III SA/Po 774/18

Dnia 20 lutego 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska (spr.) Sędziowie WSA Ireneusz Fornalik WSA Marzenna Kosewska Protokolant: st. sekr. sąd. Sławomir Rajczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lutego 2019r. przy udziale sprawy ze skargi X na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] r. nr [..], II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz skarżącej kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych.

UZASADNIENIE. Decyzją z [...] r. Naczelnik Urzędu Celnego orzekł o wymierzeniu [...]kary pieniężnej z tytułu urządzania gry na automacie do gier poza kasynem gry. W uzasadnieniu powyższej decyzji wskazano m. in. co następuje. W dniu[...] r. w [...]przy [...]w toku kontroli funkcjonariusze Urzędu Celnego ujawnili automat do gry. W drodze eksperymentu procesowego przeprowadzono gry kontrolne wykazujące, że jest to automat, na którym można uzyskać wygrane pieniężne, a gra zawiera element losowości. Postanowieniem z [...]r. Naczelnik Urzędu Celnego z urzędu wszczął wobec [...]postępowanie w sprawie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry. W toku postępowania organowi przedłożono akt zgonu A. Postanowieniem z dnia [...] r. zawiadomiono wspólnika spółki, który wszedł w miejsce zmarłego wspólnika, że przed organem I instancji toczy się przedmiotowe postępowanie dotyczące urządzania gry na automacie. Ponadto organ włączył postanowieniem z dnia [...] r. do akt sprawy m. in. kopię umowy spółki cywilnej z dnia [...] r. oraz kopię aneksu do tej umowy z dnia [...] r. i z dnia [...]r.. Decyzją z [...] r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r., poz. 800 ze zm.), dalej: "o.p.", w zw. z art. 2 ust. 3-5, art. 3, art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. a, art. 89 ust. 1 pkt 2, art. 89 ust. 2 pkt 2, art. 90 i art. 91 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2015 r., poz. 612 ze zm.) utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Jako stronę w decyzji organu odwoławczego, w odróżnieniu od decyzji organu pierwszej instancji, oznaczono nie[...] , lecz X i B, będących w dniu kontroli wspólnikami [...]. W uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego wskazano, że zebrany materiał dowodowy uzasadnia orzeczenie o wymierzeniu X i B kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie do gry poza kasynem gry. W skardze wniesionej przez X stwierdzono, że [...]nie istnieje od [...] r., a wymierzenie kary nie ma podstaw w świetle przepisów prawa. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie z uwagi na mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania, polegające na braku wyczerpującego uzasadnienia faktycznego i prawnego w zakresie oznaczenia strony. Decyzja powinna zawierać oznaczenie strony (art. 210 § 1 pkt 3 o.p.), co pozwala na ustalenie jej adresata. Potraktowanie jako adresata decyzji podmiotu nie będącego stroną w sprawie jest wadą uzasadniającą stwierdzenie jej nieważności (art. 247 § 1 pkt 5 o.p.). Stroną w postępowaniu w sprawie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry może być nie tylko osoba fizyczna, osoba prawa, ale również jednostka organizacyjna nie posiadająca osobowości prawnej, czyli także spółka cywilna (por.: akapit 4 pkt 6.3 uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego o sygn. akt II GPS 1/16 - dostępna na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl - w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Organ pierwszej instancji oznaczył jako stronę[...], zaś organ odwoławczy - osoby fizyczne: X i B, będące w dniu kontroli wspólnikami tej spółki. Jak wynika z akt adm. (k. [...] akt adm.) spółka, którą organ pierwszej instancji oznaczył jako stronę, powstała [...] r. Umowę spółki zawarły cztery osoby: A, B, C i D. W spółce zachodziły przekształcenia podmiotowe: od [...] r. wspólnikiem przestał być C, a [...] r. zmarł A ( k. [...]akt adm. ). Ponadto, [...] r., przed wydaniem decyzji organu pierwszej instancji, B zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej (k. [...]akt adm.). Brak informacji o wspólniku D. Organ pierwszej instancji jako stronę oznaczył [...]W świetle powyższych danych, w szczególności wobec śmierci wspólnika A, organ ten nie uzasadnił jednak wystarczająco swej decyzji w tym zakresie. Zgodnie bowiem z art. 872 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 1964 r. nr 16, poz. 93 ze zm.), dalej: "K.c.", można zastrzec, że spadkobiercy wspólnika wejdą do spółki na jego miejsce. W wypadku takim powinni oni wskazać spółce jedną osobę, która będzie wykonywała ich prawa. Dopóki to nie nastąpi, pozostali wspólnicy mogą sami podejmować wszelkie czynności w zakresie prowadzenia spraw spółki. Ostatnie zdanie tego artykułu stanowi o pozostałych wspólnikach. Oznacza to, że spółka może trwać mimo śmierci jednego ze wspólników, ale tylko wtedy, gdy poza wspólnikiem, który zmarł, spółkę tworzy co najmniej dwóch wspólników. W niniejszej sprawie organ pierwszej instancji uznał, że spółka trwa mimo tego, że po śmierci A jedynym wspólnikiem pozostała X. Niezależnie od powyższego należy podnieść, że w aktach sprawy: - nie ma dokumentu, z którego wynikałoby następstwo prawne po A; zgodnie art. 1025 § 2 K.c. domniemywa się, że spadkobiercą jest osoba, która uzyskała stwierdzenie nabycia spadku albo poświadczenie dziedziczenia; stosownie do art. 95j ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie (Dz. U. z 2008 r. nr 189, poz. 1158 ze zm.) zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia ma skutki prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku; brak tego rodzaju dokumentu nie daje podstaw do stwierdzenia, że X i B są spadkobiercami A; - nie ma dokumentów wykazujących przekształcenia podmiotowe w spółce dotyczące wspólnika: - D - była ona jedną z czterech osób zawierających umowę spółki z [...] r.; wiadomo jedynie, że A zmarł, C wycofał się ze spółki, a B zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej; brak natomiast informacji, czy i na jakich zasadach D przestała być wspólnikiem; - X - nie była ona podpisana pod umową spółki, a z akt wynika, że podpisała umowę dzierżawy części lokalu umożliwiającą zainstalowanie urządzeń do gier. Organ odwoławczy, utrzymując decyzję organu pierwszej instancji w mocy, nie tylko nie wyjaśnił powyższych okoliczności, ale uznał, że stroną jest inny podmiot: nie[...], lecz X i B, będący w dniu kontroli wspólnikami[...]. Czyniąc to nie zawarł w uzasadnieniu swej decyzji jakichkolwiek wyjaśnień w tym zakresie, naruszając art. 210 § 1 pkt 6 w zw. z art. 210 § 1 pkt 3 o.p. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, dalej: "p.p.s.a."). W tej sytuacji przedwczesne byłoby nie tylko merytoryczne odniesienie się do zarzutu skargi naruszenia przepisów prawa materialnego, ale również do jednoznacznego wskazania strony, wobec której organ prowadzi postępowanie. Ponownie rozpatrując sprawę organ pierwszej instancji ustali kolejne przekształcenia podmiotowe zachodzące w [...]od daty jej powstania, w tym skutek prawny śmierci wspólnika A dla istnienia [...]i oceni walor prawny aneksu z [...]r. do umowy spółki z [...] r. Jeżeli uzna, że spółka trwa mimo śmierci A, stanowisko swe wyczerpująco uzasadni i ustali jego spadkobierców na podstawie stosownych dokumentów. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł jak w pkt I. sentencji. O kosztach postępowania orzeczono w pkt II. sentencji na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 powyższej ustawy.