej: "u.k.p."), wskazało, że wtórnik prawa jazdy wydawany jest zasadniczo w trzech przypadkach: gdy nastąpiła utrata oryginalnego dokumentu, gdy dokument oryginalny uległ zniszczeniu lub konieczna jest w nim zmiana danych. Strona zwróciła się o wydanie wtórnika z uwagi na zgubienie dokumentu. Informacje uzyskane z F. U. K. w F. o zatrzymaniu stronie prawa jazdy w 2014 r. i późniejszej rezygnacji z tego dokumentu, stanowią zdaniem organu II instancji wystarczającą przesłankę do odmowy wydania wtórnika oryginalnego prawa jazdy. Odmowy wydania prawa jazdy (wtórnika) uprawniona była przy tym w ocenie tego organu na podstawie art. 12 ust. 2 pkt 3 u.k.p., bowiem wobec strony Urząd do Spraw Kierowców miasta H. dnia [...] października 2014 r. wydał decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy wystawionego w Polsce, czego konsekwencją było pozbawienie strony uprawnień do kierowania pojazdami zarówno w [...], jak i w Polsce. W skardze skierowanej do tut. Sądu, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, a ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i zmianę decyzji ją poprzedzającej przez wydanie skarżącemu wtórnika prawa jazdy, strona zarzuciła: 1. naruszenie prawa materialnego, to jest art. 12 ust. 1 pkt 3 u.k.p., przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, choć przepis ten nie powinien znaleźć zastosowania ze względu na fakt, że w sprawie – wbrew twierdzeniom organów obu instancji – nie miało miejsca wydanie decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy w jego rozumieniu; 2. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, to jest: - art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 i art. 107 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., dalej: "K.p.a."), przez niepodjęcie wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy, co skutkowało odmową wydania prawa jazdy pomimo spełnienia wszystkich przesłanek pozytywnych uzyskania prawa jazdy i braku istnienia przesłanek negatywnych – przede wszystkim organ nie wyjaśnił należycie treści informacji otrzymanych z Federalnego Urzędu Komunikacji co do decyzji cofającej skarżącemu uprawnienia do kierowania pojazdami, treści przepisów prawnych regulujących rodzaj i skutki zastosowanego wobec skarżącego środka, a także możliwości odzyskania lub nabycia nowych uprawnień przez skarżącego, - art. 84 § 1 K.p.a., przez rezygnację ze zwrócenia się do biegłego z zakresu niemieckich przepisów ustawy w sprawie ruchu drogowego w sytuacji, gdy w sprawie wiedza organu okazała się niewystarczająca, wymagane są wiadomości specjalne konieczne do ustalenia jakiego rodzaju decyzje dot. prawa jazdy zostały wydane wobec skarżącego w oparciu o przepisy niemieckiej ustawy w sprawie ruchu drogowego, a co za tym idzie, czy zachodzą przesłanki z art. 12 ust. 1 pkt 3 u.k.p. Jednocześnie skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodu z dokumentów złożonych do akt sprawy oraz o zwrócenie się do biegłego z zakresu niemieckich przepisów ustawy w sprawie ruchu drogowego dla ustalenia, jakiego rodzaju decyzje dot. prawa jazdy zostały wydane wobec skarżącego. SKO w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko. W piśmie procesowym z [...] stycznia 2021 r. skarżący wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. SKO w piśmie procesowym z [...] stycznia 2021 r. poparło wniosek skarżącego. W piśmie procesowym z [...] marca 2021 r. SKO poinformowało, że postępowanie prowadzone przez Komendę P. P. w O. w sprawie z art. 233 § 6 w zw. z art. 233 § 1 Kodeksu karnego przeciwko skarżącemu zostało [...] października 2020 r. umorzone, a Prokurator R. w O. [...] października 2020 r. zatwierdził postanowienie o umorzeniu śledztwa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie wskazać trzeba, że niniejsza sprawa rozpoznana została w trybie uproszczony. Zgodnie z mającym w tym względzie zastosowanie art. 119 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w tym trybie, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Jako że skarżący wystąpił o rozpoznanie sprawy w rzeczonym trybie, a wniosek ten poparty został przez Kolegium, ziściły się przewidziane w tym przepisie przesłanki. Jak przewiduje art. 120 P.