III SA/Po 885/17

Dnia 15 stycznia 2018 roku Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Robert Talaga po rozpoznaniu w dniu 15 stycznia 2018 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi Stowarzyszenia A na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie określenia kwoty z tytułu dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem do zwrotu do budżetu Miasta P. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy

Stowarzyszenie A wraz ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu złożyło wniosek o przyznanie prawa pomocy w całości. Na wezwanie Sądu strona skarżąca przedstawiła wypełniony na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Z oświadczenia o majątku i dochodach wynika, iż w 2016 roku Stowarzyszenie zanotowało stratę w wysokości [...] zł. Obecnie Stowarzyszenie nie posiada żadnego majątku, a stan konta bankowego wynosił na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku [...] zł. Jednocześnie Stowarzyszenie zaznaczyło, że stan konta wynikał z realizowanego projektu dotowanego przez Prezydenta P., ale na dzień 15 grudnia 2017 roku stan konta bankowego wynosił [...] zł. Ponadto w kasie Stowarzyszenia znajdowała się kwota [...] zł. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że Stowarzyszenie jest organizacją pozarządową, prowadzącą działalność niekomercyjną w dziedzinach społeczno-kulturalnych na rzecz społeczności lokalnej. Stowarzyszenie opisało przebieg sprawy przed organem administracji oraz podkreśliło, że nie dysponuje odpowiednimi funduszami do uregulowania wpisu sądowego i pokrycia ewentualnych kosztów procesowych. Prezes Stowarzyszenia oświadczył, że ukończył 78 lat, ma kłopoty z poruszaniem się i nie posiada wiedzy prawniczej, a jego intencją jest jedynie zakończenie sprawy i oczyszczenie Stowarzyszenia z zarzutu niewłaściwego rozporządzania funduszami publicznymi. Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym osobie prawnej, a także innej jednostce nieposiadającej osobowości prawnej, gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania w myśl art. 246 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2017 roku, poz. 1369 ze zm.), dalej jako "P.p.s.a.". W przedmiotowej sprawie skarżące stowarzyszenie zadeklarowało posiadanie środków finansowych w kasie oraz na koncie bankowym. Taka sytuacja wyklucza przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Nie można bowiem stwierdzić, że strona nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. W rozpoznawanej sprawie należy dodatkowo uwzględnić szczególny status strony skarżącej wynikający z ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 roku Prawo o stowarzyszeniach (j.t: Dz. U. z 2015 r. poz. 1393 ze zm.) regulującej zasady działania tego typu organizacji, która określa m.in. sposób finansowania ich działalności. Zgodnie z art. 33 ust. 1 tejże ustawy majątek stowarzyszenia powstaje ze składek członkowskich, darowizn, spadków, zapisów, dochodów z własnej działalności, dochodów z majątku stowarzyszenia oraz z ofiarności publicznej. Nie ulega więc wątpliwości, że każde stowarzyszenie, chcąc efektywnie realizować swoją statutową działalność musi liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów, a ich źródłem są m.in. składki członkowskie. Stowarzyszenie powinno brać pod uwagę ewentualność ponoszenia kosztów związanych z zainicjowaniem postępowania sądowego, w którym ma zamiar wziąć udział i w należyty sposób zabezpieczyć środki na ten cel. Nie bez znaczenia jest również fakt, iż wnioskujące stowarzyszenie nie wykazało aby podjęło jakiekolwiek działania mające na celu zgromadzenie środków na opłacenie kosztów sądowych. Ma to tyle istotne znaczenie, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowane jest stanowisko, zgodnie z którym w takich okolicznościach, jak przedstawione w niniejszym stanie faktycznym, kiedy nie istnieje żadna obiektywna przeszkoda uniemożliwiająca zgromadzenie odpowiednich środków finansowych, przyjąć należy, że organizacja sama pozbawia się zdobycia środków finansowych na prowadzenie działań statutowych, co stanowi przesłankę do odmowy przyznania prawa pomocy. Nawet bowiem jeśli Stowarzyszenie jest organizacją typu non profit, nie podlega ono zwolnieniu od obowiązku zapewnienia środków na prowadzenie działalności statutowej (postanowienie NSA z 8 lipca 2010 r. sygn. II OZ 664/10, postanowienie NSA z 4 marca 2010 r., sygn. II OZ 183/10, LEX nr 606595, postanowienie NSA z dnia 17 czerwca 2011 r., sygn. I OZ 428/11, LEX nr 990354). Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 246 § 2 pkt 1 P.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji postanowienia.