III SA/Po 755/19

Dnia 11 lutego 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska (spr.) Sędziowie WSA Małgorzata Górecka WSA Marek Sachajko Protokolant: st. sekr. sąd. Sławomir Rajczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lutego 2020 roku przy udziale sprawy ze skargi W. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie wykreślenia z ewidencji działalności gospodarczej oddala skargę

Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] czerwca 2019 r. utrzymało w mocy postanowienie Wójta Gminy [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r. o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie wykreślenia z ewidencji działalności gospodarczej wpisu dotyczącego spółki cywilnej [...], figurującej w obrocie gospodarczym pod numerem [...]. W uzasadnieniu postanowienia organ II instancji wskazał, że organ I instancji odmówił wszczęcia przedmiotowego postępowania, albowiem spółka cywilna [...] z siedzibą w [...], zarejestrowana w dniu [...] grudnia 1990 r. pod numerem [...], została już wykreślona z ewidencji działalności gospodarczej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2002 r. W dacie wykreślenia z ewidencji działalności gospodarczej powyższej spółki W. G. nie był już jej wspólnikiem. Od postanowienia organu I instancji z dnia [...] kwietnia 2019 r. skarżący wniósł zażalenie. Organ II instancji uznał zarzuty zażalenia za niezasadne. Organ odwoławczy wskazał na przepis art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. o Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej i Punkcie Informacji dla Przedsiębiorcy ( Dz. U. z 2018 r., poz. 647 ze zm. ) zgodnie z którym przedsiębiorca podlega wykreśleniu z CEIDG z urzędu, w drodze decyzji administracyjnej ministra właściwego do spraw gospodarki, w przypadku: 1) stwierdzenia trwałego zaprzestania wykonywania przez przedsiębiorcę działalności gospodarczej; 2) utraty przez przedsiębiorcę uprawnień do wykonywania działalności gospodarczej przysługujących na podstawie art. 4 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. o zasadach uczestnictwa przedsiębiorców zagranicznych i innych osób zagranicznych w obrocie gospodarczym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej; 3) gdy wpis został dokonany z naruszeniem prawa. Zdaniem organu II instancji obowiązujące przepisy prawa nie umożliwiają odpowiedniego stosowania przepisów dotyczących wznowienia postępowania administracyjnego czy stwierdzenia nieważności decyzji. W dacie dokonania wpisu obowiązywały przepisy ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej. Zgodnie z art. 19 ust. 1 tej ustawy wpis do ewidencji podlega wykreśleniu w przypadku: 1) zawiadomienia o zaprzestaniu prowadzenia działalności gospodarczej, 2) prawomocnego orzeczenia sądu, zakazującego osobie fizycznej prowadzenia działalności gospodarczej, objętej wpisem. Zgodnie z art. 19 ust. 2 ustawy wpis do ewidencji podlega wykreśleniu także wtedy, gdy organ ewidencyjny dokonał go z naruszeniem prawa; w tym przypadku odpowiednio stosuje się przepisy dotyczące wznowienia postępowania administracyjnego i stwierdzania nieważności decyzji. Z tego względu zdaniem organu postępowanie w sprawie wykreślenia wpisu z działalności gospodarczej na podstawie przepisów o stwierdzeniu nieważności decyzji lub wznowieniu postępowania mogło być prowadzone tylko jeżeli nie doszło do wykreślenia wpisu. Wykreślenie wpisu z powodu dokonania go z naruszeniem prawa nie powoduje stwierdzenia nieważności wpisu, a jedynie wykreślenie wpisu. Przepisy nie umożliwiają ponadto nadania decyzji mocy obowiązującej od dnia dokonania wpisu. Ponadto organ II instancji stwierdził, że zdaniem skarżącego wpisu dokonano w następstwie popełnienia przestępstwa polegającego na podrobieniu podpisów i jest to przesłanka do wznowienia postępowania ( art. 145 § 1 pkt 2 kpa ), a wszczęcie postępowania nadzwyczajnego w trybie wznowienia postępowania w celu wykreślenia wpisu cząstkowego jest bezprzedmiotowe w sytuacji, gdy wykreślono z ewidencji całą jednostkę rejestrową wraz z tym wpisem. Ponadto skarżący nie zachował miesięcznego terminu z art. 148 kpa, albowiem jego wniosek został złożony w dniu [...] listopada 2018 r., a o podrobieniu podpisów skarżący wiedział już z datą ich dokonania czy w dacie wydania postanowienia o umorzeniu dochodzenia z dnia [...] września 2000 r., sygn. akt Ds. [...]