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Stanowi to odstępstwo od zasady jawności, jaka ujęta została w art. 10 P.p.s.a. Zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] lipca 2020 r., nr [...], jak i poprzedzająca ją decyzja Starosty [...] z [...] maja 2020 r., nr [...], wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 P.p.s.a. uzasadnia ich wyeliminowanie z obrotu prawnego. W pierwszej kolejności wskazać trzeba, że materialnoprawną podstawę rozstrzygania w kontrolowanej sprawie stanowią regulacje art. 18 u.k.p. Zgodnie z ust. 1 tego artykułu osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem jest obowiązana zawiadomić starostę o utracie tego dokumentu, jego zniszczeniu w stopniu powodującym nieczytelność, a także o zmianie stanu faktycznego wymagającego zmiany danych w nim zawartych, w terminie 30 dni od dnia zaistnienia tego zdarzenia. W ust. 2 przewidziano, że na wniosek osoby uprawnionej w przypadkach, o których mowa w ust. 1, starosta wydaje, za opłatą, o której mowa w art. 10 ust. 1 lub w art. 16 ust. 1, oraz po uiszczeniu opłaty ewidencyjnej: 1) wtórnik dokumentu pod warunkiem: a) złożenia oświadczenia o utracie dokumentu, pod rygorem odpowiedzialności karnej wynikającej z art. 233 ustawy z 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 1950 ze zm.), albo b) zwrotu zniszczonego dokumentu; 2) nowy dokument pod warunkiem zwrotu dokumentu wymagającego zmiany danych. Skarżący wystąpił o wydanie wtórnika dokumentu prawa jazdy z powodu jego utraty (zgubienia), składając stosowne w tym względzie oświadczenie. Nieuprawnione jest w tych okolicznościach sięganie przez organ zarówno I, jak i II instancji do rozwiązań, jakie przewidziane zostały w art. 12 ust. 1 pkt 2, czy pkt 3 u.k.p. Ostatnio przywołane przepisy normują bowiem problematykę "wydania prawa jazdy" w znaczeniu wydania decyzji administracyjnej nadającej stronie uprawnienia do kierowania pojazdami, o co skarżący w sprawie nie występował. Istota sporu do jakiego doszło w kontrolowanej sprawie sprowadza się wobec tego do stwierdzenia, czy skarżący jest "osobą posiadającą prawo jazdy", o której mowa w art. 18 ust. 1 u.k.p., oraz czy skarżący utracił dokument prawa jazdy, co uprawniałoby go w świetle art. 18 ust. 2 pkt 1 lit. a u.k.p. do wystąpienia o wydanie wtórnika tego dokumentu. Z rozważań SKO wynika bowiem, że skarżący pozbawiony został uprawnień do kierowania pojazdami zarówno w [...], jak i w [...], zaś z rozważań Starosty wynika, że skarżący nie zgubił dokumentu prawa jazdy, to jest nie utracił go. Ustalenia faktyczne w tym względzie poczynione zostały przez organy z istotnych uchybieniem wymogów wynikających z art. 7 oraz art. 77 § 1 K.p.a. Bezspornie skarżącemu na terytorium [...], na skutek niepoddania się stosownym badaniom, zatrzymano polskie prawo jazdy i celem uniknięcia dalszych konsekwencji skarżący zrzekł się używania tego dokumentu w [...]. W sprawie konieczne do ustalenia pozostało zatem to, jakie są konsekwencje prawne powyższego, w tym zwłaszcza, czy zastosowane wobec skarżącego na terytorium [...] środki powodują skutki prawne – a jeżeli tak to jakie – także na terytorium [...]