III SA/Po 874/23

Dnia 14 lutego 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Ławniczak Sędzia WSA Walentyna Długaszewska (sprawozdawca) Sędzia WSA Zbigniew Kruszewski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 14 lutego 2024 roku sprawy ze skargi J. P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 16 października 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.

Zaskarżonym postanowieniem z 16 października 2023 r. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z 29 sierpnia 2023 r. o odmowie zawieszenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec J. P. na podstawie wystawionych przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego, wymienionych w tym postanowieniu tytułów wykonawczych. Jako podstawę prawną zaskarżonego postanowienia powołano: - art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.), dalej: "K.p.a.", - art. 18 i art. 56 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2023 r., poz. 479 ze zm.), dalej: "p.e.a.". W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wskazano, co następuje. Pismem z 18 sierpnia 2023 r. J. P. zwrócił się do organu egzekucyjnego o: 1) zawieszenie postępowania egzekucyjnego lub 2) umorzenie tego postępowania. W uzasadnieniu wniosku strona wskazała, że: 1. w związku z toczącym się wobec niej postępowaniem egzekucyjnym dotyczącym kar pieniężnych za naruszenie obowiązku wprowadzenia do urządzenia prawidłowych danych o kategorii pojazdu podczas przejazdu wszczęto 40 postępowań, w których nałożono kary pieniężne w wysokości po 750 zł każda, a zatem na kierowcę nałożono karę pieniężną w łącznej wysokości 30 000 zł, a wnioski o ponowne rozpatrzenie spraw nie zostały uwzględnione przez organ; 2. pismem z 18 lipca 2023 r. złożyła do GITD wniosek o umorzenie nałożonych administracyjnych kar pieniężnych w całości z uwagi na trudną sytuację majątkową i fakt, że nie jest w stanie ich uregulować; 3. złożony wniosek o umorzenie kar uzasadnia zawieszenie postępowania egzekucyjnego do chwili rozpatrzenia wniosku o umorzenie przez GITD i ewentualnie Sąd. Postanowieniem z 29 sierpnia 2023 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] odmówił zawieszenia prowadzonego wobec strony postępowania egzekucyjnego. Strona wniosła zażalenie na powyższe postanowienie. Wymienionym na wstępie postanowieniem z 16 października 2023 r. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji podnosząc, co następuje. Zgodnie z art. 18 p.e.a. jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. W myśl art. 56 § 1 p.e.a. postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w całości lub w części: 1) w razie wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej; 2) w razie śmierci zobowiązanego, jeżeli obowiązek nie jest ściśle związany ze zobowiązanym, a jest prowadzona egzekucja z rzeczy lub prawa majątkowego, które nie wygasło wskutek śmierci zobowiązanego; 3) w razie utraty przez zobowiązanego zdolności do czynności prawnych i braku jego przedstawiciela ustawowego; 4) na żądanie wierzyciela; 5) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach. Użyte przez ustawodawcę w zdaniu pierwszym powyższego przepisu sformułowanie "postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu" oznacza, że organ egzekucyjny ma obowiązek zawieszenia postępowania egzekucyjnego w sytuacji, gdy zachodzi którakolwiek z wymienionych w tym przepisie przesłanek. Zawieszenie postępowania egzekucyjnego następuje zatem w przypadku wystąpienia jednej ze wskazanych powyżej przyczyn. Jest to katalog zamknięty, stąd żadne inne przesłanki nie stanowią podstawy do zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Pismem z 18 sierpnia 2023 r. strona wniosła o zawieszenie bądź umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec niej w związku z nałożonymi przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego karami. Jedyną okolicznością wskazaną przez stronę w uzasadnieniu wniosku o zawieszenie postępowania było odwołanie się do wniosku z 18 lipca 2023 r., w którym strona zwróciła się do wierzyciela o umorzenie nałożonych kar. Wskazany przez stronę argument nie mieści się jednak w katalogu przesłanek z art. 56 § 1 p.e.a. obligujących organ egzekucyjny do zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Wnosząc o zawieszenie postępowania egzekucyjnego zobowiązany powinien wykazać zaistnienie jednej z przesłanek z art. 56 § 1 pkt 1-3 i 5 p.e.a. Jeżeli zajdzie którakolwiek z nich organ egzekucyjny ma obowiązek zawieszenia postępowania. Taka sytuacja w niniejszej sprawie nie ma jednak miejsca. Również wierzyciel nie występował do organu egzekucyjnego z żądaniem zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Przepisy p.e.a. nie przewidują możliwości zawieszenia postępowania na wniosek dłużnika. W skardze na postanowienie organu odwoławczego J. P. zarzucił naruszenie: 1. art. 59 § 2 p.e.a. przez niezawieszenie (ewentualnie nieumorzenie) postępowania, w sytuacji gdy egzekucja administracyjna może okazać się bezskuteczna z powodu braku majątku lub źródła dochodu zobowiązanego, z których jest możliwe wyegzekwowanie środków pieniężnych przewyższających koszty egzekucyjne; 2. art. 189d w zw. z art. 189k § 1 pkt 3 K.p.a. przez nieuwzględnienie wagi i okoliczności naruszenia oraz warunków osobistych strony, na którą nałożono administracyjne kary pieniężne i nieudzielenie ulgi w ich wykonaniu, mimo że zachodzi przypadek uzasadniony ważnym interesem strony, bowiem na stronę nałożono kilkadziesiąt kar po 750 zł każda za naruszenia ujawnione w trakcie kontroli mających miejsce w niewielkich odstępach czasu, w sytuacji gdy wszystkie te naruszenia powinny zostać potraktowane jako naruszenie wieloczynowe spowodowane jednym, wspólnym czynnikiem i które zostało zaprzestane, gdy tylko strona uświadomiła sobie naruszenie obowiązku wprowadzenia do urządzenia prawidłowych danych o kategorii pojazdu; w niniejszej sprawie należało zatem umorzyć administracyjne kary pieniężne, a tym samym bezprzedmiotowe stałoby się postępowanie egzekucyjne. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga podlega oddaleniu, gdyż zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej, a stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron, oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi. Przedmiotem skargi jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej o utrzymaniu w mocy postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] o odmowie zawieszenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec skarżącego na podstawie wystawionych przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego, wymienionych w tych postanowieniach tytułów wykonawczych. Pismem z 18 sierpnia 2023 r. J. P. zwrócił się do organu egzekucyjnego o: 1) zawieszenie postępowania egzekucyjnego lub 2) umorzenie tego postępowania. Zaskarżonym postanowieniem rozpatrzono pierwszy z tych wniosków (o zawieszenie postępowania), natomiast nie dotyczy ono umorzenia postępowania egzekucyjnego, stąd odnoszący się do tej ostatniej kwestii art. 59 § 2 p.e.a. nie miał w kontrolowanej sprawie zastosowania i nie mógł zostać naruszony. W związku z tym w kontrolowanym postępowaniu organ nie miał obowiązku ustalania stanu majątkowego zobowiązanego, aby następnie dokonać oceny efektywności możliwych czynności egzekucyjnych oraz porównania szacowanych wydatków egzekucyjnych, a także możliwych do wyegzekwowania kwot w celu stwierdzenia, czy uzyska się kwotę przewyższającą wydatki egzekucyjne. W sprawie nie miały również zastosowania przepisy art. 189d w zw. z art. 189k § 1 pkt 3 K.p.a. Nie dotyczą one kwestii zawieszenia postępowania egzekucyjnego, ale odpowiednio dyrektyw wymiaru administracyjnej kary pieniężnej i ulgi w jej wykonaniu. W związku z wnioskiem o zawieszenie postępowania egzekucyjnego organ był obowiązany natomiast ustalić, czy zaszła jedna z przesłanek z art. 56 § 1 p.e.a. stanowiącym, że postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w całości lub w części: 1) w razie wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej; 2) w razie śmierci zobowiązanego, jeżeli obowiązek nie jest ściśle związany ze zobowiązanym, a jest prowadzona egzekucja z rzeczy lub prawa majątkowego, które nie wygasło wskutek śmierci zobowiązanego; 3) w razie utraty przez zobowiązanego zdolności do czynności prawnych i braku jego przedstawiciela ustawowego; 4) na żądanie wierzyciela; 5) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach. W ocenie Sądu organ zgodnie z prawem uznał, że nie wystąpiła żadna z powyższych przesłanek. Kwestia umorzenia nałożonych kar (podobnie jak i kwestia umorzenia postępowania administracyjnego, o czym wspomniano już wyżej) wykracza poza granice postępowania (art. 134 § 1 p.p.s.a.), gdyż przedmiotem zaskarżonego postanowienia jest jedynie odmowa zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Wobec tego Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.