. Złożenie wniosku po terminie wskazanym w art. 148 kpa stanowi podstawę odmowy wznowienia postępowania. Ostatecznie organ II instancji stwierdził, że nie można było wszcząć postępowania w sprawie wykreślenia z ewidencji działalności gospodarczej wpisu dotyczącego przedmiotowej spółki cywilnej, albowiem doszło do wcześniejszego wykreślenia przedsiębiorcy z tej ewidencji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu strona wniosła o uchylenie w całości postanowienia organu II instancji z dnia [...] czerwca 2019 r. z powodu naruszenia : - art. 61 a § 1 kpa poprzez jego niezasadne zastosowanie - art. 19 ust. 2 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej poprzez jego niezastosowanie - art. 6 kpa, art. 2 i art. 7 Konstytucji RP - art. 138 § 1 pkt 1 kpa - art. 8 kpa w zw. z art. 124 § 2 kpa. Zdaniem skarżącego w przedmiotowej sprawie zastosowanie winien mieć przepis art. 19 ust. 2 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej. Wpisu spółki cywilnej do ewidencji dokonano z naruszeniem prawa, albowiem organ ewidencyjny otrzymał umowę spółki z podrobionymi podpisami. W ocenie skarżącego art. 148 kpa nie ma zastosowania w sprawie. Ponadto podniósł on, że wykreślenia wpisu z ewidencji można dokonać również w sytuacji, gdy wpis ten został wykreślony już wcześniej. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżone postanowienie nie narusza prawa materialnego ani przepisów postępowania w stopniu, który zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325), dalej: "p.p.s.a.", oznaczałby konieczność wyeliminowania go z obrotu prawnego. Wskazać należy na wstępie, że skarżący wnioskiem z dnia [...] listopada 2018 r. zażądał wykreślenia "z ewidencji działalności gospodarczej wpisu dokonanego przez Wójta Gminy [...] w dniu [...] grudnia 1990 r. dotyczącego spółki cywilnej [...], figurującej w obrocie gospodarczym pod numerem [...]". Organ I instancji odmówił wszczęcia przedmiotowego postępowania, albowiem spółka cywilna "[...] z siedzibą w [...], zarejestrowana w dniu [...] grudnia 1990 r. pod numerem [...], została już wcześniej wykreślona z ewidencji działalności gospodarczej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2002 r. W zażaleniu na postanowienie organu I instancji skarżący wskazał m. in., że "sprawa może zostać rozpoznana na gruncie konieczności stwierdzenia nieważności decyzji o wpisie spółki cywilnej do ewidencji". W tym zakresie skarżący powołał się w zażaleniu na art. 19 ust. 2 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej. Zdaniem Sądu organ odwoławczy prawidłowo powołał się na aktualnie obowiązujący przepis art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. o Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej i Punkcie Informacji dla Przedsiębiorcy ( Dz. U. z 2018 r., poz. 647 ze zm. ) zgodnie z którym przedsiębiorca podlega wykreśleniu z CEIDG z urzędu, w drodze decyzji administracyjnej ministra właściwego do spraw gospodarki, w przypadku: 1) stwierdzenia trwałego zaprzestania wykonywania przez przedsiębiorcę działalności gospodarczej; 2) utraty przez przedsiębiorcę uprawnień do wykonywania działalności gospodarczej przysługujących na podstawie art. 4 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. o zasadach uczestnictwa przedsiębiorców zagranicznych i innych osób zagranicznych w obrocie gospodarczym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej; 3) gdy wpis został dokonany z naruszeniem prawa. Niewątpliwie obowiązujące przepisy prawa nie umożliwiają odpowiedniego stosowania przepisów dotyczących wznowienia postępowania administracyjnego czy stwierdzenia nieważności decyzji. Przepisy te przewidują zatem wyłącznie możliwość wykreślenia wpisu do ewidencji gospodarczej. Organ II instancji w swoim uzasadnieniu przeanalizował ponadto regulacje prawne obowiązujące w dacie dokonania przedmiotowego wpisu. Obwiązywały wówczas przepisy ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej. Zgodnie z art. 19 ust. 1 tej ustawy wpis do ewidencji podlega wykreśleniu w przypadku: 1) zawiadomienia o zaprzestaniu prowadzenia działalności gospodarczej, 2) prawomocnego orzeczenia sądu, zakazującego osobie fizycznej prowadzenia działalności gospodarczej, objętej wpisem. Zgodnie z art. 19 ust. 2 ustawy wpis do ewidencji podlega wykreśleniu także wtedy, gdy organ ewidencyjny dokonał go z naruszeniem prawa; w tym przypadku odpowiednio stosuje się przepisy dotyczące wznowienia postępowania administracyjnego i stwierdzania nieważności decyzji. Sąd podziela pogląd zaprezentowany w wyroku WSA we Wrocławiu z dnia 2 marca 2004 r., sygn. akt II SA/Wr 730/03 ( cbois.nsa.gov.pl ), zgodnie z którym przepisy prawa dopuszczały wykreślenie wpisu do ewidencji, a nie stwierdzenie jego nieważności. Sąd uznał m. in., że "przyjęcie konstrukcji wykreślenia wpisu z ewidencji działalności gospodarczej ma zatem podstawowe znaczenie dla zastosowania odpowiednich przepisów o stwierdzeniu działalności gospodarczej. Postępowanie w sprawie wykreślenia wpisu z działalności gospodarczej na podstawie przepisów o stwierdzeniu nieważności decyzji może być prowadzone tylko jeżeli nie doszło do wykreślenia z wpisu do działalności gospodarczej. Wykreślenie bowiem wpisu do działalności gospodarczej z powodu dokonania wpisu z naruszeniem prawa nie powoduje stwierdzenia nieważności wpisu, a jedynie wykreślenie wpisu". Sąd uznał też, że "wykreślenie wpisu z ewidencji działalności gospodarczej z powodu dokonania wpisu z naruszeniem prawa następuje z dniem wejścia decyzji do obrotu prawnego, a zatem z dniem jej doręczenia lub ogłoszenia. Tylko przepis szczególny może stanowić podstawę do innego określenia terminu obowiązywania decyzji". Zdaniem skarżącego wpisu dokonano w następstwie popełnienia przestępstwa polegającego na podrobieniu podpisów i jest to przesłanka do wznowienia postępowania ( art. 145 § 1 pkt 2 kpa ). Należy w tym miejscu powołać wyrok WSA w Poznaniu z dnia 11 października 2006 r., sygn. akt II SA/Po 2672/03 ( cbois.nsa.gov.pl ) dotyczący przedmiotowej spółki. W wyroku tym stwierdzono, że "wszczęcie postępowania nadzwyczajnego w trybie przepisów o wznowieniu postępowania w celu wykreślenia wpisu cząstkowego w sytuacji, gdy wykreślono z ewidencji całą jednostkę rejestrową wraz z tym wpisem, nie jest dopuszczalne. Takie postępowanie będzie bowiem bezprzedmiotowe". Zgodnie z powyższym wyrokiem w wyniku wykreślenia z ewidencji działalności gospodarczej przedmiotowej spółki "przestała istnieć w tej ewidencji cała jednostka rejestrowa objęta pozycją [...]". Sąd podkreślił, że dany wpis nie istniejący już w ewidencji nie może być weryfikowany na podstawie przepisu dotyczącego wpisów dokonywanych z naruszeniem prawa. W powyższym wyroku wskazano ponadto, że w postępowaniach tego rodzaju zastosowanie winien mieć przepis art. 148 kpa. Zasadnie wskazał organ II instancji, że skarżący nie zachował miesięcznego terminu z art. 148 kpa, albowiem jego wniosek został złożony w dniu [...] listopada 2018 r., a o podrobieniu podpisów skarżący wiedział już z datą ich dokonania czy w dacie wydania postanowienia o umorzeniu dochodzenia z dnia [...] września 2000 r., sygn. akt Ds. [...]. Złożenie wniosku po terminie wskazanym w art. 148 kpa stanowi zatem samodzielną podstawę odmowy wznowienia postępowania. Zdaniem Sądu organ II instancji stwierdził zatem prawidłowo, że nie można było wszcząć postępowania w sprawie wykreślenia z ewidencji działalności gospodarczej wpisu dotyczącego przedmiotowej spółki cywilnej, albowiem doszło do wcześniejszego wykreślenia przedsiębiorcy z tej ewidencji. Wobec powyższego, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalono skargę.