. W dalszej kolejności niezbędne może okazać się także ustalenie, czy skarżącemu zwrócono w [...] dokument prawa jazdy, to jest czy faktycznie zachodzą podstawy do podważania okoliczności zgubienia tego dokumentu. Ustaleń w tym zakresie organy nie poczyniły z góry przyjmując niekorzystne dla skarżącego twierdzenia. W tym miejscu wskazać trzeba, że dyrektywa 2006/126/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 20 grudnia 2006 r. w sprawie praw jazdy (przekształcenie) (Dz. Urz. UE Seria L z 2006 r. Nr 403, s. 18 ze zm., dalej: "dyrektywa 2006/126") przewiduje, że przy zachowaniu zasady terytorialności prawa karnego i przepisów prawnych dotyczących policji, państwa członkowskie miejsca zamieszkania posiadacza prawa jazdy wydanego przez inne państwo członkowskie mogą stosować wobec niego własne przepisy krajowe w zakresie ograniczania, zawieszania, cofania lub unieważniania uprawnień do kierowania pojazdami i ewentualnie dokonać w tym celu wymiany jego prawa jazdy (art. 11 ust. 2). Państwo członkowskie dokonujące wymiany zwraca stare prawo jazdy władzom państwa członkowskiego, które je wystawiło, z podaniem uzasadnienia swojego działania (art. 11 ust. 3). Państwo członkowskie odmawia uznania ważności jakiegokolwiek prawa jazdy wydanego przez inne państwo członkowskie osobie, której prawo jazdy podlega ograniczeniu, zawieszeniu lub cofnięciu na terytorium wydającego państwa członkowskiego (art. 11 ust. 4 akapit drugi). W wyroku z 23 kwietnia 2015 r., sygn. C-260/13, Trybunał Sprawiedliwości UE zauważył, że art. 8 ust. 2 dyrektywy 91/439 (obecnie art. 11 ust. 2 dyrektywy 2006/126 – przyp. tut. Sądu) upoważnia państwo członkowskie zwykłego miejsca zamieszkania posiadacza prawa jazdy wydanego przez inne państwo członkowskie do, w razie potrzeby, wymiany tego prawa jazdy, aby to pierwsze państwo członkowskie mogło stosować wobec tego posiadacza swoje przepisy krajowe dotyczące ograniczania, zawieszania, cofania lub unieważniania uprawnienia do kierowania. Z tego przepisu wynika, iż państwo członkowskie zwykłego miejsca zamieszkania jest uprawnione do przyjęcia środków ograniczających, zawieszających, cofających lub unieważniających prawo jazdy wydane w innym państwie członkowskim, które to środki wywołują skutki we wszystkich państwach członkowskich. Art. 11 ust. 4 akapit drugi dyrektywy 2006/126, który nie przewiduje takiej możliwości wymiany prawa jazdy, pozwala jedynie państwu członkowskiemu, które nie jest państwem członkowskim zwykłego miejsca zamieszkania, powziąć – na mocy jego krajowego prawa i z powodu noszącego znamiona naruszenia zachowania na jego terytorium posiadacza prawa jazdy wcześniej otrzymanego w innym państwie członkowskim – środki, których zakres jest ograniczony do tego terytorium, a skutki do odmowy uznania ważności tego prawa jazdy na tym terytorium. Powyższe potwierdza, że wobec skarżącego mogły zostać zastosowane środki o zasięgu ograniczonym wyłącznie do terytorium [...] (art. 11 ust. 4 akapit drugi dyrektywy 2006/126), jak i środki, które wywołują skutki we wszystkich państwach członkowskich (art. 11 ust. 2 tej dyrektywy), co w realiach kontrolowanej sprawy nie zostało w żaden sposób ustalone. W tym względzie istnieje konieczność ponownego zwrócenia się do właściwych organów niemieckich celem dalszego wyjaśnienia, jakiego rodzaju – z powyżej wskazanych – środków zostały wobec skarżącego zastosowane oraz co się stało z polskim dokument prawa jazdy, zwłaszcza czy został on skarżącemu zwrócony, a w razie, gdyby ustalenia te nadal były niewystarczające zajdzie potrzeba szczegółowego określenia podstawy prawnej (z prawa niemieckiego) zastosowanych wobec skarżącego na terytorium [...] środków i skorzystania z pomocy opinii biegłego celem wyjaśnienia ich skutków, w tym ich konsekwencji prawnych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni ocenę prawną wyrażoną w niniejszym uzasadnieniu i wynikające z niego wskazania, co do dalszego postępowania. Wobec powyższego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 P.p.s.a. orzeczono, jak w pkt I. sentencji wyroku. O kosztach postępowania, na podstawie art. 200 P.p.s.a., postanowiono w pkt. II sentencji wyroku.